Dede Korkut Hikayeleri

<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"> <a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhDT-kwIJGdQI2gi4W68JUizWFUdGjuJFP8f-cd70O89wQ6LXf69-bDSIzIzOjQKZRSp_O2GmyR3EeVuBF2bw-TOF38v6ODwDKKC5CzxwopOwZdpKFzekDtvkpr_ShtBETGWzVqPM5gliAU/s1600/Dede+Korkut.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" height="320" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhDT-kwIJGdQI2gi4W68JUizWFUdGjuJFP8f-cd70O89wQ6LXf69-bDSIzIzOjQKZRSp_O2GmyR3EeVuBF2bw-TOF38v6ODwDKKC5CzxwopOwZdpKFzekDtvkpr_ShtBETGWzVqPM5gliAU/s1600/Dede+Korkut.jpg" width="315" /></a></div> <div align="center"> </div> <div align="center"> </div> <div align="center"> <span class="ws11" style="color: black;"><b>DEDE KORKUT KİMDİR?</b></span></div> <div align="center"> <span class="ws11" style="color: black;"><br /></span></div> <div align="justify"> <span class="ws11">Dede Korkut'un gerçek ismi, hayatı, yaşadığı çağ ve coğrafyayı kesin olarak aydınlatmak eldeki kaynaklar ve rivayet ile mümkün değildir. Destanlarda çıkarılabildiği kadarıyla ise Dede Korkut'un kişiliği iki şekildedir; </span></div> <div align="justify"> <span class="ws11"><br /></span></div> <div align="justify"> <span class="ws11">1- Kutsal Kişiliği ,   2- Bilge Kişiliği. </span></div> <div align="justify"> <span class="ws11"><br /></span></div> <div align="justify"> <span class="ws11">Başka kaynaklarda devlet adamı kişiliğinin de bulunduğu belirtilmektedir. Dede Korkut çok kişilikli olarak karşımıza çıkması farklı zaman, hatta farklı mekanda yaşamış benzer şahsiyetlerin destanlarda tek isim altında toplanmış olabileceğini düşündürüyor. Fakat bu kişiliklerin halkın eklentisi olma ihtimali de vardır</span></div> <div align="justify"> <span class="ws11"><br /></span></div> <div align="justify"> <span class="ws11">Destanlarda Dede Korkut keramet sahibi biridir. Doğa üstü bir manevi güce sahiptir. Destanlarda şu gibi kerametleri görülmüştür; </span></div> <div align="justify"> <span class="ws11"><br /></span></div> <div align="justify"> <span class="ws11"><b>1- Gelecekten Haber Verme:</b></span><span class="ws11"> " Korkut Ata söyledi: Ahir zamanda hanlık tekrar Kayı'ya geçecek. Kimse ellerinden alamayacak, ahir zaman olup kıyamet kopuncaya kadar. " (Mukaddime) </span></div> <div align="justify"> <span class="ws11"><br /></span></div> <div align="justify"> <span class="ws11">Destanda geçen örnekte de belirtildiği gibi Dede Korkut gelcekten haberler verirdi. Bu haberleri geçmişte yaşadığı denyimlere dayanarak söylerdi. </span></div> <div align="justify"> <span class="ws11"><br /></span></div> <div align="justify"> <span class="ws11"><b>2- Halkın Onun Sözünü Tutması:</b></span><span class="ws11"> " Korkut Ata Oğuz kaminin müşgülün hallederdi. Her ne iş olsa Korkut Ata'ya danışmadan yamazlardı. Her ne  ki buyursa kabül ederlerdi. Sözünü tutup tamam ederlerdi. " (Mukaddime) Hanlardan çobana kadar herkes onun  sözüne güvenirdi, ona danışırlardı. </span></div> <div align="justify"> <span class="ws11"><br /></span></div> <div align="justify"> <span class="ws11"><b>3- Duasının Allah Katında Kabul Olması:</b></span><span class="ws11"> ". Ne derse olurdu. Gaipten haber söylerdi. Hak Taala onun gönlüne ilham ederdi. " (Mukaddime) , </span></div> <div align="justify"> <span class="ws11"><br /></span></div> <div align="justify"> <span class="ws11">". Dede Korkut dedi: (Kılıç) Çalarsan elin kurusun dedi. Hak Taala'nın emri ile Deli Karçar'ın eli yukarıda asılı kaldı. Zira Dede Korkut keramet sahibi idi, dileği kabul olundu. " (Kam Püre'nin Oğlu Bamsı Beyrek Destanı) </span></div> <div align="justify"> <span class="ws11"><br /></span></div> <div align="justify"> <span class="ws11">Birinci örnekte geçen "Ne derse olurdu." Cümlesi hem halkın onun sözünü dinlediği hem de duasının kabul edildiği anlamındadır. İkinci örnekte de duasının kabul olduğu belirtilmiştir.</span></div> <div align="justify"> <span class="ws11"> </span></div> <div align="justify"> <span class="ws11">Dede Korkut'taki bu kerametlerin iki kaynaktan gelmiş olabileceği düşünülmektedir; </span></div> <div align="justify"> <span class="ws11">1- İslam Tasavvufu </span></div> <div align="justify"> <span class="ws11">2- Şamanist İnanç </span></div> <div align="justify"> <span class="ws11"><br /></span></div> <div align="justify"> <span class="ws11">Dede Korkut'un destanlarda islam tasavvufuna uymayan davranışları bu ihtimali zayıflatıyor. Mutasavvuflardaki kamil insan olma hedefi, çile çekme, dergah. gibi unsurlar Dede Korkut'ta görülmüyor. Ermişlerinkine benzeyen olağan üstü olaylar yaşaması da yazıya geçirilene kadar uğramış olduğu değişiklikler olbilir. Çünkü Türkler'in islamı henüz kabul ettiği ve değişim içerisinde olduğu 15-16. yy.larda yazıya geçirilmiştir. </span></div> <div align="justify"> <span class="ws11"><br /></span></div> <div align="justify"> <span class="ws11">Dede Korkut'un kutsal kişiliğinin şamanist yaşantıdan gelmiş olabileceğini kabul edebiliriz. Ozan oluşu şamanistlerin özelliğini hatırlatmaktadır. Ayrıca kerametlerini gizlememesi de kutsal kişiliğinin şaman inancından geldiğini güçlendirmektedir. </span></div> <div align="justify"> <span class="ws11"><br /></span></div> <div align="justify"> <span class="ws11"><b>DEDE  KORKUT'UN  BİLGE  KİŞİLİĞİ </b></span></div> <div align="justify"> <span class="ws11"><b><br /></b></span></div> <div align="justify"> <span class="ws11">Dede Korkut devlet adamlarından sıradan insanlara kadar etkili ve öğüt vericidir. Bilgeliği eğitici, öğretici ve tenkit edicidir. Onun bu kişiliği tarih ve toplum yaşantısından gelmektedir. Geçmiş alplerin başından geçen olayları anlatır ve öğüt verir. </span></div> <div align="justify"> <span class="ws11"><b><br /></b></span></div> <div align="justify"> <span class="ws11"><b>DEDE  KORKUT'UN  SOYU </b></span></div> <div align="justify"> <span class="ws11"><br /></span></div> <div align="justify"> <span class="ws11">Dede Korkut'un soyu hakkında kesin bir bilgi elde edilememekle birlikte, mukaddimede Bayat Boyu'ndan olduğu geçiyor. Ayrıca bazı kaynaklar Kara Hoca'nın oğlu olduğunu söylemektedir.Ebulgazi de Kayı boyundan olduğunu yazmıştır. Karmış Han'ın oğlu demiştir. Bazı rivayetler  İshak Peygamberin soyundan söyler. Bir başka rivayete göre de hristiyan Aziz Kirkor'dur. </span></div> <div align="justify"> <span class="ws11"><br /></span></div> <br /> <br /> <span id="contextual"><b>Boğaç HAN </b><br /> <br /> Hanlar Hanı Bayındır Han, yılda bir kez şenlik düzenleyip, bütün Oğuz beylerini konuk ederdi. Yine bir şenlik zamanı idi. Şenlikte, Han?ın emri gereğince, oğlu ve kızı olmayanlar kara çadırda kalacak, altına kara keçe döşenecek, kara koyun eti verile*cekti.<br /> Oğuz Hanlarından Dirse Han?ın hiç çocuğu yoktu. Bu yüz*den onu kara çadıra yerleştirdiler. Sebebini sordu. ?Çocuğun olma*dığı için? cevabını alınca, yanında getirdiği kırk yiğidi ile şölen yerini terk etti. O kızgınlıkla gelip hanımına acı sözler etti. Hanı*mı, ?Ona büyük bir şölen tertip etmesini, açları doyurmasını, çıplakları giydirmesini, hayır dualar almasını, bu dualar içerisinden birisinin kabul olabileceğini? söyledi. Dirse Han, hanımının dediği gibi yaptı.<br /> Dualar kabul oldu. Hanımı gebe kaldı. Zamanı gelince bir erkek çocuğu doğurdu. Çocuk büyüdü, gürbüz bir delikanlı oldu. On beş yaşına gelince, Bayındır Han?ın yiğitleri arasına karıştı.<br /> Bir gün arkadaşları ile otururken, Bayındır Han?ın üç kişinin sağ yanından, üç kişinin de sol yanından, demir kazıklarla zor zaptettiği boğası, bunların elinden kurtulup sağa sola saldırmaya başlayınca, herkes kaçmış, Dirse Han oğlu ortada yapayalnız kalmıştı. Boğa üzerine hücum edince, yumruğu ile alnının ortası*na bir tane yerleştirdi, boğa kıç üstü yere devrildi. Kalkıp hücum etti, akıbeti aynı oldu. Sonunda, oğlan boğayı yendi. Bıçağı ile kafasını kesti. Böyle bir yiğitlik görülmemişti.<br /> Dedem . Korkut geldi, oğlanla beraber babasının yanına gitti, boy boyladı, soy soyladı, oğlanın adı ?Boğaç? olsun dedi.<br /> Dirse Han, oğluna Beylik verdi, taht verdi. Ancak, Dirse Han?ın kırk yiğidi bu durumu hazmedemediler. Baba ile oğlun arasını açmak için yalanlar, dedikodular, asılsız haberler ürettiler. Sonunda, Dirse Han?ı oğluna düşman ettiler. Bir av sırasında, Dirse Han, oku ile oğlunu iki kürek kemiği arasından vurdu. İçi kan ağlaya ağlaya çadırına döndü. Hanımı, oğlum nerede diye sorunca, cevap veremedi. O kırk hain, ?Oğlun iyidir, sağdır, avda*dır? deyince, annesi yanına kırk ince belli kız alarak, oğlunu ara*maya çıktı. Bu arada, Hızır gelmiş, oğlanın yarasını sıvazlamış, ?Korkma . oğul, dağ çiçeği ile ananın sütü sana ilaç olacak, iyileşeceksin? demişti.<br /> Anası, oğlunun yanına varır, al kanlar içinde görünce, ağıta durur. Oğlan sese uyanır ve Hızır?ın söylediklerini anlatır. Kızlar dağ çiçeği topladılar, anası memesini üçüncü sıkmada sütü geti*rebildi. Süt ile çiçekleri, yarasına sürdüler. Gizlice beyin otağının yakınlarına getirdiler.<br /> Aradan kırk gün geçti. Oğlan iyileşti, yine aynı yiğit oldu.<br /> Kırk hain, oğlandan korktular. Dirse Han?ı kaçırıp, gâvur el*lerine götürdüler. Anası, bütün bu olanları oğluna anlattı. Oğlan, kırk yiğidini yanına alıp, namert kırk kişinin elinden savaşarak babasını kurtardı. Baba-oğul sarmaş dolaş oldular. Sonra yurtları*na döndüler.<br /> Bayındır Han, olanları duydu. Oğlana Beylik verdi, taht ver*di. Dedem Korkut da geldi, tahtının tacının ulu, ömrünün uzun, kılıcının keskin olması için dualar etti?</span><br /> <br /> <span id="contextual"><span id="contextual"><b>Deli Dumrul </b><br /> <br /> Oğuz?da bir Deli Dumrul vardı. Bir kuru çayın üzerine köp*rü yaptırmış, geçenden otuz üç akçe, geçmeyenden döve döve kırk akçe alır idi. ?Var mı benden güçlüsü? diyerek de meydan okur idi. Bir gün köprünün yakınında bir genç öldü. Sahipleri ?Azra*il?in gencin canını aldığını? söylediler. Deli Dumrul Azrail?e mey*dan okudu. Bu Allah?ın gücüne gitti. Azrail?i, Deli Dumrul?a gön*derdi. Deli Dumrul, kırk arkadaşıyla yemekte iken, Azrail gelip kıstırdı. Deli Dumrul şaşırdı. Azrail olduğunu anlayınca, kılıcını çekip saldırdı. Azrail bir güvercin oldu. O da atla peşine düştü. Bir iki güvercin öldürdü. Dönerken, Azrail atını ürkütünce, yere kapaklandı. Başı, gözü yarıldı. Azrail gelip tepesine çöktü. Deli Dumrul şimdi gürlemiyor, hırıldıyordu. ?Bre Azrail aman, Tan-rı?nın birliğine yoktur güman, canımı alma Azrail? diyerek af diledi. Azrail de ?Benden af dileyeceğine, Allah?tan dile? dedi. Deli Dumrul da başladı ?Allah?a yalvarmaya:<br /> <br /> ?Yücelerden yücesin Kimse bilmez nicesin<br /> Güzel Tanrı<br /> Nice cahiller seni gökte arar, yerde ister<br /> Sen kendin müminlerin gÖnlündesin Ölümsüz güçlü Tanrı,<br /> Benim canımı alırsan sen al<br /> Azrail?in almasına izin verme<br /> <br /> Bu yalvarmalar Allah?a hoş geldi. Azrail?e dedi ki: ?Bu deli canı yerine can bulsun, hayatı bağışlansın.? Azrail bunu Deli Dumrul?a iletti.<br /> Deli Dumrul, önce yaşlı ana ve babasına gidip, kendi canı ye*rine, canlarını vermelerini istedi. Kabul etmediler. Vardı hanımı*nın yanma, hanımı ?Canım sana feda olsun? deyince, Deli Dumrul, Allah?a yalvardı:<br /> ?Yüce Tanrt Ulu yollar üzerine İmaretler yaptırayım senin için Çıplak görürsem giydireyim, senin için Alırsan ikimizin canım birlikte al, ?<br /> Bırakırsan ikimizin canım birlikte bırak İyiliği çok, güçlü Tanrı.?<br /> Tanrı, Azrail?e Deli Dumrul?un anasının ve babasının canını almasını, Deli Dumrul ile eşine de yüz kırk yıl ömür verdiğini söyledi.<br /> Dedem Korkut geldi, boy boyladı, soy soyladı, ne de güzel söyledi</span></span><br /> <br /> <span id="contextual"><span id="contextual"><span id="contextual"><b>Salur Kazanın Evinin Yağmalanması </b><br /> <br /> Ulaş oğlu,?.Bay indir Han?ın damadı, Salur Kazan ve adam*ları uzak yerlere ava gitmek için yurtlarından ayrılmışlardı. Ca*suslar, azılı eşkıya Şökli Melik?e haber verdiler. Şökli Melik Salur Kazan Han?ın otağına baskın yapıp oğlu ve adamlarını esir aldı*lar.. Kızları koynuna aldılar. Ne varsa yediler, içtiler, yaktılar, yıktılar.<br /> Salur Kazan Han?ın tüm bu olanlardan haberi yoktu.<br /> Şökli Melik ve adamları yaptıkları tüm kötülüklerle yetin*meyip, Kazan Han?ın başında çobanlan olan sürüsünü de yok etmek için saldırdılar. Lâkin çoban yiğit ve akıllı idi. İki kardeşi ile bütün tertibi almış idi. Sapanı ile bütün saldırganların çoğunu telef etti. Bu arada kendi kardeşleri de şehit olmuştu?. Salur Kazan Han, o gece rüyasında bir karabasan gördü. Ka*ra kuduz kurtlar, kara kargalar hep hanesine saldırıyorlardı. İçi rahat etmedi. Adamlarını av yerinde bırakıp, atına atlayıp, üç gün yol sürüp, obasına vardı. Durumu görünce, kanlı gözyaşları dök*tü. Sonra da kâfirlerin peşine düştü.<br /> Bu arada Şökli Melik, adamları ile yiyip içip, eğleniyordu. ?Salur Han?ın hanımı gelsin, bize içki sunsun? dediler. Kırk esir kıza sordular: ?Burla Hanım hanginiz?? Hepsi birden ?benim? diye kar*şılık verince, bulamadılar. Bu sefer oğlu Uruz?u kesip, etini kadın*lara yedirmeyi, kim yemezse onun anası olduğunu bulabilecekle*rini söyleyerek, işe giriştiler. Burla Hanım, bunu duydu, gelip oğluna danıştı. Oğlu, ?Ne sen . söyledin, ne ben duydum, babamın namusu, benim canımdan daha önemlidir,? dedi?.Uruz?u öldürmeye geldiler.<br /> Tam bu sırada, Salur Kazan ve Karaca Çoban, Şökli Melik?in otağına varmışlardı. Salur Kazan Han, Şökli Melik?e seslenerek,<br /> ?Bütün aldıkların senin olsun, bana anamı ver? deyince, Şökli Melik, ?ananı kara papaza vereceğim? cevabını verdi. Bu esnada, Salur Kazan Han?ın kardeşi Kara Göne, Deli Dündar, Kara Budak, Hemid, Şer Şemseddin, Boz Aygırlı Beyrek, Bay Yiğenek? ve nice yiğitler yetiştiler. Yalın kılıç düşmana giriştiler. On iki bin kâfir kılıçtan geçirildi. Beş yüz Oğuz yiğidi şehit oldu.<br /> Salur Kazan Han, bütün sevdiklerine kavuştu?<br /> Dedem Korkut geldi, görelim ne söyledi: ?Hayır dua edeyim Han?ım. Karlı kara dağların yıkılmasın, gölgeli kaba ağaçların kesilme*sin, güzel suyun kurumasın, her şeye gücü yeten Tanrı, seni mert olma*yana muhtaç etmesin, ak boz atım sendeletmesin, işlettiğinde kara çelik öz kılıcın körelmesin, dürtüşürken ala mızrağın kırılmasın, ak sakallı babanın yeri cennet olsun, ak saçlı ananın yeri cennet olsun, . sonunda tertemiz imandan ayırmasın, âmin diyenler Tanrı?nın ak yüzünü gör*sün, ak alnında beş kelime dua kıldık, kabul olsun: Tanrı?nın verdiği umudun kırılmasın, derleyip toplasın, günahınızı adı güzel Muhammed Mustafa yüzü suyuna bağışlasın Han?ım hey!? Kam Püre?nin Oğlu Bamsı Beyrek Boyu:<br /> Hanlar, oğulları ile birlikte Bayındır Han?ın otağında top*lanmışlardı. Bunu gören . Kam Püre ağladı. Niye ağladığı sorulun*ca da, ?Bir oğlum yok ki soyumu devam ettirsin, Han?ıma hizmet etsin, bunun için ağlıyorum.?<br /> Bütün Hanlar, Kam Püre için dua ettiler. Kam Püre?nin bir oğlu oldu. Bu sırada Bay Piçen?in de bir kızı oldu. Oğlanı ve kızı beşik kertmesi yaptılar. Kam Püre?nin oğlu, büyüdü . on beş yaşın*da güzel bir delikanlı oldu. Adını alma zamanı gelmişti.<br /> Bezirganların kervanını çapulcular soymuş, bezirganbaşı ca*nını zor kurtarmıştı. Bezirgan başı vara vara, Kam Püre oğlunun çadırının olduğu yere kadar geldi. Durumu anlattı. Oğlan, yanına Bezirganbaşını katıp, eşkiyalann peşine düştü. Bir yerde onları eğlenirken yakaladı. Daldı ortalarına. Hepsini çil yavrusu . gibi dağıttı. Bütün mallan kurtardı. Bezirganbaşı ondan ne isterse almasını isteyince bir boz aygır, bir gürz ve bir yay seçti. Bezir*ganbaşı onları, Karn Püre Hanın oğluna getirdiklerini söyledi. Oğlan sesini çıkarmadı vardı babasının yanma.<br /> Bezirganbaşı ve adamları geldiler. Oğlanı Kam Püre?nin ya*nında görünce çok şaşırdılar, varıp önce onun elini öptüler. . Kam Püre bu İşe çok kızdı. Lakin, olanları anlayınca çok sevindi. Oğlu*na ad koyma zamanı gelmişti. Bütün beyler toplandılar.<br /> Dedem Korkut geldi, boy boyladı, soy soyladı, ?Adını Bamsı Beyrek koyalım? dedi. Hep beraber dualar edildi. Bütün Beyler ve Bamsı Beyrek, bir gün ava çıkmışlardı. Bir Alageyiği kovalayan Bamsı Beyrek, bir kırmızı çadır gördü. ?Bu kimindir?? diye merak etti. Banu Çiçek, ?Ne arıyorsun?? diye sor*du. ?Beşik kertmem Banu Çiçek?i arıyorum? deyince, ?Ben onun âadı-sıyım yarışta, ok atmada ve güreşte beni yenersen ancak onu görebilir*sin? dedi. Kabul etti. Bamsı Beyrek kızı yendi. Kız dedi ki ?Banu Çiçek benim.? Oğlan parmağındaki yüzüğü çıkarıp, kızın parma*ğına takarak nişanı yaptı. Sonra vardı babasının otağına olanları anlattı.<br /> Lakin, kızın abisi Deli Karçar, kardeşini isteyeni öldürmekle ün yapmıştı. Bu işe bir çare düşündüler. Dedem Korkut?u bu işi çözmesi için görevlendirdiler. Dedem Korkut yollara düştü. Vara vara, Deli Karçar?m yol üstündeki otağına geldi. Dileğini söyledi. Deli Karçar çok kızdı. Kılıcını çıkarıp Dedem Korkut?a vurmak için kaldırdı. Dedem Korkut ?Elin kurusun? diye beddua edince, eli kurudu. Bu sefer Dedem Korkut?a yalvar yakar oldu. Dedem Korkut, dua etti eli eski haline döndü?Bu sefer de Deli Karçar, kızı vermek için bin at, bin deve, bin koç, bin kulaksız köpek, bin pire istedi. Dedem Korkut geldi, Kan Püre?ye söyledi. Hepsini tamam ettiler. Dedem Korkut bunları alıp, Deli Karçar?m yanma vardı. Deli Karçar?a oyun edip, pirelerin içine koydu. Deli Karçar, yalvar yakar olunca, onu saldı.<br /> Uzatmayalım, düğün oldu. Ancak, gece yarısı, Bamsı Beyrek uykuda iken, Banu Çiçek?te gözü olan Bayburt Hisarı Beyi saldı*rıp, Bamsı Beyrek ile otuz dokuz yoldaşını esir aldı.<br /> Han Beyrek, Deli Dündar, bütün Oğuz Beyleri karalar bağ*ladılar. Bunu işiten, bütün eş, dost, yaran hep karalar giydi*ler?Bamsı Beyrek?in izi bir türlü bulunamadı?Aradan on altı yıl geçti.. Yalancı Yartaçuk, Bamsı Beyrek?in kendisine hediye ettiği gömleği, kana bulayıp, babasına götürdü. Onları, oğullarının öldüğüne . İnandırdı. Arkasından Banu Çiçek ile evlendi?.<br /> Bir gün, Bamsı Beyrek?in babasından öğütlü olan bezirgan-;Iar, Bayburt Hisarı?na uğradılar. Baktılar ki, şölen var. Bamsı Beyrek?e de kopuz çaldırıyorlardı. Bamsı Beyrek, bezirganları tanıdı. Onlarla şair dilinde konuşarak, bütün sevdiklerinin sağ olduğunu, Banu Çiçek?in ise Yalancı Yartaçuk ile sözlendiğini Öğrendi. Hem kendisi, hem de . otuz dokuz yoldaşı ağlaya ağlaya bir hal oldular. Bayburt Hisan?nın, Bamsı Beyrek?e aşık olan kızı olanları öğrenince, Bamsı Beyrek?in kaçmasına yardım etti. Yolda atını bulup bindi. Tam da, Banu Çiçek ile Yartaçuk?un düğün şöleni olurken, yurduna vardı. Fakir bir aşık kılığında idi. Kızlar, acıyıp karnını doyurdular. Kılığı düzelsin diye verdikleri Bamsı Beyrek?in kaftanını, aşık giyince hemen tanır oldular. Bamsı Beyrek, kaftanı giymekten vazgeçti. Eski elbiselerle düğünün içine girdi. Ok atışıyorlardı. Aldı Yartaçuk?un yayını, bir çekmede par*ça parça etti. Bamsı Beyrek?in yayı ile okunu getirdiler. Bir atışta yüzüğü parçaladı. Bütün Oğuz Beyleri buna sevinip, gülüştüler. Oğuz Hanı ?Dile benden ne dilersen? diye buyurdu. ?Karnımı do*yurmak isterim? dedi. Han dedi ki: ?Bir günlük beyliğim, onun ol? sun.? Öyle oldu. Bamsı Beyrek, yemek yedi, sonra sofraları, ka*zanları tekmeledi. Ardından kızların yanına gitti. Orda oyunlar oynandı en sonunda, Banu Çiçek Bamsı Beyrek?i tanıdı. Babasına koşup müjdeyi verdiler. Gözleri kör olmuştu. ?Parmağını kanatsın, gözüme sürsün, . oğlum ise gözüm açılır? dedi. Öyle yaptılar, gözleri açıldı. Yartaçuk bunu haber alınca kaçtı. Bamsı Beyrek peşine düştü, yakaladı. Aman dileyince bıraktı. Yiğitleri ile birlikte Bay*burt Hisarı?na yollandılar. Cümle Oğuz Beyleri ardından devam ettiler. Yaman savaş oldu. Bayburt Hisarı zapt edildi?<br /> Beyrek, Bayburt Hisan?nın kızını aldı, gelin getirdi. Kırk gün kırk gece düğün yaptılar.<br /> Dedem Korkut geldi. ?Bu Oğuz Destanı Bamsı Beyrek?in olsun? dedi.</span></span></span><br /> <br /> <span id="contextual"><span id="contextual"><span id="contextual"><span id="contextual"><b>Segrek Destanı </b><br /> <br /> OĞUZ zamanında Usun Koca derler bir kişi var idi, ömründe iki oğlu var idi. Büyük oğlunun adı Eğrek idi. Cesur, deli, güzel yiğit idi. Bayındır Han?ın sohbetine ne zaman istese getirdi. Beyler beyi olan Kazan?ın divanında buna hiç kapı baca yoklu. Beyleri çiğneyip Kazan?ın önünde otururdu. <br /> <br /> <br /> <br /> Kimseye iltifat eylemezdi. Meğer hanım gene bir gün beyleri çiğneyip oturunca. Ters Uzamış derlerdi Oğuz?da bir yiğit var idi, der: Bre Usun Koca oğlu bu oturan beyler her biri oturduğu yeri kılıcı ile, ekmeği ile almıştır, bre sen baş mı kestin kan mı döktün, aç mı doyurdun, çıplak . mı donattın dedi. Egrek der: Bre Ters Uzamış baş kesip kan dökmek hüner midir dedi. Der: Evet hünerdir ya! Ters Uzamış?ın sözü Egreğe tesir etti. Kalktı Kazan Bey?den akın diledi. Akın verdi. İlan etti, akıncı toplandı. Üç yüz mızraklı yiğit bunun yanına cem oldu. Meyhanede beş gün yeme içme oldu. <br /> <br /> <br /> <br /> Ondan sonra Şirögüven kenarından Gökçe Deniz?e kadar olan memleketleri yağmaladı. Sayısız ganimet alındı. Yolu Alınca Kalesine uğramıştı. Kara Tekür orada bir koru yaptırmıştı. Uçanlardan kaz, tavuk, yürüyenlerden geyik, tavşan bu avluya doldurup Oğuz yiğitlerine bunu tuzak yapmıştı. Usun Koca oğlunun yolu bu koruya uğradı. Korunun kapısını ufattılar. Yabanî geyik, kaz, tavuk kestiler, yediler içtiler. Atlarının eyerlerini aldılar, giyimlerini çıkardılar. Meğer Kara Tekür?ün casusu var idi, bunları gördü, gelip der: Bre Oğuz?dan bir bölük atlı geldi, korunun kapısını ufattılar, atlarının eyerlerini alıp giyimlerini çıkardılar, bre ne duruyorsunuz dedi. <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Altı yüz kara elbiseli kafir bunların üzerine saldırdılar. Yiğitleri öldürdüler. Eğreği tuttular. Alınca Kalesinde zindana attılar. Kara kara dağlardan haber aştı, kanlı kanlı sulardan haber geçti, kudretli Oğuz ellerine haber vardı. Usun Koca?nın ak otağı önünde feryat koptu. Kaza benzer kızı gelini ak çıkarıp kara giydi. Usun Koca oğul oğul diye akça . yüzlü anası ile ağlaştılar sızlaştılar. Her kemikli gelişir, kaburgalı büyür. Meğer hanım, Usun Koca?nın küçük oğlu Segrek iyi, cesur, alp, deli yiğit oldu. Bilgicik.Com, Türkçe, Edebiyat, Dede Korkut Destanları, Türkoloji, Dilimiz, Türk Destanları<br /> <br /> <br /> <br /> Bir gün yolu bir düğün derneğe uğradı. Kondular, yemek içmek ettiler. Segrek sarhoş . oldu. Dışarı ayak yoluna çıktı. Gördü ki öksüz oğlan bir çocukla kavga ediyor. Bre noldunuz diye bir tokat birine, bir tokat birine vurdu. Eski dutun biti, öksüz oğlanın dili acı olur. Biri der: Bre bizim öksüzlüğümüz yetmez mi, bize niye vuruyorsun, hünerin var ise kardeşin Alınca Kalesi?nde esirdir, var onu kurtar dedi. Segrek dedi: Bre kardeşimin adı nedir? <br /> <br /> <br /> <br /> Dedi: Egrek?tir. şimdi Egreğe Segrek yakışır, kardeşim sağ imiş kaygılanmam, kardeşsiz Oğuz?da durmam, karanlıklı gözümün aydını kardeş diye ağladı. <br /> <br /> <br /> <br /> İçeri sohbete girdi müsaade istedi, beyler hoşça kalın dedi. Atını çektiler bindi. Koşturdu anasının evine geldi. Alından indi anasının ağzını aradı. Segrek burada söylemiş, görelim hanım ne söylemiş:<br /> <br /> <br /> <br /> Der:<br /> <br /> <br /> <br /> Kalkıp ana yerimden doğruldum<br /> Yelesi kara cins atıma sıçrayıp bindim<br /> Çapraz yatan Ala Dağ eteğine vardım<br /> Kudretli Oğuz ellerinde düğün dernek varmış oraya vardım<br /> Yemek içmek arasında<br /> Ak boz atlı bir haberci geldi<br /> Çok zamanmış Egrek derler bir yiğit esirmiş<br /> Kadir Tanrı yol vermiş çıkıp gelmiş<br /> Büyük Küçük kalmadı o yiğide karşı gitti<br /> Ana ben de varayım mı ne dersin<br /> <br /> <br /> <br /> dedi. Anası burada söylemiş görelim hanım ne söylemiş :<br /> <br /> <br /> <br /> Der:<br /> <br /> Ağzın için öleyim oğul<br /> Dilin için öleyim oğul<br /> Karşı yatan kara dağın<br /> Yıkılmıştı yüceldi ahir<br /> Akıntılı güzel suyun<br /> Çekilmişti çağladı ahir<br /> Koca ağaçta dal budağın<br /> Kurumuştu filizlenip yeşerdi ahir<br /> Kudretli Oğuz beyleri izine varsa sen var<br /> O yiğide yetiştiğinde<br /> Ak boz atın üzerindin yere in<br /> El bağlayıp o yiğide selam ver<br /> Elini öpüp boynunu kucakla<br /> Kara dağımın yükseği kardeş de<br /> Ne duruyorsun oğul hoştur<br /> <br /> <br /> <br /> dedi. Oğlan anasına söylemiş, görelim ne söylemiş:<br /> <br /> <br /> <br /> Der:<br /> <br /> <br /> <br /> Ana ağzın kurusun<br /> Ana dilin çürüsün<br /> Benim de kardeşim varmış kaygılansam olmaz<br /> Kardeşsiz Oğuzda dursam olmaz<br /> Ana hakkı Tanrı hakkı olmasaydı<br /> Kara çelik öz kılıcımı çekeydim<br /> Birdenbire güzel başını keseydim<br /> Alca kanını yer yüzüne dökeydim<br /> Ana zalim ana<br /> <br /> <br /> <br /> dedi. Babası der: Yanlış haberdir oğul, kaçan giden senin ağabeyin değil, başkasıdır, ak sakallı ben babanı ağlatma, ihtiyarcık olmuş ananı sızlatma dedi. Oğlan burada söylemiş :<br /> <br /> <br /> <br /> Der:<br /> <br /> <br /> <br /> Üç yüz altmış altı alp ava binse<br /> Kanlı geyik üzerine kavga kopsa<br /> Kardeşli yiğitler kalkar kopar olur<br /> Kardeşsiz zavallı yiğit ensesine yumruk dokunsa<br /> Ağlayarak dört yanına bakar olur<br /> Ela gözden acı yaşını döker olur<br /> Ela gözlü oğlunuzu görünceye kadar<br /> Bey baba hatun ana esen kalın<br /> <br /> <br /> <br /> dedi. Baba ana yanlış haberdir, gitme oğul dediler. Oğlan der: Beni yolumdan ayırmayın, ağabeyimin tutulduğu kaleye varmayınca, ağabeyimin ölüsünü dirisini bilmeyince, öldü ise kanını almayınca Oğuz eline gelmem yok dedi.<br /> <br /> <br /> <br /> Baba ana ağlaşıp Kazan?a adam gönderdiler. Oğlan kardeşini andı gider, bize ne öğüt verirsin dediler. Kazan der: Ayağına at kösteğini vurun dedi. Yavuklusu vardı, acele düğün dernek ettiler. Attan aygır, deveden erkek deve, koyundan koç kestirdiler.Bilgicik.Com, Türkçe, Edebiyat, Dede Korkut Destanları, Türkoloji, Dilimiz, Türk Destanları<br /> <br /> <br /> <br /> Oğlanı gelin odasına koydular. . Kız île ikisi bir döşeğe çıktılar. Oğlan kılıcını çıkardı kız ile kendi arasına koydu. Kız der: Kılıcını gider yiğit, murat ver murat al, sarılalım dedi. Oğlan der: Bre kavat kızı, ben kılıcıma doğranayım, okuma sancılayım, oğlum doğmasın, doğarsa on yaşına varmasın, ağabeyimin yüzünü görmeyince, ölmüş ise kanını almayınca bu gelin odasına girersem dedi.<br /> <br /> <br /> <br /> Ayağa kalktı. Tavladan bir koç at çıkardı eyerledi. Giyimini giydi. Diz bağı, kol bağı bağladı. Der: Kız sen beni bir yıl bekle, bir yılda gelmezsem iki yıl bekle, iki yılda gelmezsem üç yıl bekle, gelmezsem o vakit benim öldüğümü bilesin, aygır atımı boğazlayıp aşımı ver, gözün kimi tutarsa, gönlün kimi severse ona var dedi. Kız burada söylemiş, görelim hanım ne söylemiş:<br /> <br /> <br /> <br /> Der:<br /> <br /> <br /> <br /> Yiğidim ben seni bir yıl bekleyeyim<br /> Bir yılda gelmezsen iki yıl bekleyeyim<br /> İki yılda gelmezsen üç dört yıl bekleyeyim<br /> Dört yılda gelmezsen beş yıl altı yıl bekleyeyim<br /> Altı yol ayrımına çadır dikeyim<br /> Gelenden gidenden haber sorayım<br /> Hayır haber getirene at elbise vereyim<br /> Kaftanlar giydireyim<br /> Şer haber getirenin başını keseyim<br /> Erkek sineği üzerime kondurmayayım<br /> Murat ver murat al öyle git yiğidim<br /> <br /> <br /> <br /> dedi. Oğlan der: kavat kızı ağabeyimin başına and içmişim, dönmem yok dedi.<br /> <br /> <br /> <br /> Kız der: Ayağı uğursuz gelin diyeceklerine hayasız gelin desinler, kayın babama, kayınanama söyleyeyim dedi. Söylemiş :<br /> <br /> <br /> <br /> Babamdan daha iyi kayın baba<br /> Anamdan daha iyi kayın ana<br /> Develerinin erkeği ürktü gider<br /> Deveciler önünü kesti döndüremez<br /> Kara koç aygırın ürktü gider<br /> At çobanları önünü kesti döndüremez<br /> Ağıllarının koçları ürktü gider<br /> Çoban önünü kesti döndüremez<br /> Ela gözlü oğlun kardeşini andı gider<br /> Akça yüzlü gelinin döndüremez<br /> Size malum olsun<br /> <br /> <br /> <br /> dedi. Baba ana ah ettiler. Yerlerinden kalktılar oğul gitme diyerek, gördüler çare olmadı. Elbette o ağabeyimin tutulduğu kaleye varmayınca edemem dedi. Babası anası sür oğul, uğurun açık olsun, sağ esen varıp gelesin geleceğin var ise dediler. <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Babasının anasının elini öptü, kara koç atına sıçrayıp bindi. Geceyi gündüze kattı, at sürdü. Üç gün geceli gündüzlü at koşturdu. Dereşam?ın kenarından geçti. O kardeşinin tutulduğu koruya geldi. Gördü kî at çobanı kafirler kısrak güdüyorlar. Kılıç çekip altı kafir tepeledi. Davul çalıp kısrakları ürküttü getirip o koruya soktu. Geceyi gündüze katmış, üç gün geceli gündüzlü at koşturmuş yiğit, karanlıklı gözlerini uyku bürümüş yiğit atının yularını bileğine bağladı, yattı uyudu. Meğer kafirin casusu var idi. <br /> <br /> <br /> <br /> Gelip Tekür?e der: Oğuz?dan bir deli yiğit geldi, at çobanlarını öldürdü, kısrakları ürküttü getirip koruya soktu. Tekür der: Silahlı altmış adam seçin, varsınlar, tutup getirsinler dedi. Altmış silahlı adam seçtiler. Vardılar ansızın altmış demir giyimli kafir oğlanın üzerine geldiler. Giyim hışırtısından, at kıpırdamasından. Meğer yiğit aygır binerdi. Hanım at kulağı tetikte olur, çökerek oğlanı uyandırdı. Oğlan gördü ki bir alay atlı geliyor. Sıçradı Adı güzel Muhammed?e salavat getirdi. Atına bindi, kara elbiseli kafire kılıç vurdu, bastı kaleye tıktı. Yine uykusunu yenemeyip yerine varıp yattı uyudu. Gene atının yularını bileğine geçirdi. Kafirler, sağ olanları, kaçarak Tekür?e? geldiler. <br /> <br /> <br /> <br /> Tekür der: Tu yüz kerre : Altmış kişi bir oğlanı tutamadınız dedi. Bu sefer yüz kafir oğlanın üzerine geldiler. Aygır yine oğlanı uyandırdı. Gördü kafirler saf bağlamış geliyorlar. Oğlan kalktı atına bindi. Adı güzel Muhammed?e salavat getirdi, kafire kılıç çaldı, bastı kaleye tıktı. Atını döndürdü, gene konaklama yerine geldi. Uykusunu yenemedi, tekrar yattı uyudu. Atının yularını yine bileğine geçirdi. Bu sefer at oğlanın bileğinden boşandı kaçtı, Kafirler yine Tekür?e geldiler. Tekür der: Bu defa üç yüz varın dedi. <br /> <br /> <br /> <br /> Kafirler der: Varmayız, kökümüzü keser, hepîmizi öldürür dediler. Tekür der: Ya nasıl eylemek gerek, . varın o esir yiğidi çıkarın getirin, tekmeleyenin karnını boynuzlayan yırtar, at verin giyini verin dedi. Geldiler Egreğe dediler: Yiğit sana Tekür himmet eyledi, surda bir deli yiğit yolcunun yola gidenin, çobanın çoluğun ekmeğini alıyor, tut o deliyi oldur, seni bırakı verelim var git dediler. Pekala dedi. Egreği zindandan çıkardılar. Saçını sakalını tıraş ettiler. Bir at, bir kılıç verdiler. Üç yüz kafiri ona arkadaşlığa verdiler. Oğlanın üzerine geldiler. Üç yüz kafir açıkta durdular. <br /> <br /> <br /> <br /> Egrek der: Gelin varalım dedi, tutalım. Bilgicik.Com, Türkçe, Edebiyat, Dede Korkut Destanları, Türkoloji, Dilimiz, Türk Destanları<br /> <br /> <br /> <br /> Kafirler der: Tekür?den buyruk sana oldu, sen var dediler. <br /> <br /> <br /> <br /> Egrek der: İşte uyuyor, gelin varalım dedi. Kafirler der: Ay ne uyumak, koltuğunun altından bakar, kalkar bize geniş ovayı dar gösterir dediler. Der: Şimdi ben varayım, elini ayağını bağlayayım, sonra siz gelirsiniz dedi. Sıçradı kafirler arasından çıktı. At şurup . bu yiğidin üzerine geldi. Atından indi, yularını bir daha iliştirdi. Baktı gördü ki ayın on dördüne benzer bir güzel ela gözlü genç yiğit boncuk boncuk terlemiş uyuyor, gelenden gidenden haberi yok. Dolandı başı ucuna geldi. <br /> <br /> <br /> <br /> Gördü ki belinde kopuzu var. Çıkarıp eline aldı söylemiş, görelim hanım ne söylemiş:<br /> <br /> <br /> <br /> Der:<br /> <br /> <br /> <br /> Kalkıp yerinden doğrulan yiğit<br /> Yelesi kara cins atına sıçrayıp binen<br /> Arku Beli Ala Dağdan geceleyin aşan<br /> Akıntılı güzel suyu delip geçen<br /> Gurbete gelen yatar mı olur<br /> Benim gibi pazusundan ak ellerini bağlatarak<br /> Domuz damında yatar mı olur<br /> Ak sakallı babasını ak bürçekli anasını<br /> Ağlatarak sızlatır mı olur<br /> Niye yatırıyorsun yiğit<br /> Gafil olma güzel başını kaldır yiğit<br /> Ela gözünü aç yiğit<br /> Kadirin verdiği tatlı canını uyku bürümüş yiğit<br /> Pazusundan kollarını bağlatma<br /> Ak sakallı babanı ihtiyarcık ananı ağlatma<br /> Ne yiğitsin kudretli Oğuz dinden gelen yiğit<br /> Yaradan hakkı için kalkı ver<br /> Dört yanını kafir sardı belli bil<br /> <br /> <br /> <br /> dedi. Oğlan sıçradı kalktı. Kılıcının sapına yapıştı ki bunu vursun. Gördü ki elinde kopuz var. Der: Bre kafir Dedem Korkut kopuzu hürmetine çalmadım dedî, eğer elinde kopuz olmasaydı ağabeyimin başı için seni iki parça kılardım dedi. Çekti kopuzu elinden aldı. Oğlan burada söylemiş, görelim hanım ne söylemiş :<br /> <br /> <br /> <br /> Sabah erken yerimden kalktığım kardeş için<br /> Ak boz atlar yormuşum kardeş için<br /> Kalenizde esir var mıdır kafir söyle bana<br /> Kara başım kurban olsun kafir sana<br /> <br /> <br /> <br /> dedi. Büyük kardeşi Egrek burada söylemiş, görelim hanım ne söylemiş :<br /> <br /> <br /> <br /> Ağzın için öleyim kardeş<br /> Dilin için öleyim kardeş<br /> Memleketini doğum yerini sorar olsam neresidir<br /> Karanlık gece içinde, yolu kaybetsen ümidin nedir<br /> Büyük sancak tutan hanınız kim<br /> Kavga günü önden at tepen alpınız kim<br /> Yiğit senin baban kim<br /> Alp erin erden adım saklaması ayıp olur<br /> Adın nedir yiğit<br /> <br /> <br /> <br /> dedi. Bir daha söylemiş, der:<br /> <br /> <br /> <br /> Develerimi güdünce devecim misin<br /> Kara koçumu güdünce at çobanım mısın<br /> Ağıllarımı güdünce çobanım mısın<br /> Kulağımda çınlayan naibim misin<br /> Beşikte koyup gittiğim kardeşçiğim misin<br /> Yiğit söyle bana<br /> Kara başım kurban olsun bugün sana<br /> <br /> . <br /> <br /> dedi. Segrek burada büyük kardeşine söyledi, der:<br /> <br /> <br /> <br /> Karanlık gece içinde yolu kaybetsem ümidim<br /> Büyük sancak tutan hanımız Bayındır Han<br /> Savaş günü önden at tepen alpımız Salur Kazan<br /> Babamın adını sorarsan Uşun Koca<br /> Benim adımı sorar olsan Şegrek<br /> Kardeşim var imiş adı Egrek<br /> <br /> . <br /> <br /> dedi. Bir daha söyledi, der:<br /> <br /> <br /> <br /> Develerini güdünce devecinim<br /> Kara koçunu güdünce at çobanınım<br /> Beşikte koyup gittiğin kardeşinim<br /> <br /> <br /> <br /> dedi. Büyük kardeşi Egrek burada söylemiş, görelim hanım nasıl söylemiş:<br /> <br /> <br /> <br /> Der:<br /> <br /> <br /> <br /> Ağzın için öleyim kardeş<br /> Dilin için öleyim kardeş<br /> Er mi oldun yiğit mi oldun kardeş<br /> Gurbete kardeşini aramağa sen mi geldin kardeş<br /> <br /> <br /> <br /> dedi. İki kardeş kucaklaşa kucaklaşa görüştüler. Egrek küçük kardeşinin boynunu öptü. Segrek de ağabeyisinin elini öptü. Karşı yakadan kafirler bakışıyorlar. Derler: Güreştiler galiba, belki bizimki yener dediler. Gördüler . ki kucaklaştılar, görüştüler, cins atlara biniştiler. Kara elbiseli kafire at sürdüler, kılıç yürüttüler. Kafiri bastılar öldürdüler, kaleye döktüler. Gelip yine o koruya girdiler kısrakları dışarı çıkardılar. Davul çalıp kısrakları önlerine kattılar. Dereşam suyunu at tepip geçtiler. <br /> <br /> <br /> <br /> Geceyi gündüze kattılar, Oğuz?un hudut boyuna yetiştiler. Kanlı kafir elinden kardeşçiğini çekip aldı. Ak sakallı babasına müjdeci gönderde babam bana karşı gelsin dedi. Uşun Koca?ya haberci geldi. Müjde, gözün aydın, oğulların ikisi beraber sağ esen geldi dediler. Koca işitip şad oldu. Gümbür gümbür davullar çalındı. Altın tunç borular öttürüldü. O gün alaca büyük otağlar dikildi. Artan aygır, deveden erkek deve, koyundan koç kesildi. Koca Bey oğullarına karşı geldi. Attan indi, oğlanları ile kucaklaşa kucaklaşa görüştü. İyi misiniz, esen misiniz oğullar dedi. Gölgeliği altınlıca odasına geldiler. Eğlence, yemek içmek oldu. Büyük oğlana da güzel gelin getirdi. İki kardeş birbirine sağdıç oldular. Gelin odalarına koşturup indiler, murada maksuda eriştiler. <br /> <br /> <br /> <br /> Dedem Korkut gelip destan söyledi, deyiş dedi. Evvel ahir uzun yaşın ucu ölüm. Ölüm vakti geldiğinde arı imandan ayırmasın. Günahınızı Muhammet Mustafa?nın yüzü suyuna bağışlasın. Amin diyenler Tanrı?nın yüzünü görsün hanım hey!</span></span></span></span><br /> <br /> <span id="contextual"><span id="contextual"><span id="contextual"><span id="contextual"><span id="contextual"><b>Dirse Han Oğlu Boğaç </b><br /> <br /> Bir gün Kam Gan oğlu Han Bayındır yerinden kalkmıştı. Şami otağını yer yüzüne diktirmişti Alaca gölgeliği gök yüzüne yükselmişti. Bin yerde ipek halıcığı döşenmişti. Hanlar hanı Bayındır yılda bir kerre ziyafet verip Oğuz beylerini misafir ederdi. Gene ziyafet tertip edip attan aygır, deveden erkek deve, koyundan koç kestirmişti. Bir yere ak otağ, bir yere kızıl otağ, bir yere kara otağ kurdurmuştu. Kimin ki oğlu kızı yok, kara otağa kondurun, kara keçe altına döşeyin, kara koyun yahnisinden önüne getirin, yerse yesin, yemezse kalksın gitsin demiştir. Oğlu olanı ak otağa, kızı olanı kızıl otağa kondurun, oğlu kızı olmayana Allah Taala beddua etmiştir, biz de beddua ederiz, belli bilsin demiş idi.<br /> <br /> Oğuz beyleri bir bir gelip toplanmağa başladı. Meğer Dirse Han derlerdi bir beyin oğlu kızı yok idi. Söylemiş, görelim hanım ne söylemiş:<br /> <br /> Serin serin tan yelleri estiğinde<br /> Sakallı boza çalan çayır kuşu öttüğünde<br /> Sakalı uzun müezzin ezan okuduğunda<br /> Büyük cins atlar sahibini görüp homurdandığında<br /> Aklı karalı seçilen çağda<br /> Göğsü güzel koca dağlara gün vuranca<br /> <br /> <br /> Bey yiğitlerin kahramanların birbirine koyulduğu çağda sabahın ilk aydınlığında Dirse Han kalkarak yerinden doğrulup, kırk yiğidini beraberine alıp Bayındır Han'ın sohbetine geliyordu. Bayındır Han'ın yiğitleri Dirse Han'ı karşıladılar. Getirip kara otağa kondurdular. Kara keçe, altına döşediler. Kara koyun yahnisinden önüne getirdiler. Bayındır Han'dan buyruk böyledir hanım, dediler. Dirse Han der: Bayındır Han benim ne eksikliğimi gördü, kılıcımdan mı gördü. soframdan mı gördü, benden aşağı kimseleri ak otağa, kızıl otağa kondurdu, benim suçum ne oldu ki kara otağa kondurdu dedi. Dediler: Hanım, bugün Bayındır Han'dan buyruk şöyledir ki oğlu kızı olmayana Tanrı Taala beddua etmiştir, biz de beddua ederiz demiştir dediler.Dirse Han yerinden kalktı, der: Kalkarak yiğitlerim yerinizden doğrulun, bu garaip bana ya bendendir ya hatundandır dedi.<br /> <br /> Dirse Han evine geldi. Çağırıp hatununa söyler, görelim ne söyler:<br /> Deyiş Der:<br /> <br /> Beri gel başımın bahtı evimin tahtı<br /> Evden çıkıp yürüyünce servi boylum<br /> Topuğunda sarmaşınca kara saçlım<br /> Kurulu yaya benzer çatma kaşlım<br /> Çift badem sığmayan dar ağızlım<br /> Kavunum yemişim düvleğim<br /> Görüyor musun neler oldu<br /> <br /> <br /> Kalkarak Han Bayındır yerinden doğrulmuş, bir yere ak otağ, bir yere kızıl otağ, bir yere kara otağ diktirmiş, oğulluyu ak otağa, kızlıyı kızıl otağa, oğlu kızı olmayanı kara otağa kondurun, kara keçe altına döşeyin, kara koyun yahnisinden önüne getirin, yerse yesin, yemezse kalksın gitsin, onun ki oğlu kızı olmaya Tanrı Taala ona beddua etmiştir, biz de beddua ederiz demiş. Ben varınca gelerek karşıladılar kara otağa kondurdular, kara keçe altıma döşediler, kara koyun yahnisinden önüme getirdiler, oğlu kızı olmayana Tanrı Taala beddua etmiştir, biz de beddua ederiz, belli bil dediler: Senden midir, benden midir, Tanrı Taala bize bir topaç gibi oğul vermez nedendir, dedi, söyledi:<br /> <br /> Der:<br /> <br /> Han kızı yerimden kalkayım mı<br /> Yakan ile boğazından tutayım mı<br /> Kaba ökçemin altına atayım mı<br /> Kara çelik öz kılıcımı elime alayım mı<br /> Öz gövdenden başını keseyim mi<br /> Can tatlılığını sana bildireyim mi<br /> Alca kanını yer yüzüne dökeyim mi<br /> Han kızı sebebi nedir söyle bana<br /> Müthiş gazap ederim şimdi sana<br /> <br /> <br /> dedi.<br /> <br /> Dirse Han'ın hatunu söylemiş, görelim ne söylemiş. Der: Hey Dirse Han, bana gazap etme, incinip acı sözler söyleme, yerinden kalk, alaca çadırını yer yüzüne diktir, attan aygır, deveden erkek deve, koyundan koç keş, İç Oğuz'un Dış Oğuz'un beylerini basma topla, aç görsen doyur, çıklak görsen donat, borçluyu borcundan kurlar, tepe gibi et yığ, göl gibi kımız sağdır, büyük ziyafet ver, dilek dile, olur ki bir ağzı dualının hayır duası ile Tanrı bize bir topaç gibi çocuk verir, dedi.<br /> <br /> Dirse Han dişi ehlinin sözü ile büyük bir ziyafet verdi, dilek diledi. Attan aygır, deveden erkek deve, koyundan koç kestirdi. İç Oğuz, Dış Oğuz beylerini basma topladı. Aç görse doyurdu. Çıplak görse donattı. Borçluyu borcundan kurtardı. Tepe gibi et yığdı, göl gibi kımız sağdırdı. El kaldırdılar, dilek dilediler. Bir ağzı dualının hayır duası ile Allah Taala bir çocuk verdi. Hatunu hamile oldu. Bir nice müddetten sonra bir oğlan doğurdu. Oğlancığım dadılara verdi, baktırdı.<br /> <br /> At ayağı çabuk, ozan dili çevik olur. Her kemikli gelişir, kaburgalı büyür. Oğlan on beş yasma girdi. Oğlanın babası Bayındır Han'ın ordusuna karıştı.<br /> <br /> Meğer hanım. Bayındır Han'ın bir boğası var idi, bir de erkek devesi var idi. O boğa sert tasa boynuz vursa un gibi öğütürdü. Bir yazın bir güzün boğa ile erkek deveyi savaştırırlardı. Bayındır Han kudretli Oğuz beyleri île temaşa ederdi. seyreder eğlenirdi.<br /> <br /> Meğer sultanım, gene yazın boğayı saraydan çıkardılar. Üç kişi sağ yanından, üç kişi sol yanından demir zincir île boğayı tutmuşlardı. Gelip meydanın ortasında koyu verdiler. Meğer sultanım, Dirse Han'ın oğlancığı üç de kabile çocuğu meydanda aşık oynuyorlardı. Boğayı koyu verdiler; oğlancıklara koç dediler.<br /> <br /> O üç oğlan kaçtı. Dirse Han'ın oğlancığı kaçmadı. ok meydanın ortasında baktı durdu. Boğa da oğlana sürdü geldi. Diledi ki oğlanı helak kılsın. Oğlan yumruğu ile boğanın alnına kıyasıya tutup vurdu. Boğa geri geri gitti. Boğa oğlana sürdü tekrar geldi. Oğlan yine boğanın alnına yumruğu île sert vurdu. Oğlan bu sefer boğanın alnına yumruğunu dayadı, sürdü meydanın basma çıkardı. Boğa ile oğlan bir hamle çekiştiler. İki kürek kemiğinin üstüne boğanın köpük bağlandı. Ne oğlan yener, ne boğa yener. Oğlan fikreyledi, der: Bir dama direk vururlar, o dama destek olur, ben bunun alnına niye destek oluyorum duruyorum dedi. Oğlan boğanın alnından yumruğunu giderdi, yolundan sövüldü. Boğa ayak üstünde duramadı, düştü tepesinin üstüne yikıldı Oğlan bıçağına el attı. boğanın basını kesti. Oğuz beyleri gelip oğlanın basma toplandılar, aferin dediler. Dedem Korkut gelsin, bu oğlana ad koysun, beraberine alıp babasına varsın, babasından oğlana beylik<br /> istesin, taht alı versin dediler.<br /> <br /> Çağırdılar. Dedem Korkut gelir oldu. Oğlanı alıp babasına vardı. Dede Korkut oğlanın babasına söylemiş, görelim hanım ne söylemiş:<br /> <br /> Der:<br /> <br /> Hey Dirse Han beylik ver bu oğlana<br /> Taht ver erdemlidir<br /> Boynu uzun büyük cins at ver bu oğlana<br /> Biner olsun hünerlidir<br /> Ağıllardan on bin koyun ver bu oğlana<br /> Etlik olsun hünerlidir<br /> Develerden kızıl deve ver bu oğlana<br /> Yük taşıyıcı olsun hünerlidir<br /> Altın başlı otağ ver bu oğlana<br /> Gölge olsun erdemlidir<br /> Omuzu kuşlu cübbe elbise ver bu oğlana.<br /> Giyer olsun hünerlidir.<br /> <br /> <br /> Bayındır Han'ın ak meydanında bu oğlan cenk etmiştir, bir boğa öldürmüş senin oğlun, adı Boğaç olsun, adını ben verdim yaşını Allah versin dedi. Dirse Han oğlana beylik verdi, taht verdi. Oğlan tahta çıktı, babasının kırk yiğidini anmaz oldu. O kırk yiğit haset eylediler, birbirine söylediler : Gelin oğlanı babasına çekiştirelim. olur ki öldürür, gene bizim izzetimiz hürmetimiz onun babasının yanında hoş olur, ziyade olur dediler. Vardı bu kırk yiğidin yirmisi bir yana. yirmisi de bir yana oldu.<br /> Önce yirmisi vardı, Dirse Han'a şu haberi getirdi, der: Görüyor musun Dirse Han neler oldu, murada maksuda ermesin, senin oğlun kötü çıktı hayırsız çıktı, kırk yiğidini yanına aldı, kudretli Oğuz'un üstüne yürüyüş etti, nerede güzel ortaya çıktı ise çekip aldı, ak sakallı ihtiyarın ağzına sövdü, ak bürçekli kadının sütunu çekti,<br /> akan duru sulardan haber geçer, çapraz yatan Ala Dağ'dan haber aşar, hanlar hanı Bayındır'a haber varır, Dirse Han'ın oğlu böyle görülmemiş şey yapmış derler, gezdiğinden öldüğün daha iyi olur. Bayındır Han seni çağırır, sana müthiş gazap eyler, böyle oğul senin nene gerek, böyle oğul olmaktan olmamak daha iyidir, öldürsene dediler. Dirse Han varın getirin, öldüreyim, dedi.<br /> <br /> Böyle deyince hanım, o namertlerin yirmisi daha çıka geldi ve bir dedikodu onlar da getirdiler. Der: Kalkarak Dirse Han senin oğlun yerinden doğruldu, göğsü güzel koca dağa ava çıktı, sen var iken av avladı kuş kuşladı, anasının yanma alıp geldi, al şarabın keskininden aldı içti. anası ile sohbet eyledi, babasına kast eyledi, senin oğlun kötü çıktı hayırsız çıktı, çapraz yatan Ala Dağ'dan haber geçer, hanlar hanı Bayındır'a haber varır, Dirse Han'ın oğlu böyle görülmemişşey yapmış derler, seni çağırtırlar, Bayındır Han'ın katında sana gazap olur, böyle oğul nene gerek, öldürsene dediler. Dirse Han der: Varın getirin öldüreyim, böyle oğul bana gerekmez, dedi. Dirse Han'ın hizmetkarları der: Biz senin oğlunu nasıl getirelim, senin oğlun bizim sözümüzü dinlemez, bizim sözümüzle gelmez, kalkıp yerinden doğrul, yiğitlerini okşa beraberine al, oğluna uğra, yanına alıp ava çık, kuş uçurup av avlayıp oğlunu oklayıp öldürmeğe bak, eğer böyle öldürmezsen bir türlü daha öldüremezsin, belli bil dediler.<br /> <br /> Deyiş<br /> <br /> Serin serin tan yelleri estiğinde<br /> Sakallı boza çalan çayır kuşu öttüğünde<br /> Büyük cins atlar sahibim görüp homurdandığında<br /> Sakalı uzun müezzin ezan okuduğunda<br /> Aklı karalı seçilen çağda<br /> Kudretli Oğuzun gelininin kızının bezendiği çağda<br /> Göğsü güzel koca dağlara gün vurunca<br /> Bey yiğitlerin kahramanların birbirine koyulduğu çağda<br /> <br /> sabahın ilk aydınlığında Dirse Han yerinden kalktı. Oğlancığını yanına alıp kırk yiğidi beraberine aldı, ava çıktı.<br /> <br /> Av avladılar, kuş kuşladılar. O kırk namerdin bir kaçı oğlanın yanına geldi, der: Baban dedi geyikleri kovalasın getirsin benim önümde tepelesin, oğlumun at koşturuşunu, kılıç çalışını, ok atışını göreyim, sevineyim, kıvanayım, güveneyim dedi, dediler. Oğlandır ne bilsin, geyiği kovalıyordu, getiriyordu. babasının önünde vuruyordu. Babam at koşturuşuma baksın kıvansın, ok atışıma baksın güvensin, kılıç çalışıma baksın sevinsin diyordu. O kırk namertler derler: Dirse Han, görüyor musun oğlanı, kırda bayırda geyiği kovalıyor senin önüne getiriyor, geyiğe atarken ok ile seni vurup öldürecek, oğlun seni öldürmeden sen oğlunu öldürmeğe bak dediler.<br /> <br /> Oğlan geyiği kovalarken babasının önünden gelip gidiyordu. Dirse Han Korkut sinirli sert yayını eline aldı. Üzengiye kalkıp kuvvetle çekti, doğrultup attı, oğlanı iki küreğinin arasından vurup çaktı, yıktı. Ok isabet etti, alca kanı fışkırdı koynu doldu, büyük cins atının boynunu kucakladı yere düştü. Dirse Han istedi ki<br /> oğlancığının üstüne gürleyip düştü. O kırk namert bırakmadı. Atının dizginim döndürdü, yurduna gelir oldu.<br /> <br /> Dirse Han'ın hatunu oğlancığınım ilk avıdır diye attan aygır, deveden erkek deve, koyundan koç kestirdi. Oğuz beylerine ziyafet vereyim dedi. Toparlanıp yerinden kalktı, kırk ince kızı beraberine aldı, Dirse Han'a karşı vardı. Başını kaldırdı Dirse Han'ın yüzüne baktı. Sağ ile soluna göz gezdirdi, oğlancığını görmedi. Kara bağrı<br /> sarsıldı, bütün yüreği oynadı, kara süzme gözleri kan yaş doldu. Çağırıp Dirse Han'a söyler, görelim hanım ne söyler:<br /> <br /> Beri gel basımın bahtı evimin tahtı<br /> Han babamın güveyisi<br /> Kadın anamın sevgisi<br /> Babamın anamın verdiği<br /> Göz açıp da gördüğüm<br /> Gönül verip sevdiğim<br /> A Dirse Han<br /> Kalkarak yerinden doğruldun<br /> Yelesi kara cins atına sıçrayıp bindin<br /> Göğsü güzel koca dağa ava çıktın<br /> İki vardın bir geliyorsun yavrum hani<br /> Karanlık gecede bulduğun oğul hani<br /> Çıksın benim görür gözüm a Dirse Han yaman seğriyor<br /> Keşlisin oğlanın emdiği süt damarım yaman sızlıyor<br /> San yılan sokmadan akça temin kalkıp şişiyor<br /> Yalnızca oğul görünmüyor bağrım yanıyor<br /> Kuru kuru çaylara su saldım<br /> Kara elbiseli dervişlere adaklar verdim<br /> Aç görsem doyurdum çıplak görsem donattım<br /> Tepe gibi et yığdım göl gibi kımız sağdırdım<br /> Dilek ile bir oğul zorla buldum<br /> Yalnız oğul haberini a Dirse Han söyle bana<br /> Karşı yatan Ala Dağdan bir oğul uçurdunsa söyle bana<br /> Taşkın akan koşan sudan bir oğul akıttınsa söyle bana<br /> Aslan ile kaplana bir oğul yedirdinse söyle bana<br /> Kara giyimli azgın dinli kafirlere bir oğul aldırdınsa söyle<br /> bana<br /> Han babamın katına ben varayım<br /> Ağır hazine bol asker alayım<br /> Azgın dinli kafire ben varayım<br /> Paralanıp cins atımdan inmeyince<br /> Yenim ile alca kanımı silmeyince<br /> Kol but olup yer üstüne düşmeyince<br /> Yalnız oğul yollarından dönmeyeyim<br /> Yalnız oğul haberini a Dirse Han söyle bana<br /> Kara başım kurban olsun bugün sana<br /> <br /> dedi. feryat figan eyledi ağladı. Böyle deyince Dirse Han hatununa cevap vermedi, o kırk namert karşı geldi, der: Oğlun sağdır esendir, avdadır, bugün yarın nerde ise gelir, korkma kaygılanma, bey sarhoştur cevap veremez dediler.<br /> <br /> Dirse Han'ın hatunu çekildi geri döndü. Dayanamadı, kırk ince kızı beraberine aldı. büyük cins ata binip oğlancığım aramağa gitti. Kışta yazda karı buzu erimeyen Kazılı Dağına geldi çıktı. Alçaktan yüce yerlere koşturup çıktı. Baktı gördü bir derenin içine karga kuzgun iner çıkar, konar kalkar. Büyük cins atını ökçeledi, o<br /> tarata yürüdü.<br /> <br /> Meğer sultanım, oğlan orada yıkılmıştı. Karga kuzgun kan görüp oğlanın üstüne konmak isterdi. Oğlanın iki köpekceğîzi var idi. kargayı kuzgunu kovalardı, kondurmazdı. Oğlan orada yıkılınca boz atlı Hızır oğlana hazır oldu. üç defa yarasını eli île sıvazladı, sana bu yaradan korkma oğlan ölüm yoktur, dağ çiçeği ananın sütü ile senin yarana merhemdir dedi, kayboldu.<br /> <br /> Oğlanın anası oğlanın üstüne koşturup çıka geldi. Baktı gördü oğlancığı alca kana bulanmış yatıyor. Çağırarak oğlancığına söyler, görelim hanım ne söyler:<br /> <br /> Der:<br /> <br /> Kara süzme gözlerim uyku bürümüş aç artık<br /> On iki kemikçiğin harap olmuş topla artık<br /> Tanrının verdiği tatlı canın seyranda imiş yakala artık<br /> Öz gövdende canın var ise oğul haber bana<br /> Kara başım kurban olsun oğul sana<br /> Akar senin suların Kazılık Dağı<br /> Akar iken akmaz olsun<br /> Biter senin otların Kazılık Dağı<br /> Biter iken bitmez olsun<br /> Koşar senin geyiklerin Kazılık Dağı<br /> Koşar iken koşmaz olsun taş keşlisin<br /> Ne bileyim oğul arslandan mı oldu<br /> Yoksa kaplandan mı oldu ne bileyim oğul<br /> Bu kazalar sana nereden geldi<br /> O gövdende canın var ise oğul haber bana<br /> Kara başım kurban olsun oğul sana<br /> Ağız diden bir kaç kelime haber bana<br /> <br /> dedi. Böyle diyince oğlanın kulağına ses geldi. Başını kaldırdı, ansızın gözünü açtı anasının yüzüne baktı. Söylemiş, görelim hanım ne söylemiş:<br /> <br /> Der:<br /> <br /> Beri gel ak sütunu emdiğim kadınım ana<br /> Ak bürçekli izzetli canım ana<br /> Akanlardan sularına beddua etme<br /> Kazılık Dağının günahı yoktur<br /> Bitenlerden otlarına. beddua etme<br /> Kazılık Dağının suçu yoktur<br /> Koşan geyiklerine beddua etme<br /> Kazlık Dağının günahı yoktur<br /> Arslan ile kaplanma beddua etme<br /> Kazılık Dağının suçu yoktur<br /> Beddua edersen babama et<br /> Bu suç bu günah babamdandır<br /> <br /> <br /> dedi. Oğlan yine der: Ana ağlama, bana bu yaradan ölüm yoktur korkma, boz atlı Hızır bana geldi, üç kerre yaramı sıvazladı, bu yaradan sana Ölüm yoktur, dağ çiçeği, ananın sütü sana merhemdir dedi. Böyle diyince kırk ince kız yayıldılar, dağ çiçeği topladılar. Oğlanın anası memesin! bir sıktı sütü gelmedi. iki sıktı sütü gelmedi, üçüncüde kendisini zorladı, iyice doldu, sıktı süt ile kan karışık geldi. Dağ çiçeği ile sütü oğlanın yaraşma sürdüler. Oğlanı ata bindirdiler, alarak yurduna gittiler. Oğlanı hekimlere emanet edip Dirse Han'dan sakladılar. At ayağı çabuk, ozan dili çevik olur. Hanım, oğlanın kırk günde yarası iyileşti, sapa sağlam oldu. Oğlan ata biner kılıç kuşanır oldu, av avlar kuş kuşlar oldu. Dirse Han'ın haberi yok, oğlancığını öldü biliyor.<br /> <br /> O kırk namertler bunu duydular, ne eyleyelim diye konuştular. Dirse Han eğer oğlancığını görürse, bırakmaz bizi hep öldürür dediler. Gelin Dirse Han'ı tutalım, ok ellerini ardınabağlayalım, kıl sicim ok boynuna takalım, alıp kafir ellerine yönelelim diyerek. Dirse Han'ı tuttular. Ak ellerini ardına bağladılar, kıl sicim boynuna taktılar, ok etinden kan çıkıncaya kadar dövdüler. Dirse Han yayan, bunlar atlı yürüdüler, alıp kanlı kafir ellerine yöneldiler. Dirse Han esir oldu gider. Dirse Han'ın esir olduğundan Oğuz beylerinin haberi yok.<br /> <br /> Meğer sultanım, Dirse Han'ın hatunu bunu duymuş. Oğlancığına karşı varıp söylemiş, görelim hanım ne söylemiş:<br /> <br /> Der:<br /> <br /> Görüyor musun ay oğul neler oldu<br /> Sarp kayalar oynamadı yer oyuldu<br /> <br /> <br /> yurtta düşman yok iken senin babanın üstüne düşman geldi, o kırk namertler babanın arkadaşları baban; tuttular, ak ellerini ardına bağladılar, kıl sicim ek boynuna taktılar, kendileri atlı babanı yayan yürüttüler, alıp kanlı kafir ellerine yöneldiler, hanım oğul kalkarak yerinden doğrul, kırk yiğidim beraberine al, babanı o kırk namertten kurtar. yürü oğul. baban sona kıydı ise sen babana kıyma, dedi. Oğlan anasının sözünü kırmadı. Boğaç Bey yerinden kalktı, kora çelik öz kılıcını beline kuşandı, ok kirişli sert yayını eline aldı, altın mızrağını koluna aldı, büyük cins atını tutturdu sıçrayıp bindi, kırk yiğidini beraberine aldı, babasının ardınca koşturup gitti.<br /> <br /> O namertler de bir yerde konmuşlardı, al şarabın keskininden içiyorlardı. Boğaç Han sürüp yetişti. O kırk namert de bunu gördüler. Dediler: Gelin varalım şu yiğidi tutup getirelim, ikisini bir arada kafire yetiştirelim dediler. Dirse Han der:<br /> <br /> Kırk yoldaşım aman<br /> Tanrının birliğine oktur güman<br /> <br /> <br /> benim elimi çözün, kolca kopuzumu elime verin, o yiğidi döndüreyim, ister beni öldürün ister diriltin, bırakı verin dedi. Elini çözdüler, kolca kopuzunu eline verdiler. Dirse Han oğlancığı olduğunu bilmedi, karşı geldi. Söyle, görelim hanım ne söyler :<br /> <br /> Der:<br /> <br /> Boynu uzun büyük cins atlar gider ise benim gider<br /> Senin de içinde bineğin var ise söyle bana<br /> Savaşmadan vuruşmadan alı vereyim dön geri<br /> Ağıllardan on bin koyun gider ise benim gider<br /> Senin de içinde etliğin var ise söyle bana<br /> Savaşmadan vuruşmadan alı vereyim dön geri<br /> Develerden kızıl deve gider ise benim gider<br /> Senin de içinde yük taşıyıcın var ise söyle bana<br /> Savaşmadan vuruşmadan alı vereyim dön geri<br /> Altın başlı otağlar gider ise benim gider<br /> Senin de içinde odan var ise yiğit söyle bana<br /> Savaşmadan vuruşmadan alı vereyim dön geri<br /> Ak yüzlü ela gözlü gelinler gider ise benim gider<br /> Senin de içinde nişanlın var ise yiğit söyle bana<br /> Savaşmadan vuruşmadan alı vereyim dön geri<br /> Ak sakallı ihtiyarlar gider ise benim gider<br /> Senin de içinde ak sakallı baban var ise yiğit söyle bana<br /> Savaşmadan vuruşmadan kurtarayım dön geri<br /> Benim için geldin ise oğlancığımı öldürmüşüm<br /> Yiğit sana günahı yok dön geri<br /> <br /> dedi. Oğlan burada babasına söylemiş, görelim hanım ne söylemiş:.<br /> <br /> Boynu uzun büyük cins atlar senin gider<br /> Benim de içinde bineğim var<br /> Bırakmam12 yok kırk namerde<br /> Develerde kızıl deve senin gider<br /> Benim de içinde yük taşıyıcım var<br /> Bırakmam yok kırk namerde<br /> Ağıllarda on bin koyun senin gider<br /> Benim de içinde etliğim var<br /> Bırakmam yok kırk namerde<br /> Ak yüzlü ela gözlü gelin senin gider ise<br /> Benim de içinde nişanlım var<br /> Bırakmam yok kırk namerde<br /> Altın başlı otağlar senin gider ise<br /> Benim de içinde odam var<br /> Bırakmam yok kırk namerde<br /> Ak sakallı ihtiyarlar senin gider ise<br /> Benim de içinde bir aklı şaşmış şuuru yitmiş ihtiyar babam var<br /> Bırakmam yok kırk namerde<br /> <br /> dedi. Kırk yiğidine tülbent salladı, el eyledi. Kırk yiğit büyük cins atım oynattı, oğlanın etrafına toplandı. Oğlan kırk yiğidini beraberine aldı, at tepti, cenk ve savaş etti. Kiminin boynunu vurdu, kimini esir eyledi. Babasını kurtardı, çekildi geri döndü. Dirse Han burada oğlancığının sağ olduğunu bildi. Hanlar hanı Bayındır<br /> oğlana beylik verdi, taht verdi, dedem Korkut destan söyledi deyiş dedi, bu Oğuznameyi düzdü koştu, böyle dedi:<br /> <br /> Onlar da bu dünyaya geldi geçti<br /> Kervan gibi kondu göçtü<br /> Onları da ecel aldı yer gizledi<br /> Fani dünya yine kaldı<br /> Gelimli gidimli dünya<br /> Son ucu ölümlü dünya<br /> <br /> <br /> Kara ölüm geldiğinde geçit versin. Sağlıkla, akılla devletini Hak artırsın. O övdüğüm yüce Tanrı dost olarak medet eriştirsin.<br /> <br /> Dua edeyim hanım: Yerli kara dağların yıkılmasın. Gölgeli büyük ağacın kesilmesin Taşkın akan güzel suyun kurumasın. Kanatlanın uçları kırılmasın. Koşar iken ak boz atın sendelemesin. Vuruşunca kara çelik öz kılıcın çentilmesin. Dürtüşürken alaca mızrağın utanmasın. Ak bürçekli ananın yeri cennet olsun. Aksakallı babanın yeri cennet olsun. Hakkın yandırdığı çırağın yana dursun. Kadir Tanrı seni namerde muhtaç eylemesin hanım hey!...</span></span></span></span></span><br /> <br /> <b><span id="contextual"><span id="contextual"><span id="contextual"><span id="contextual"><span id="contextual">DEDE KORKUT HİKAYELERİNİN ÖZELLİKLERİ</span></span></span></span></span></b><br /> <br /> <span id="contextual"><span id="contextual"><span id="contextual"><span id="contextual"><span id="contextual"><span id="contextual">Dede Korkut Hikâyeleri, fetih yıllarından beri Anadolu'nun doğusunda yaşayan Oğuz Türkleri'nin, Gürcü'ler, Abaza'lar, Trabzon Rumları ile yaptıkları savaşları anlatır; eski Türk mitolojisinden hatıralar yaşatır; bu ülkelere yerleşen Oğuz Türkleri'nin kendi iç maceralarını hikâye eder. Fakat bu hikâyelerin özü sayılan temel konular, Oğuz Türkleri'nin eski destanlarından alınmıştır: Bu gibi destan hatıraları, yeni coğrafyada, yeni tarih olaylarıyla birleşerek, yeni hikâyeler haline gelmiştir. Esasen Dede Korkut Hikâyeleri, bazen hikâye çehresi taşıdıkları, bazen masal çeşnisi gösterdikleri halde, daha çok destan adı verilecek özelliklerle söylenmiştir.<br /> <br /> <b>HİKÂYELERİN DİLİ </b><br /> <br /> Dede Korkut Hikâyeleri, Türk halk dilinin kendi kelimeleri, kendi deyimleri, kendi hikâye üslubuyla ne güzel eserler verebileceğini meydana koyan değerli kaynaktır. Dede Korkut Hikâyeleri, yarı manzum, yarı nesir diliyle söylenmiş hikâyelerdir. Ancak bu hikâyelerdeki nesirde, nesirden çok nazma yakın bir ahenk vardır. Bu ahenk, nesir cümlelerinin yer yer vezinli parçalarla, iç kafiyeleriyle seslendirilmesinden doğmuştur. Manzum parçalarda, bazen, muntazam nazma, bazen serbest söyleyişe yaklaşan bir çeşitlilik vardır. Muntazam mısraları 4 + 4 + 4 ya da 4 + 3 ve 4 + 4 vezinleriyle, bazen de 4+ 4 + 3 ahengiyle söylenmiştir. Nesir cümlelerindeki vezinli parçalarda da yine bu vezinlerin ahengi vardır. <br /> <br /> <b>HİKÂYELERİN YAZARI</b><br /> <br /> Bugün elimizde bulunan Kitâb-ı Dede Korkut adlı yazma eserde bir başlangıç yazısından sonra, 12 ayrı hikâye vardır. Fakat müstakil maceralar gibi görünen bu hikâyelerin birleşen tarafları çoktur. Bazı hikâyelerdeki olay ve kahramanların öteki hikâyelerle ilgili olması, Dede Korkut isimli, bilgili Oğuz atası'nın, her hikâyede ufak, büyük bir vazife görmesi, hikâyeleri birleştiren taraflardandır. <br /> Hikâyelerin gerek manzum, gerek mensur parçalarında, böyle birbirine benzer sözler, hitaplar, şahıs ve tabiat tasvirleri çoktur. Hatta bazı araştırıcılar Dede *Korkut Hikâyelerindeki bu söyleyiş benzerliğine dikkat ederek, hikâyelerin bugün adını bilmediğimiz -çok usta- bir yazar tarafından yazıldığını ileri sürmüşlerdir. <br /> Şu halde Dede Korkut Hikâyelerini -şimdilik- Oğuz Türkleri arasında o çağların gelenekleşmiş hikâye Üslubuyla söylenen destanî halk hikâyeleri diye tanımaktayız. Bu hikâyeler, XV. yüzyılın ilk yıllarında, okuma yazma bilen herhangi bir meraklı, belki de hikâye anlatmayı meslek edinmiş bir halk hikâyecisi tarafından bir deftere yazılarak ölümsüzleştirilmiştir. Bu hikâyeler tıpkı Türk destanları gibi, bir tek şahsın değil, bütün bir milletin hikâye yaratma hünerleriyle meydana gelmiş ortak halk edebiyatı verimleridir.<br /> <br /> <b>HİKÂYELERDE DESTAN ve MİTOLOJİ HATIRALARI </b><br /> <br /> Dede Korkut Hikâyeleri'nde eski Türk destanlarından yankılar yaşadığını söylemiştik. Mesela bir kısım Dede Korkut kahramanları, eski destanlardaki gibi, bir canavar öldürdükleri ya da canavarlarla güreştikleri için şöhret kazanırlar; at, ağaç, ışık, su sevgisi gibi milli destan unsurları, Dede Korkut Hikâyelerinde de vardır. Altın, gümüş, bakır, çelik (pulat) gibi. Türkçe maden isimleri hikâyelerde aynı Önemle anılmaktadır.</span> </span> </span> </span> </span> </span>

Dede Korkut Hikayeleri

DEDE KORKUT KİMDİR? Dede Korkut'un gerçek ismi, hayatı, yaşadığı çağ ve coğrafyayı kesin olarak aydınlatmak eldeki kaynakla...

Devamı »

Alp Er Tunga ve Şu Destanı

<h2>   <br /><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"> <a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEg7hsf6mjjQOpK-VaJiICMwvv7RGZ99dIPbQVlxn-aQyow2zNkiGT82e7IurY_pyuvLJqtTvxdjCBqcLRToEe13-63tgj7NEm1Dxna1yimtqW0teFcelQV4fYLgB4OsuxN3hJdd3hyphenhyphenMTapS/s1600/Alp+Er+Tunga.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" height="243" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEg7hsf6mjjQOpK-VaJiICMwvv7RGZ99dIPbQVlxn-aQyow2zNkiGT82e7IurY_pyuvLJqtTvxdjCBqcLRToEe13-63tgj7NEm1Dxna1yimtqW0teFcelQV4fYLgB4OsuxN3hJdd3hyphenhyphenMTapS/s1600/Alp+Er+Tunga.jpg" width="320" /></a></div> </h2> Sakalar dönemine âit Alp Er Tunga ve şu olmak üzere iki destan tesbit edilmiştir. Alp Er Tunga, M.Ö. VII. yüzyılda yaşamış kahraman ve çok sevilen bir Saka hükümdarıdır. Alp Er Tunga Orta Asya’daki bütün Türk boylarını birleştirerek hâkimiyeti altına almış daha sonra Kafkasları aşarak Anadolu Suriye ve Mısır’ı fethetmiş ve Saka devletini kurmuştur. Alp Er Tunga’nın hayatı savaşlarla geçmiştir. Uzun süre mücadele ettiği İranlı Medlerin hükümdarı Keyhusrev ‘in davetinde hile ile öldürülmüştür. Alp Er Tunga ile İranlı Med hükümdarları arasındaki bu mücadelelerin hatıraları uzun asırlar hem Türkler hem İranlılar arasında yaşatılmıştır.<br /> Alp Er Tunga, Asur kaynaklarında Maduva, Heredot’ta Madyes, İran ve İslâm kaynaklarında Efrasyab adlarıyla anılmaktadır. Orhun Yazıtlarında “Dokuz Oğuzlar” arasında “Er Tunga” adına yapılan “yuğ” merasiminden söz edilmektedir. Turfan şehrinin batısında bulunan “Bezegelik” mabedinin duvarında da Alp Er Tunga’nın kanlı resmi bulunmaktadır. “Divan ü Lügat-it Türk” ün yazarı Kaşgarlı Mahmud’a ve “ Kutadgu Bilig” yazarı Yusuf Has Hacip’e göre “Alp Er Tunga” İran destanı “şehname” deki büyük ve efsanevî Turan hükümdarı “Efrasiyab”dır. Divan ü Lûgat-it Türk’de Turan hükümdarlığının merkezi olarak “Kaşgar” şehri gösterilmektedir. İslâmiyeti kabul etmiş olan Karahanlı devleti hükümdarları da kendilerinin “Efrasyap” sülalesinden geldiklerine inanmışlar ve bunu ifade etmişlerdir. Moğol tarihçisi Cüveyni’de Uygur devletinin hükümdarlarının da Efrasyap soyundan olduğunu yazmaktadır. şecere-i Terakime’ye göre Selçuklu Sultanları kendilerini Efrasyab soyundan kabul ederlerdi. Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliğinin dağılmasından sonra iletişim kurmak imkânı bulduğumuz ve Rusların Yakut adını verdiği Türk gurup aslında kendilerine Saka dediklerini söylemişlerdir. Tarih içinde kaybolduğunu düşündüğümüz Saka Türklerinin az da olsa bir bölümünün bugün hayatiyetlerini sürdürmeleri pek çok meselenin yeniden araştırılarak doğruların ortaya çıkmasına yardımcı olabilecektir.<br /> Tarihçi Mesudî de M.S. 7. yüzyılın başındaki Köktürk hakanının “Efrasyab” soyundan olduğunu yazmaktadır. Bütün bu bilgilerden hareketle “Tunga Alp” le ilgili efsanelerin Kök Türklerden önce doğu ve orta Tiyanşan alanında yaşayan Türkler arasında meydana geldiğini ve bu destanın daha sonraları Kök Türk ve Uygurlar arasında yaşayarak devam ettiğini göstermektedir.Alp Er Tunga destanının metni bu güne ulaşamamıştır. Bir kısmından yukarıda bahsettiğimiz kaynaklarda bu değerli Saka hükümdarı ve kahramanı hakkında bilgiler ve bir de sagu (ağıt) tesbit edilmiştir:<br /> <br /> Alp Er Tunga Öldü mü<br /> Dünya sahipsiz kaldı mı<br /> Korkak öcünü aldı mı<br /> Şimdi yürek yırtılır<br /> <br /> Felek yarar gözetti<br /> Gizli tuzak uzattı<br /> Beğlerbeyini kaptı<br /> Kaçsa nasıl kurtulur<br /> <br /> Erler kurt gibi uludular<br /> Hıçkırıp yaka yırttılar<br /> Acı seslerle bağırdılar<br /> Ağlamaktan gözleri kapandı<br /> <br /> Beğler atlarını yordular<br /> Kaygı onları durdurdu<br /> Benizleri yüzleri sarardı<br /> Safran sürülmüş gibi oldular<br /> <br /> Kutadgu Bilig’de “Alp Er Tunga” hakkında şu bilgi verilmektedir: “ Eğer dikkat edersen görürsün ki dünya beyleri arasında en iyileri Türk beyleridir. Bu Türk beyleri arasında adı meşhur ikbali açık olanı Tonga Alp Er idi. O yüksek bilgiye ve çok faziletlere sahip idi. Ne seçkin, ne yüksek, ne yiğit adam idi ; zaten âlemde ferasetli insan bu dünyaya hâkim olur. İranlılar ona Efrasiyap derler; bu Efrasiyap akınlar hazırlayıp ülkeler zaptetmiştir. Dünyaya hâkim olmak ve onu idare etmek için pek çok fazilet, akıl ve bilgi lâzımdır. İranlılar bunu kitaba geçirmişlerdir.Kitapta olmasa onu kim tanırdı.”<br /> Bugünkü bilgilerimize göre Alp Er Tunga ile ilgili en geniş bilgi İran destanı şehname’de tesbit edilmiştir. şehname’nin başlıca konularından biri İran -Turan savaşlarıdır. Bu destana göre en büyük Turan kahramanı önce şehzade sonra hükümdar olan Efrasyap’tır.şehname’deki Alp Er Tunga ile ilgili bilgiler şöyle özetlenebilir: “Turan şehzadesi Efrasyap babasının isteği üzerine İran’a harp açtı. iki ordu Dihistan’da karşılaştılar. Boyu servi, göğsü ve kolları arslan gibi ve fil kadar kuvvetli olan Efrasyap, İranlı’ları yendi. İran padişahı Efrasyap’a esir düştü. İran’ın ilk intikamını o zaman İran’a bağlı olan Kabil Padişahı Zal aldı. Zal başarılı olmasına rağmen İran şahının öldürülmesini engelleyemedi. Efrasyab İran’ı ele geçirmek için yeni bir savaş açtı. İran’ın yetiştirdiği en büyük kahramanlardan Zal oğlu Rüstem Efrasyab’ın üzerine yürüdü.. Efrasyab ile Zal oğlu Rüstem arasında bitmez tükenmez savaşlar yapıldı. İran tahtında bulunan Keykâvus, hem oğlu Siyavuş’u hem de Zal oğlu Rüstem’i darılttı. Siyavuş Efrasyap’a sığındı . Siyavuş’un Turan’da bulunduğu sırada evlendiği Türk beyi Piran’ın kızından bir oğlu oldu. Siyavuş oğluna babası Keyhusrev’in adını verdi. Efrasyab uzun yıllar Turan’da hükümdarlık etti. İran’lılar Siyavuş’un oğlu Keyhusrev’i kaçırarak İran tahtına oturttular. Keyhusrev Zaloğlu Rüstem’le işbirliği yaptı ve Turan ordularını yendi. Keyhusrev ile Efrasyap defalarca savaştılar. Sonunda ordusuz kalan Efrasyap Keyhusrev’in adamları tarafından öldürüldü. şehname’de Efrasyap adıyla anılan Turan hükümdarı Alp Er Tunga’nın iran hükümdarlarına sık sık yenildiği anlatılmaktadır. Ancak İran Turan savaşlarında İran hükümdarları sürekli değişmiş 140 yıl yaşadığı rivayet edilen Alp Er Tunga ise mücadeleye devam etmiştir. Bu durum Efrasyap’ın başarısız olmadığını gösterir.

Alp Er Tunga ve Şu Destanı

  Sakalar dönemine âit Alp Er Tunga ve şu olmak üzere iki destan tesbit edilmiştir. Alp Er Tunga, M.Ö. VII. yüzyılda yaşamış kahraman v...

Devamı »

Manas Destanı

<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"> <a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiUKKF87A5LLkp3i6JTcQ2ayhOd9ao2ZjOPJie6u2tXmtvSb16uDlg_6JZE7bDmo3SI_q3uG4uikQU4zm8Ac6fSDnY5kSmf4vItKVzpxddVXXXNLVI0y_E7xZJg_nqn97ZcaMBrlNDtkxxv/s1600/Manas+Destan%C4%B1.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" height="204" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiUKKF87A5LLkp3i6JTcQ2ayhOd9ao2ZjOPJie6u2tXmtvSb16uDlg_6JZE7bDmo3SI_q3uG4uikQU4zm8Ac6fSDnY5kSmf4vItKVzpxddVXXXNLVI0y_E7xZJg_nqn97ZcaMBrlNDtkxxv/s1600/Manas+Destan%C4%B1.jpg" width="320" /></a></div> <br /> Manas Destanı, Türk boylarından biri olan Kırgızların milli destanı, dünya edebiyatının da sayılı şaheserlerinden ve en uzunu olan destan, adını, destandaki kahramanlar alır.<br /> Ünlü Türkolog Wilhelm Radloff (1837-1918) Manas Destanı’yla ilgili ilk derlemeyi, Kırgızistan’ın Tokmak şehri güneyindeki Sarı Bağış boyuna mensup bir Manasçıdan 1869′da yaptı. Radloff’un derlediği yedi <span id="more-142270"></span>bölümlük Manas Destanı, toplam 11 bin 454 mısradan oluşuyor. Fakat, Manasçıların okuduğu dize sayısının, 16 bin mısra civarında olduğu belirtiliyor.<br /> Bununla olan maceraları destanca epeyce yer tutar. Destan Radloff’a gore 12452 misra olup, savas hengameleri sırasında aşk maceraları , eğlenceler, düğünler, Şamanizm’in etkisi altındaki inançlar, gelenekler, kahinlerin rolleri göze çarpar.<br /> Kırgız Türkleri arasında doğan >Manas destanı Kazak-Kırgız Türk kültür dâiresi içinde bugün de bütün canlılığı ile yaşamaktadır. Bu destanın XI ile XII. yüzyıllarda meydana geldiği düşünülmektedir. Destanın kahramanı Manas da, Oğuz Kağan Destanının islâmî rivayetindeki ve Satuk Buğra Han gibi islâmiyeti yaymak için mücadele eden bir kahramandır. Böyle olmakla beraber Manas destanında islâmiyet öncesi Türk kültür , inanç ve kabulle 600.000 beyit ile dünyanın en uzun destanıdır.<br /> Manas, Kırgız kahramanlarındandır. Manas’ın babası Yakup Han’dır. Annesinin adı Çığrıcı’dır. Cakıp Han evlendikten on dört sene sonra Manas doğmuştur. Doğumu üzerine civardan gelen elçiler, onun bir kahraman olacağını hemen anlamışlardı.<br /> On yaşına gelince tam bir kahraman oldu. Düşmanlarının üzerine saldırarak perişan etti. Atlarına at erişemiyor,zırhına ok işlemiyordu.<br /> Cakıp Han, oğlunun atılganlıklarını, kahramanlıklarını görünce, onu korumak, onunla arkadaşlık etmek üzere, Bakay adında bir kişiyi onun yanına koymuştur.<br /> Manas’ın savastığı düşmanları arasında en kuvvetlisi Gökçedir. Bazı varyantları 4oo.ooo mısra olan Manas destanı Türk-Bozkır medeniyetinin Kazak -Kırgız dâiresinin kültür belgeseli niteliğindedir.<br /> Bu muhteşem Türk Destanının tamamı 400.000 mısradır. Bir Kırgız destanıdır. Müslüman Kırgızlarla Budist Kalmuklar arasında mücâdeleleri anlatır. Bununla beraber Manas Destanının dokuzuncu yüzyılda, Kırgızların Yenisey Kıyılarında devlet kurmağa başladıkları sırada oluşmuş olduğunu ileri süren ilim adamları da vardır.<br /> Manas’ın, tarihte gerçekten var olduğunu gösterir izler görülememiş ise de, Kırgız-Kalmuk mücadelelerinde göz doldurmuş bir Kırgız yiğidinin, belki de bir Kırgız Beğinin adı ve yiğitliği ile bu destana konu olduğunu düşünebiliriz.<br /> Manas Destanı, Kırgızların bir bakıma ansiklopedisi gibidir. Manas Destanında Kırgızların bütün gelenek ve göreneklerini, törelerini, inanışlarını, görüşlerini, başka milletlerle olan ilişkilerini, masallarını ve ahlak anlayışlarını bulmak mümkündür.<br /> Manas Destanının bütününü söyleyenlere Manasçı, bir kısmını söyleyenlere Ircı denilir. Manasçılar, destanı anlatırken kendi zamanlarının etkisi altında kaldıkları olaylar ile kendi duygu ve düşüncelerini de ustaca katmışlardır.<br /> Manas Destanına ilk defa, Kazak-Kırgız yöneticisi olan Rus aslından Franel tesadüf etmiştir. Daha sonra Çokan Velihanof 1856 yılında destanı dinlemiş fakat destanın en uzun parçasını Radloff yazıya geçirerek 1885te yayınlamıştır.<br /> Destanın en önemli bölümlerini Manas, Manas’ın oğlu Semetay, Manas’ın torunu Seytek, Colay ve Töştük’ün hikâyeleri teşkil etmektedir. Colay ve Er Tostuk hikayeleri ile ilgili bölümlerin Colay adında bir Manaş’çıdan derlendiği sanılmaktadır.<br /> <b>Destanın bölümlerine göre özeti:</b><br /> 1) Yeditör adını taşıyan yerde Boyun Han oturmaktadır. Boyun Hanın oğlu Kara Han ve onun oğlu Çakıp Han (Yakûp Han) adıyla anılır. Çakıp Han, Alma Ata ırmağının gözesinde, Sungur Yuvası denilen yerde yerleşmiştir; Çakıp Han’ın hiç çocuğu yoktur. Bir gün Tanrıdan bir oğlan çocuk ister, onun yiğitler yiğidi olmasını diler. Tanrının izni ile bir oğlu olur. Oğlu olduğu için de Tanrıya güzel bir kısrak kurban eder. Dört Peygamber gelip çocuğa ad kor, adına Manas, der.<br /> Manas dile gelir, babasına: “Ben İslâm yolunu açacağım, inanmayanların malını yağmalayacağım” deyince Çakıp Han, çok eski arkadaşı olan Bakaya haber gönderir çağırır. Baka gelince Manas’ın söylediklerini Ona nakleder, bu söz üzerine Baka: “Pek güzel söz” der: “Hemen atlanalım, Çin’e akın edelim, Pekin yolunu bozalım!”<br /> Dediği gibi yaptılar.<br /> Çakıp Han’ın oğlu genç Manas ise on yaşına gelince ok attı, on dört yaşına basınca Hân Evini basıp yıktı, Hân oldu. Kâşgar’dan bütün Çinlileri sürüp Turfana tıktı, Turfandaki Çinlileri sürdü, Aksu’ya attı.<br /> 2) Kalmuk Han’ın oğlu Almambet’in Müslüman oluşu, Er Kökçe’ye sığınışı, Er Kökçe’den de ayrılıp Manasa gelişini anlatır:<br /> Yerin yer suyun su olduğu çağda… altı atanın oğlu gavur, üç atanın oğlu Müslüman idi. O zaman Kara Han’ın oğlu Amambet doğdu, hemen büyüdü ve Müslüman oldu. Babasını Müslüman olmadığı için öldürdü, kaçıp geldi müslüman beylerinden Er Kökçe’ye sığındı. Er Kökçe’nin kırk yiğidi vardı. Bu kırk yiğit, Beylerinin bu Kalmuklu’ya, Almambet’e çok iltifatlar edip onu yanından ayırmadığını görünce kıskandılar, kıskanınca da Almambet hakkında dedikodular çıkarıp yaydılar. Bu yüzden Almambet ile er Kökçe Bey’in arası bozuldu.<br /> Almambet kalkıp Manas’ın Bey evine geldi.<br /> Manas da Almambet’i büyük iltifatlarla karşıladı. Manas, Almambet’i çok sevdi.<br /> 3) Manas ile Er Kökçe’nin savaşmasını anlatır:<br /> Manas’ın çerileri Er Kökçe’nin ilini yağma ederler. Savaşta Er Kökçe yenilir. Ardından Çakıp Han, oğlu Manas’ı evlendirmek ister. Kız aramağa başlar. Temir Hanın kızı olan Kanıkey’in, Manas’a uygun bir evdeş olduğunu sağlık verirler. Temir Han da kızını Manas’a vermek istemektedir. Fakat Temir Hanın baş danışmanı bu evlenmeye engel olmağa çalışır. Bu yüzden düğün esnasında kavgalar olur, ucu savaşa ve yağmaya varır. Sonunda baş danışman Mendibay Manas’ı zehirler Manas ölür. Manas’ın ölümü ailesini yoksulluğa, sıkıntıya ve felâkete düşürür. Atı, doğanı ve köpeği mezarının başında ağlarlar; Manas’ın canını bağışlaması için Tanrıya yalvarıp yakarırlar. Manas’ın kırk yiğidi vardır ama hepsi de beğlerini unuturlar. Tanrı, Manas’ın hayvanlarının bu bağlılığı karşısında onların duasını kabul eder; Manas dirilir. Eskisi gibi, eskisinden daha güçlü bir şekilde iline ve töresine hizmet eder.<br /> 4) Kökütey Han’ın yas törenini anlatır:<br /> Kökütey Han hastalanır. Son nefesini vermeden önce vasiyetini yapar. Ardından da ölür. Kökütey Han’ın ölümü üzerine komşu milletlerden yas töreni için çağırılanlar olur; herkes gelir. Büyük bir yuğ töreni yapılır. Törenin biteceğine yakın konuklar arasında bir kavga başlar, sonu savaşa varır. Manas ile Müslüman olmayan Colay Han arasında süren savaş uzayıp gider.<br /> 5) Göz Kaman’ı anlatır:<br /> Çakıp Han’ın, küçükken Kalmuklara esir düşen ve Moğolistan’a götürülüp orada büyütülen Göz Kaman adlı bir kardeşi vardır. Göz Kaman Moğolistan’da, Kalmuklar arasında büyütülüp orada bir Kalmuk kızıyla evlendirilir; beş oğlu olur; bir gün oğullan ile birlikte asıl yurduna döner. Kalmukça konuşmaktadır.<br /> Manas, hem amcasını hiç görmediği ve o güne kadar tanımadığı, hem de amcası Kalmukça konuştuğu için onu casus zanneder: yakalayıp zincire vurur. Bunları yaptıktan sonra böyle bir amcası olup olmadığını anlamak için babasına haber gönderir. Colay Han haberi alınca sevinir ve kardeşini hoş tutması için oğluna emir verir. Fakat Manas’ın annesi ile karısı da Göz Kaman’dan hoşlanmamışlar hele Kalmukça konuşmasını büsbütün yadırgamışlardır. Bu yüzden birlik olup hep beraber Çakıp Hanın buyruğunu hiçe sayarlar. Yalnız Manas babasının buyruğunu dinleyip amcasına iyi davranır, hatta amcası ve oğullan için büyük bir şölen verir. Fakat Göz Kaman’ın oğullan bu şölende bir kavga çıkarıp Manas’ı döverler.<br /> Manas, Kalmuklara karşı sefere çıktığında amcasının oğullan Kalmukça bildiği için onlardan yararlanmak ister. Gökçegöz’ü Kalmuklara casus olarak gönderir. Gökçegöz Kalmuklar tarafına geçer geçmez Manas’a ihanet eder. Manas bunun üzerine Almambet’i gönderir. Almambet’in yardımıyla Manas savaşı kazanır. Bir çok ganimetler alır, dönerken yarı yolda Gökçegöz ile karşılaşırlar Gökçegöz Manas’ı, kırk yiğidi ile birlikte zehirler. Kırk yiğit ölür. Manas’ı, karısı Kanıkey kurtarır. Mekke’den erenler gelir, Kanıkey’e yardım ederler. Manas iyi olur olmaz Mekke’ye gider; dua edip Tanrıya yalvararak kırk yiğidinin dirilmesini sağlar. ”<br /> 6) Semetey’in doğumunu anlatır.<br /> Manas artık ihtiyarlamıştır.<br /> Ak atı halsiz düşmüş zayıflamıştır.<br /> Manas kırk yiğidini yanına çağırır. Ölümünden sonra doğacak olan oğluna iyi bakmaları için vasiyet eder.<br /> Ve Manas ölür.<br /> Manas için büyük bir yuğ töreni yapılır, yas tutulur.<br /> Çakıp Han Kanıkey’e haber göndererek Manas’ın kırk yiğidinden biri olan Abeke’ye Onu beğenmezse Köbeş’e varıp evlenmesini buyurur. Kanıkey’in doğumu yakındır:<br /> – Kızım olursa dediğini tutar evlenirim, gel gelelim oğlum olursa evlenmek şöyle dursun ne Abeke’nin suratına ne de Köbeş’in yüzüne bakarım, diye cevabını gönderir.<br /> Kanıkey’in bir oğlu olur. Dediğini yapıp kimseyle evlenmez. Ötekiler Kanıkey’in oğlunu öldürmek isterler. Bunu öğrenen Kanıkey oğlunu alıp babası Temir Han’ın ülkesine kaçar. Yolda türlü sıkıntılar çeker, başına gelmedik kalmaz”. Sonunda Temir Hanın ülkesine varır, Bey Evine ulaşır.<br /> Temir Han kızına ve torununa kavuşunca pek çok şölenler verir. Torununa ad konulması için bütün il halkını toplar fakat çocuğa kimse bir ad bulup da koyamaz. Ansızın, nerden geldiği bilinmeyen aksakallı bir ihtiyar görünür, uzun uzun dualar eder; Temir Han’ın torununa Semetey adını verir.<br /> Semetey büyür. Baba yurduna dönmek ister. Yola çıkacağı sırada annesi Kanıkey:<br /> -Baka’ya selam söyle, ne söylerse sözünü tut, dışına çıkma, diye tenbih eder.<br /> Semetey, baba ocağına döner. Çakıp Han sağdır; torunu Semetey’in, annesine yapılan eziyetlerin acısını çıkaracağını, öç alacağını sanarak korkar. Bu yüzden Semetey’i zehirlemeğe karar verir. Kararını uygulayacağı sırada durumu öğrenen Semetey hem Cakıp Hanı, hem de Abeke ve Köbeş’i öldürür.<br /> 7) Semetey’in baba ocağına yerleştikten sonrasını anlatır:<br /> Semetey, baba ocağına dönüp öz yurduna yerleştikten sonra, Kalmuklar üstüne akınlar yapmak için hazırlıklara başlar. Babasının, hayatta kalan kırk yiğidini çağırıp toplar. Der ki:<br /> – Akın yapmamız gerek; at sürüleri ve ganimet almamız gerek!<br /> Bu sözden sonra sefere çıkar.<br /> Fakat kırk yiğit, kendi aralarında toplanıp konuşurlar:<br /> – Bizden öncekiler yetmiş yaşına vardı; bizden sonrakiler altmışına ulaştı. Biz, bu Semetey’in babasına hizmet ettik, şimdi de oğluna hizmet edeceğiz, ihtiyarladık artık. Semetey, bizi bu ihtiyar hâlimizde yüce dağ başlarından aşırmak diler, çağlayanlı sulardan geçirmek diler; bizi öldürmeğe kastetmiştir, dönelim! dediler.<br /> Semetey’in buyruğunu dinlemediler, geri döndüler, kaçtılar.<br /> Semetey, babasından kalma kırk yiğidin ardından yetişip onlara tatlı söz söyledi, alttan alıp yalvardı.<br /> Semetey, onca sözden sonra babasından kalma kırk yiğide söz geçiremeyince onları öldürür.<br /> Bu arada, Acubey ile Almambet’in birer oğulları olmuştur. Semetey, bu çocukları kendisine kardeş edinir.<br /> Birinin adını Kançura ötekinin adını Külçura koyup öyle çağırır.<br /> Kançura ile Külçura da büyürler. Büyüyünce Semetey’e hizmet etmeğe başlarlar. Bir gün gelir, Semetey, Kançura ile Külçura’ya, Akın Han’m kızı Ay Çürek’i evlenmek üzere kaçırmak istediğini söyler ve onlardan bu iş için hizmet ister. Bunun için de Akın Han’ın ülkesine sefere çıkılması gerektiğini anlatır. Dediklerini yaparlar, Ay Çürek’i kaçırırlar. Gel gelelim Ay Çürek’in bir de nişanlısı vardır ki Kökçe oğlu Ümetey dîye bilinmiştir. Bu Kökçe oğlu Ümetey, Ay Çürek’in kaçırılışını kendisine yediremez. O da karşılık olarak Semetey’in sürülerini yağmalar. Bunun üzerine aralarında bir savaş başlar. Birbirlerini karşılıklı olarak yağmalayıp dururlar. Sonunda Semetey, Kökçe oğlu Ümetey’e barış teklif eder. Savaştan yorulan Ümetey de bunu kabul eder.<br /> Ümetey’le yaptığı barıştan biraz rahatlayan Semetey, başka bir sefere çıkmak için hazırlandığı sırada bir düş görür. Düşünü karısı Ay Çürek’e anlatır. Ay Çürek düşü yorumlayıp:<br /> – Sen bu sefere çıkma, der. Çıkarsan başına bir felâket gelecek.<br /> Fakat Semetey inatçıdır. Boş sözlere kulak asacak türden değildir. Karısının düşünü yorumlamasına karşılık:<br /> – Düş dediğin şey saçmalıktır!., diye karşılık verdi.<br /> Böyle demesine rağmen, düşünün hayra yorulması için de babasının ruhuna en iyi kısraklarından birini kurban eder. Arkasından Er Kıyas’ın ülkesine akın başlar.<br /> Akının en kızışmış zamanında Almambet’in oğlu Kançura, Semetey’e ihanet eder ve onu yakalayıp Er Kıyas’a götürür. Semetey’e ihanet etmeyen Külçura’yı da köle olarak kullanırlar.<br /> Bu sırada Ay Çürek bir oğlan çocuk doğurmuştur. Ay Çüreğin bir oğlan çocuğu doğurduğunu duyan Er Kıyas, çocuğu yaşatmak istemez. Öldürtmeğe çalışır. Oğlunu kurtarmak isteyen Ay Çürek Er Kıyası korkutur:<br /> – Eğer sen benim oğlumu öldürtürsen ben de seni babam Akın Han’a şikâyet ederim, ülkeni alt üst ettirir öcümü alırım, der.<br /> Er Kıyas korktuğu için çocuğu öldürtmeyip kendine evlât edinerek yanında alıkoyar. Halkını toplayıp çocuğa ad koymak ister. Fakat kimse bir ad bulamaz. Aksakallı Aykoca derler bir ihtiyar vardır, sonunda o gelir, Ay<br /> Çürek’in oğluna Seytek adını verir.<br /> Seytek de büyür, delikanlı olur, yiğit olur. Külçura’yı koruyup kölelikten kurtarır. Er Kıyas öldürülür. Bunlardan sonra Seytek baba yurduna, öz ocağına döner. Babasına ihanet eden Almambet’in oğlu Kançura, Seytek’in baba yurduna Bey olmuştur. Üstelik Seytek’in babaannesi Kanıkey’e koyun güttürüp çobanlık yaptırmış, işkence etmiştir.<br /> Durumu görüp öğrenen Külçura, Kançura’yı yakalar ve Kanıkey de onu öldürür. Baba yurduna yerleşen Semetey ise Taşkent’ten Talasa kadar yayılan geniş ülkeleri yönetimi altına alıp oraların Hanı olur.

Manas Destanı

Manas Destanı, Türk boylarından biri olan Kırgızların milli destanı, dünya edebiyatının da sayılı şaheserlerinden ve en uzunu olan desta...

Devamı »

Türeyiş Destanı

<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"> <a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjxxsLvuoYWsTrhDmX5mnNuxSOPUUPvugKj5sr-he_30tdr1SD-jCjJotS4nEJtTokf27J_jLp3iuYEEZzf1vPaBTvPbk60JykVL8nXHFFy2BMh5mOeqvdQXjnTE6rxwiRkSNPZNagBYY_9/s1600/T%C3%BCreyi%C5%9F+Destan%C4%B1.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjxxsLvuoYWsTrhDmX5mnNuxSOPUUPvugKj5sr-he_30tdr1SD-jCjJotS4nEJtTokf27J_jLp3iuYEEZzf1vPaBTvPbk60JykVL8nXHFFy2BMh5mOeqvdQXjnTE6rxwiRkSNPZNagBYY_9/s1600/T%C3%BCreyi%C5%9F+Destan%C4%B1.jpg" /></a></div> <div align="center" style="margin-bottom: 0; margin-top: 0;"> <br /> </div> <div align="left"> <span style="letter-spacing: 1pt;"><b> <span style="font-family: Tahoma; font-size: x-small;">Destan Hakkında Bilgi:</span></b></span></div> <div align="left"> <span style="letter-spacing: 1pt;"> <span style="font-family: Tahoma; font-size: x-small;">     Bir Uygur destanıdır. Büyük Türk İmparatorluğunu Göktürkler' den devralan Uygur Türkler' i, Türeyiş Destanı ile soylarının vücud buluşunu anlatırken aynı zamanda da, bütün Türk boylarında hakim bir inanış olarak beliren, soyun ilahi bir kaynağa bağlanması fikrini bir kere daha belirtmiş olmaktadırlar.</span></span></div> <div align="left"> <span style="letter-spacing: 1pt;"> <span style="font-family: Tahoma; font-size: x-small;">     Uygur Türeeyiş Destanının, Göktürk-Bozkurt Destanı ile çok yekın benzerlikleri, ilk okuyuşta anlaşılacak kadar açıktır. Hemen bütün Türk Destanlarının birinci derecedeki unsuru olan kurt motifi, gerek Türeyiş ve gerekse Bozkurt Destanlarında bilhassa ilahileştirilmekte ve neslin başlangıcı ve devamı bu ilahi motife bağlanmaktadır.</span></span></div> <div align="left"> <span style="letter-spacing: 1pt;"> <span style="font-family: Tahoma; font-size: x-small;">     Türeyiş Destanı, aslında bir büyük destanın başlangıç kısmına benzemektedir. Büyük bir ihtimalle, Göktürk-Bozkurt destanı gibi Uygur Türeyiş Destanı da, ilk büyük Türk Destanı olan Yaradılış Destanının etkisi altında gelişip meydana getirilmiş, daha dar bir muhitin veya daha tecrid edilip kavimleşmiş bir sıoyun küçük çapta bir yaradılış destanıdır. Nitekim, bundan sonra göreceğimiz, yine bir Uygur Destanı olan Göç Destanı, Türeyiş Destanının tabii bir devamı intibaını vermektedir.</span></span></div> <div align="left"> <span style="letter-spacing: 1pt;"> <span style="font-family: Tahoma; font-size: x-small;">Destan: </span></span> </div> <span style="letter-spacing: 1pt;"><span style="font-family: Tahoma; font-size: x-small;">     Büyük Hun Hakanlarından birinin iki kızı vardı. Kızlarının ikisi de bir birinden güzeldi. Ökle güzeldi ki, Hunlar, bu iki kızın da, ancak ilahlarla evlenebileceğine inanıyor ve bu kızların insanlar için yaratılmadığını söylüyorlardı.</span></span><br /> <span style="letter-spacing: 1pt;"><span style="font-family: Tahoma; font-size: x-small;">     Hakan da aynı şekilde düşündüğü için kızlarını insanlardan uzak tutmanın çarelerini aradı. Ülkesinin en kuzey ucunda, insan ayağı az basan veya insan ayağı hiç görmeyen bir yerinde, çok yüksek bir kule yaptırdı. Kızların ikisini de bu kaleye kapattı. Ondan sonra da aklınca inandığı tanrısına yalvarmağa başladı. Öyle bir yalvarıyor ve öyle yakarışlarla tanrısını çağırıyordu ki nihayet bir gün, Hakanın kendi aklınca inandığı tanrısı dayanamadı ve bir Bozkurt şekline girip geldi. Hun Hakanının kızlarıyla evlendi.</span></span><br /> <span style="letter-spacing: 1pt;"><span style="font-family: Tahoma; font-size: x-small;">     Bu evlenmeden birçok çocuk doğdu; bunlara Dokuz Oğuz- On Uygur denildi ve bu çocukların hepsinin de sesi Bozkurt sesine benzedi, yine bu çocuklar, birer Bozkurt ruhu taşıyarak çoğaldılar.</span></span>

Türeyiş Destanı

Destan Hakkında Bilgi:      Bir Uygur destanıdır. Büyük Türk İmparatorluğunu Göktürkler' den devralan Uygur Türkl...

Devamı »

Bozkurt ve Ergenekon Destanı

<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"> <a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjUxDwrEDBZeLGwaN4lJrMT_F57kjvuPX-xDft381yI60C0eYNm7w2mypVZ0_3KcTYh5Mcn6IBC-VJ1DEPL6RnFtLS_5PO0zoX4E7BweyQsWQXBtTWUBz61enqC0zmPiXdhXW0VZZVFmCvH/s1600/ergenekon4.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" height="215" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjUxDwrEDBZeLGwaN4lJrMT_F57kjvuPX-xDft381yI60C0eYNm7w2mypVZ0_3KcTYh5Mcn6IBC-VJ1DEPL6RnFtLS_5PO0zoX4E7BweyQsWQXBtTWUBz61enqC0zmPiXdhXW0VZZVFmCvH/s1600/ergenekon4.jpg" width="320" /></a></div> <br /> <div align="center"> <span style="letter-spacing: 1pt;"><b> <span style="color: maroon; font-family: Verdana; font-size: large;"> BOZKURT  VE ERGENEKON DESTANI</span></b></span></div> <span style="letter-spacing: 1pt;"><span style="font-family: Tahoma;"><span style="font-size: x-small;"><br /> Bozkurt Destanı ve Ergenekon Destanı, Büyük Türk Destanı'nın bir parçasıdır ve Gök Türkler çağını konu alır. Ergenekon Destanı, Bozkurt Destanı'nın ana çizgileri üzerine kurulmuş olup, bu destanın serbestçe genişletilmiş biçimidir diyebiliriz. Daha doğrusu Bozkurt Destanı ile kaynağını belirleyen Türk soyu, Ergenekon Destanı ile de gelişip güçlenmesini, yayılış ve büyüyüş dönemlerini anlatmıştır. Çin tarihlerinin de yazmış olduğu Bozkurt Destanı'nın bittiği yerde, Ergenekon Destanı başlar. Bozkurt Destanı'nın devamı, Ergenekon Destanı'dır. <br /> <br /> <br />                           </span> <b><span style="color: #0065ca; font-size: x-small;">                               </span> <span style="color: #0065ca;"> BOZKURT DESTANI</span></b><span style="font-size: x-small;"><br /> <br /> Bozkurt Destanı, Çin kaynaklarında kayıtlıdır ve iki ayrı söyleniş biçimi vardır. Ama bu ikisi arasında pek az fark vardır. <br /> <br /> <br /> <b>Birinci Söyleyiş</b><br /> <br /> Hun Ülkesinin kuzeyinde So adı verilen bir ülke vardı. Burada, Hunlarla aynı soydan olan Gök Türkler otururdu. Bir gün Göktürkler So Ülkesinden ayrıldılar. Bu sırada başlarında Kağan Pu adlı bir yiğit vardı. Kağan Pu'nun on altı kardeşi bulunuyordu. On altı kardeşten birinin annesi bir kurttu.<br /> <br /> Annesi Göktürklerce en kutsal yaratıklardan biri olarak bilinen ve böyle kabul edilen bir kurt olduğu için delikanlı, rüzgârlara ve yağmura söz geçirir, bu iki kuvveti buyruğu altında tutardı.<br /> <br /> Bununla beraber, So Ülkesindeki yurtlarından ayrılan Göktürkler düşmanlarının baskınına uğradılar. <br /> <br /> Bu baskında düşmanlar bütün Gök Türkleri yok ettikleri gibi on altı kardeşten sadece birisi kurtulabildi. Kurtulan delikanlı annesi kurt olan idi.<br /> <br /> Bu delikanlının da, birisi yaz diğeri de kış ilâhının kızı olan iki karısı vardı. Baskından sonra her ikisinden ikişer oğlu oldu. Zamanla kalabalıklaşıp çoğalan halk, çocuklardan en büyüğünü kendilerine Hakan seçtiler; o zamanki adı Göktürk dilinde değildi. Hakan seçilir seçilmez Göktürkçe olmayan bu adını bıraktı ve Türk adını aldı.<br /> <br /> Ondan sonra Türk on kadınla evlendi, birçok çocukları oldu. İçlerinden Asena adını taşıyan biri hakanlık tahtına geçince boyun adı da Aşina oldu.<br /> <br /> <br /> <b>İkinci Söyleyiş</b><br /> <br /> Hunların bir boyu olan ve adına Aşina denilen Türk boyu Hazar Denizinin batı taraflarında yerleşmişti. Türklerin ilk atası olarak biliniyordu. Rahat ve huzur içinde otururlarken bir gün ansızın düşmanların baskınına uğradılar. Baskının sonunda kimse sağ kalmadı.<br /> <br /> Her nasılsa küçücük bir çocuk bu baskından sağ kalmış bir köşeye sığınmıştı. Düşmanlar onu da gördüler. Fakat, cılız ve küçük bir çocuk olduğu için kimse ondan korkmadı ve ona aldırmadı. Hattâ içlerinden acıyanlar bile çıktı. Ama düşman yine de her ihtimali düşünüp, çocuğu öldürmektense kolunu bacağını kesip orada öylece bırakmayı uygun gördü; düşündükleri gibi yaptılar.<br /> <br /> Kolunu bacağını kesip, yan ölü hâle getirdikleri çocuğu alıp bataklıkta bir sazlığa attılar; bırakıp gittiler.<br /> <br /> O sırada, nereden çıktığı bilinmeyen bir dişi Bozkurt göründü, geldi, çocuğu emzirdi. Yaralarını yalayıp iyi etti. O günden sonra da, avlanıp getirdiği yiyeceklerle çocuğu besleyip büyüttü, gücünü kuvvetini arttırdı.<br /> <br /> Zamanla Bozkurt'un beslediği çocuk gürbüzleşti.<br /> <br /> Günlerden sonra bir gün, baskın yapıp Aşina soyunu yok eden düşman başbuğu, kolunu bacağını keserek sazlığa attıkları çocuğun yaşadığını öğrendi. Adamlar gönderip durumu öğrenmek, sağ kaldı ise öldürtmek istedi.<br /> <br /> Düşman başbuğunun gönderdiği asker geldiğinde, kolu bacağı kesik gencin yanında bir dişi Bozkurt gördü. Dişi Bozkurt tehlikeyi sezmişti, dişleriyle gerici yakaladığı gibi denizin öte yanına geçirdi; orada da durmayıp Altay Dağlarına doğru götürdü. Orada, her tarafı yüksek dağlarla çevrili bir yaylada bir mağaraya yerleştirdi, onunla evlendi; on oğlan doğurdu!<br /> <br /> Mağaranın bulunduğu yayla yeşillikti; serin gür suları, meyve ağaçlan, av hayvanları vardı. Oğlanlar orada büyüdüler, orada evlendiler. Her birinden bir boy türedi. Bunlardan birinin adı da Asine boyu idi.<br /> <br /> Asine, kardeşlerinin içinde en akıllı, en gözü pek, en yiğit olanı idi. Bu yüzden Türk Hakanı o oldu. <br /> <br /> Soyunu unutmadı. çadırının önüne her zaman, tepesinde bir kurt başı bulunan bir tuğ dikti.<br /> <br /> Aradan çok yıllar geçti. Aşina boyuna Asençe adlı bir başka yiğit hakan oldu. Bunun zamanında ise Aşine boyu, bulundukları yerden çıkıp daha güzel yurtlara yerleştiler.<br />                                                             <br />                                                           *****<br /> <br />                                                </span> <span style="color: #0065ca;"><b>ERGENEKON DESTANI<span style="font-size: x-small;"><br /> </span> </b></span><span style="font-size: x-small;"><br /> Türk illerinde Türk oku ötmeyen, Türk kolu yetmeyen, Türk'e boyun eğmeyen bir yer yoktu. Bu durum yabancı kavimleri kıskandırıyordu. Yabancı kavimler birleştiler, Türklerin üzerine yürüdüler. Bunun üzerine Türkler çadırlarını, sürülerini bir araya topladılar; çevresine hendek kazıp beklediler. Düşman gelince vuruşma da başladı. On gün savaştılar. Sonuçta Türkler üstün geldi. <br /> <br /> Bu yenilgileri üzerine düşman kavimlerin hanları, beğleri av yerinde toplanıp konuştular. Dediler ki: <i>''Türkler'e hile yapmazsak halimiz yaman olur!''</i><br /> <br /> Tan ağaranda, baskına uğramış gibi, ağırlıklarını bırakıp kaçtılar. Türkler, <i>"Bunların gücü tükendi,</i> <i>kaçıyorlar'' </i>deyip artlarına düştüler. Düşman, Türkler'i görünce birden döndü. Vuruşma başladı. Türkler yenildi. Düşman, Türkler'i öldüre öldüre çadırlarına geldi. Çadırlarını, mallarını öyle bir yağmaladılar ki tek kara kıl çadır bile kalmadı. Büyüklerin hepsini kılıçtan geçirdiler, küçükleri tutsak ettiler.<br /> <br /> O çağda Türklerin başında İl Kağan vardı. İl Kağan'ın da birçok oğlu vardı. Ancak, bu savaşta biri dışında tüm çocukları öldü. Kayı (Kayan) adlı bu oğlunu o yıl evlendirmişti. İl Kağan'ın bir de Tokuz Oğuz (Dokuz Oğuz) adlı bir yeğeni vardı; o da sağ kalmıştı. Kayı ile Tokuz Oğuz tutsak olmuşlardı. On gün sonra ikisi de karılarını aldılar, atlarına atlayarak kaçtılar. Türk yurduna döndüler. Burada düşmandan kaçıp gelen develer, atlar, öküzler, koyunlar buldular. Oturup düşündüler: ''Dört bir yan düşman dolu. Dağların içinde kişi yolu düşmez bir yer izleyip yurt tutalım, oturalım.'' Sürülerini alıp dağa doğru göç ettiler.<br /> <br /> Geldikleri yoldan başka yolu olmayan bir yere vardılar. Bu tek yol da öylesine sarp bir yoldu ki deve olsun, at olsun güçlükle yürürdü; ayağını yanlış yere bassa, yuvarlanıp paramparça olurdu.<br /> <br /> Türklerin vardıkları ülkede akarsular, kaynaklar, türlü bitkiler, yemişler, avlar vardı. Böyle bir yeri görünce, ulu Tanrı'ya şükrettiler. Kışın hayvanlarının etini yediler, yazın sütünü içtiler. Derisini giydiler. Bu ülkeye ''Ergenekon'' dediler.<br /> <br /> Zaman geçti, çağlar aktı; Kayı ile Tokuz Oğuz'un birçok çocukları oldu. Kayı'nın çok çocuğu oldu, Tokuz Oğuz'un daha az oldu. Kayı'dan olma çocuklara Kayat dediler. Tokuz'dan olma çocukların bir bölümüne Tokuzlar dediler, bir bölümüne de Türülken. Yıllar yılı bu iki yiğidin çocukları Ergenekon'da kaldılar; çoğaldılar, çoğaldılar, çoğaldılar. Aradan dört yüz yıl geçti.<br /> <br /> Dört yüz yıl sonra kendileri ve süreleri o denli çoğaldı ki Ergenekon'a sığamaz oldular. Çare bulmak için kurultay topladılar. Dediler ki: <i> ''Atalarımızdan işittik; Ergenekon dışında geniş ülkeler, güzel yurtla varmış. Bizim yurdumuz da eskiden o yerlerde imiş. Dağların arasını araştırıp yol bulalım. Göçüp Ergenekon'dan çıkalım. Ergenekon dışında kim bize dost olursa biz de onunla dost olalım, kim bize düşman olursa biz de onunla düşman olalım.''</i><br /> <br /> Türkler, kurultayın bu kararı üzerine, Ergenekon'dan çıkmak için yol aradılar; bulamadılar. O zaman bir demirci dedi ki: ''Bu dağda bir demir madeni var. Yalın kat demire benzer. Demirini eritsek, belki dağ bize geçit verir. Gidip demir madenini gördüler. Dağın geniş yerine bir kat odun, bir kat kömür dizdiler. Dağın altını, üstünü, yanını, yönünü odun-kömürle doldurdular. Yetmiş deriden yetmiş büyük körük yapıp, yetmiş yere koydular. Odun kömürü ateşleyip körüklediler. Tanrı'nın yardımıyla demir dağ kızdı, eridi, akıverdi. Bir yüklü deve çıkacak denli yol oldu.<br /> <br /> Sonra gök yeleli bir Bozkurt çıktı ortaya; nereden geldiği bilinmeyen. Bozkurt geldi, Türk'ün önünde dikildi, durdu. Herkes anladı ki yolu o gösterecek. Bozkurt yürüdü; ardından da Türk milleti. Ve Türkler, Bozkurt'un önderliğinde, o kutsal yılın, kutsal ayının, kutsal gününde Ergenekon'dan çıktılar.<br /> <br /> Türkler o günü, o saati iyi bellediler. Bu kutsal gün, Türklerin bayramı oldu. Her yıl o gün büyük törenler yapılır. Bir parça demir ateşte kızdırılır. Bu demiri önce Türk kağanı kıskaçla tutup örse koyar, çekiçle döver. Sonra öteki Türk beğleri de aynı işi yaparak bayramı kutlarlar.<br /> <br /> Ergenekon'dan çıktıklarında Türklerin kağanı, Kayı Han soyundan gelen Börteçine (Bozkurt) idi. Börteçine bütün illere elçiler gönderdi; Türklerin Ergenekon'dan çıktıklarını bildirdi. Ta ki, eskisi gibi, bütün iller Türklerin buyruğu altına girene kadar. Bunu kimi iyi karşıladı, Börteçine'yi kağan bildi; kimi iyi karşılamadı, karşı çıktı. Karşı çıkanlarla savaşıldı ve Türkler hepsini yendiler. Türk Devleti'ni dört bir yana egemen kıldılar.</span></span></span>

Bozkurt ve Ergenekon Destanı

BOZKURT  VE ERGENEKON DESTANI Bozkurt Destanı ve Ergenekon Destanı, Büyük Türk Destanı'nın bir parçasıdır v...

Devamı »

Oğuz Kağan Destanı

<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"> <a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEifK_31tKbX6veAs2_gfF5IbOZiGv_9-18JAESw_tYGamwtn0HGK9eXSRLmw9e_QybsuTBAVzVptttEPcW-5J4DW5EnlHzJ-KT37bece9VbYRiXwLskc9HMGto8nvnUmawrauVGx_k5kV5z/s1600/O%C4%9Fuz+Ka%C4%9Fan+Destan%C4%B1.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" height="320" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEifK_31tKbX6veAs2_gfF5IbOZiGv_9-18JAESw_tYGamwtn0HGK9eXSRLmw9e_QybsuTBAVzVptttEPcW-5J4DW5EnlHzJ-KT37bece9VbYRiXwLskc9HMGto8nvnUmawrauVGx_k5kV5z/s1600/O%C4%9Fuz+Ka%C4%9Fan+Destan%C4%B1.jpg" width="221" /></a></div> <div align="center"> <span style="letter-spacing: 1pt;"> <b><span style="color: blue; font-family: Tahoma;"> </span></b></span></div> <div align="center"> <span style="letter-spacing: 1pt;"><b><span style="color: blue; font-family: Tahoma;">Oğuz Kağan Destanı</span></b></span></div> <div align="left"> <span style="letter-spacing: 1pt;"> <span style="font-family: Tahoma; font-size: x-small;">...Günlerden bir gün, Ay Kağan'ın gözü parladı, doğum sancıları başladı ve bir erkek çocuk doğurdu. Bu çocuğun yüzü gök gibi parlaktı. Ağzı ateş kızılı, gözleri ela, saçları ve kaşları kara idi. Perilerden daha güzeldi.<br /> <br /> Bu çocuk anasının göğsünden bir defa süt içti, bir daha içmedi. Çiğ et, aş ve şarap istedi. Dile gelmeye başladı. Kırk gün sonra büyüdü, yürüdü, oynadı. Ayağı öküz ayağı gibi (kuvvetli), beli kurt beli gibi (ince), omuzları samur omuzu gibi, göğsü ayı vücudu gibi (kuvvetli) ve bütün vücudu tüylü idi. Yılkı güder, ata biner, av avlardı. Günlerden, gecelerden sonra yiğit (delikanlı) oldu.<br /> <br /> O çağda, o yerde bir ulu orman vardı. Bu ormanda dereler, gözeler çoktu. Buraya gelen avlar, uçan kuşlar da çoktu. Ormanın içinde bir de büyük bir canavar vardı: Yılkıları, insanları yiyen, çok büyük yaman bir canavar! (metinde gergedan olarak geçiyor). Bu canavar, halkı ağır bir eziyetle ezmiş, sindirmişti.<br /> <br /> Oğuz Kağan çok cesur yiğitti. Bu canavarı avlamak istedi ve günlerden bir gün ava çıktı. Kargı, yay, ok, kılıç, kalkanla atlandı (ve canavarı bulmak için ormana gitti).<br /> <br /> (Önce) bir geyik yakaladı. Onu söğüt çubukları ile bir ağaca bağlayarak bırakıp gitti. Sabahleyin tan ağarırken yine geldi. Gördü ki canavar geyiği kapmış.<br /> <br /> (Oğuz Kağan bu defa) bir ayı yakaladı. Onu, altın kemeri ile ağaca bağladı ve gitti. Ertesi sabah, tan ağaran çağda yine geldi. Gördü ki canavar ayıyı da almış, götürmüş.<br /> <br /> (Bu defa) o ağacın dibinde kendisi durdu. Canavar gelip, başı ile Oğuz'un kalkanına vurdu. Oğuz kargı ile canavarın başına vurarak onu öldürdü. Kılıçla başını keserek, alıp gitti.<br /> <br /> Tekrar (aynı yere) geldiği zaman gördü ki bir sungur (aladoğan) canavarın içerisini (iç organlarını) yemektedir. Yay ile, ok ile sunguru öldürdü, başını kesti. Ondan sonra dedi ki: Canavar geyiği yedi, ayıyı yedi, kargım onu öldürdü. Çünkü kargım demirdendi. Canavarı sungur yedi, yay ve okum onu öldürdü. Çünkü okum bakırdandı.<br /> <br /> Gene günlerden bir gün, Oğuz Kağan bir yerde Tanrı'ya yalvarmakta idi. Karanlık bastı ve gökten bir gök (mavi) ışık düştü. Güneşten, aydan daha parlak bir ışıktı. Oğuz Kağan (bu ışığa doğru) yürüdü. Gördü ki, ışığın ortasında bir kız oturuyor. Çok güzel bir kız. Başında ateşli ve parlak bir beni yardı. Altın kazık (demir kazık yıldızı) gibiydi. Öyle güzel bir kızdı ki, gülse mavi gök gülüyor, ağlasa mavi gök de ağlıyordu.<br /> <br /> Oğuz Kağan onu görünce usu (aklı) gitti. Onu sevdi ve aldı. Onunla yattı ve dileği oldu. Kız hamile kaldı.<br /> <br /> Günlerden gecelerden sonra (kızın gözleri) parladı. Üç erkek çocuk doğurdu. Birincisine Gün, ikincisine Ay, üçüncüsüne de Yıldız adını koydular.<br /> <br /> Gene bir gün Oğuz Kağan ava gitti. Önünde, bir göl ortasında bir ağaç gördü. Ağacın kovuğunda bir kız vardı. Yalnız oturuyordu. Çok görümlü (güzel) kızdı. Gözü gökten daha gök (mavi) idi. Saçları dere gibi dalgalı, dişleri inci gibiydi. O kadar güzeldi ki, yeryüzü insanları onu görse "Ay ay, ah ah, ölüyoruz!" diye sütten kımız olurlardı.<br /> <br /> Oğuz Kağan onu gördükte usu (aklı) gitti, yüreğine od düştü. Onu sevdi, aldı. Onunla yattı, dileği oldu. Kız dölboğa (hamile) kaldı.<br /> <br /> Günler ve gecelerden sonra (bu hatunun da) gözleri parladı ve üç erkek çocuk doğurdu. Birincisine Gök, ikincisine Dağ, üçüncüsüne Deniz adını koydular.<br /> <br /> Ondan sonra Oğuz Kağan büyük bir toy verdi. Halka yarlıg gönderdi. Çağırılan halk, birbirine danıştı ve geldi. Oğuz Kağan kırk masa ve kırk sıra yaptırdı. Türlü yemekler, türlü şaraplar, tatlılar, kımızlar yediler ve içtiler.<br /> <br /> Toydan sonra Oğuz Kağan beğlere ve halka yarlıg verdi. Dedi ki:<br /> <br /> <span style="color: #373737;"><b>Ben sizlere oldum kağan, <br /> Alalım yay ile kalkan, <br /> Nişan olsun bize buyan, <br /> Bozkurt olsun bize uran, <br /> Demir kargı olsun orman, <br /> Av yerinde yürüsün kulan, <br /> Daha deniz, daha müren, <br /> Güneş tuğ olsun, gök kurıkan.</b></span><br /> <br /> Gene ondan sonra, Oğuz Kağan dört yöne yarlıg yolladı. Bildiriler bildirdi ve elçilerine verip gönderdi. Bu bildiriler şöyle yazılmıştı:<br /> <br /> <span style="color: #373737;"><b>"Ben Uygurlar'ın kağanıyım, yerin dört bucağının kağanı olsam gerektir. Sizlerden baş eğmenizi istiyorum. Kim benim ağzıma bakarsa (ağzımdan çıkan emirlere uyarsa), hediyelerini kabul eder, onu dost bilirim. Kim baş eğmezse, gazaba gelirim, onu düşman tutar, çeri çıkarıp baskın yapar ve astırırım, yok ederim!"</b></span><br /> <br /> Gene o çağda, sağ yanda, Altın Kağan denen bir kağan vardı. Bu Altın Kağan Oğuz Kağan'a elçi gönderdi. Pek çok altın, gümüş, yakut taşlar, pek çok mücevher yollayarak bunları Oğuz Kağan'a saygı ile sundu. Onun emirlerini dinledi ve iyi vergilerle dostluğunu sağladı.<br /> <br /> Sol yanda Urum denen bir kağan vardı. Bu kağanın çerileri çok çok, balıgları (şehirleri) çok çok idi. Bu Urum kağanı Oğuz Kağan'ın yarlığını (buyruğunu) dinlemezdi. <b><span style="color: #373737;">"Ben onun sözünü tutmam"</span></b> derdi.<br /> <br /> Oğuz Kağan gazaba gelerek onun üzerine yürümek istedi. Tuğlarını kaldırıp askeriyle onun üzerine yürüdü.<br /> <br /> Kırk gün sonra Muz Dağ (Buz Dağ) denen dağın eteğine geldi. Burada çadırını kurdurdu ve uyudu.<br /> <br /> Ertesi gün, tan ağarırken, Oğuz Kağan'ın çadırına güneş gibi bir ışık girdi. O ışıktan gök tüylü, gök yeleli, büyük bir erkek kurt çıktı. O kurt, Oğuz Kâğan'a dedi ki, <span style="color: #373737;"><b>"Ey, ey Oğuz! Sen Urum üzerine yürümek istiyorsun, ey ey Oğuz, ben de senin önünde yürümek İstiyorum!"</b></span><br /> <br /> Ondan sonra Oğuz Kağan çadırını durdurdu ve gitti. Gördü ki çerinin önünde gök tüylü, gök yeleli büyük bir erkek kurt yürümekte ve kurdun ardı sıra ordu ilerlemektedir.<br /> <br /> Gök tüylü, gök yeleli bu büyük kurt, bir nice gün gittikten sonra durdu. Oğuz dahi çerisi ile durdu. Burada İtil Müren denen bir deniz vardı. Bu itil Müren'in yanında, bir kara dağ önünde vuruşgu (vuruşma, çarpışma) oldu. Okla, kargı ile, kılıçla vuruştular.<br /> <br /> Çerilerin arasında vurulan çok oldu. Halkın gönüllerinde kaygı çok oldu. Tutuşma ve vuruşma öyle yaman oldu ki, İtil Müren'in suyu zencefre gibi kıpkızıl oldu. Oğuz Kağan yendi. Urum Kağan kaçtı.<br /> <br /> Oğuz Kağan, Urum Kağan'ın kağanlığını ve halkını aldı. Ordusuna canlı cansız pek çok ganimet düştü.<br /> <br /> Urum Kağan'ın bir kardeşi vardı. Adı Uruz Beğ idi. Bu Uruz Beğ, oğlunu dağ başında, derin ırmak arasında, iyi tahkim edilmiş bir şehre yolladı. Dedi ki: <b><span style="color: #373737;">"Şehri korumak gerek, sen şehri iyi sakla (koru), vuruşgulardan sonra bize gel."</span></b><br /> <br /> Oğuz Kağan bu şehre yürüdü. Uruz Beğ'in oğlu ona çok çok altın, gümüş yolladı. Dedi ki: <span style="color: #373737;"><b>"Ey Oğuz Kağan, sen benim kağanımsın. Babam bana bu şehri verdi ye 'şehri korumak gerek, şehri benim için sakla ve vuruşgulardan sonra gel' dedi. "Babam sana kızdı ise bu benim suçum olur mu? Ben senin buyruğunu yerine getirmeye hazırım. Bizim kut'umuz (devletimiz, mutluluğumuz) senin kut'un olmuş. Bizim uruğumuz (soyumuz) senin ağacının yemişindendir. Tanrı sana yer verip buyurmuştur. Ben sana başımı, kut'umu (devletimi) veriyorum. Sana vergi verir, dostluktan çıkmam"</b></span> dedi.<br /> <br /> Oğuz Kağan yiğidin sözlerini güzel gördü, sevindi ve: <b> <span style="color: #373737;">"Bana çok altın yollamışsın, şehri iyi saklamışsın (korumuşsun)"</span></b> dedi. Onun için ona Saklap adını koydu ve dostluk gösterdi.<br /> <br /> Ondan sonra Oğuz Kağan çeri ile gene İtil denen ırmağa-geldi, İtil büyük ırmaktır. Oğuz Kağan onu gördü ve <span style="color: #373737;"><b>"İtil suyunu nasıl geçeriz?"</b></span> dedi.<br /> <br /> Çeri arasında iyi bir beğ vardı. Adı Uluğ Ordu Beğ idi. Akıllı bir erdi. Gördü ki bu yerde çok çok ağaç var. O ağaçları kesti, üzerlerine yatıp geçti.<br /> <br /> Oğuz Kağan sevindi, güldü ve: <b><span style="color: #373737;">"Sen burada beğ ol, senin adın Kıpçak (oyulmuş ağaç) olsun"</span></b> dedi.<br /> <br /> Yine ilerlediler. Ondan sonra Oğuz Kağan, gök tüylü, gök yeleli erkek kurdu tekrar gördü. Gök Kurt Oğuz Kâğan'a dedi ki:<br /> <br /> <span style="color: #373737;"><b>"Şimdi sen çeri ile burada atlan, atlanıp halkı ve beğlerini götür, ben önden yürüyüp sana yol göstereceğim."<br /> </b></span><br /> Tan ağardığında Oğuz Kağan gördü ki erkek kurt çerinin önünde yürümektedir. Sevindi, ilerledi.<br /> <br /> Oğuz Kağan bir alaca aygır ata binerdi. Bu aygır atı çok severdi. Yolda bu aygır gözden yitip kaçtı. Burada büyük bir dağ vardı. Bu dağın üstünde de don ve buz vardı. Dağın başı soğuktan ap-aktı. Onun için adı "Buz Dağ"dır Oğuz Kağan'ın atı işte bu Buz Dağ'ın içine kaçtı. Oğuz Kağan çok üzüldü.<br /> <br /> Çeri arasında, kahraman bir er beğ vardı. Ne Tanrı'dan ne şeytandan korkardı. Yürüyüşe, soğuğa dayanıklı bir erdi. O beğ dağa girdi, yürüdü. Dokuz gün sonra Oğuz Kâğan'a aygır atı getirdi. Buz Dağ çok soğuk olduğundan, o beğin vücudu karla kaplanmıştı. Ap aktı. Oğuz Kağan sevinçle güldü. Dedi ki: <span style="color: #373737;"><b>"Sen buradaki beğlere baş ol, senin adın ebediyen Karluk olsun."</b></span><br /> <br /> Böyle dedi ve ileri gitti.<br /> <br /> Yolda giderken büyük bir ev gördü. Bu evin (sarayın) duvarları altından, pencereleri gümüşten, çatısı demirdendi. Kapalı idi ve açkısı (anahtarı) yoktu.<br /> <br /> Çeride pek becerikli bir er vardı. Adı Tömürdü Kagul idi. Oğuz Kağan ona yarlıg (emir) verdi: <b>"Sen burada kal ve çatıyı aç, (Kal, aç), açtıktan sonra orduya gel"</b> dedi. Bundan dolayı ona Kalaç, (Kal, aç) adını koydu ve ilerledi.<br /> <br /> Gene bir gün, gök tüylü, gök yeleli erkek kurt, yürümedi, durdu. Oğuz Kağan da durdu ve çadırını kurdu. Burası tarlasız, çorak bir yerdi. Buraya "Çürçet" diyorlardı. Büyük bir yurt idi. Atları çok, öküzleri ve buzağıları çok, altın ve gümüşleri çok, cevahirleri çok çoktu.<br /> <br /> Burada, Çürçet Kağan'la halkı Oğuz Kağan'a karşı geldiler. Vuruş-tokuş (vuruşma-çarpışma) başladı. Oklarla, kılıçlarla vuruştular. Oğuz Kağan üstün geldi ve Çürçet kağanını öldürdü, başını kesti ve Çürçet halkını kendisine bağladı. Vuruşgudan sonra Oğuz Kağan'ın çerisine, nökerlerine (maiyetine) ve halkına öyle çok ganimet düştü ki, yüklemek ve götürmek için at, katır ve öküz az geldi.<br /> <br /> Oğuz Kağan'ın çerisinde, akıllı, iyi, becerikli bir er vardı. Adı Barmaklıg Coşun Billig idi. Bu becerikli kişi bir kağnı yaptı. Kağnı üzerine cansız malları yükledi, baş tarafına canlı malları koştu. Çektiler, gittiler. Oğuz Kağan'ın nökerleri ve halkı, hepsi, bunu gördüler ve şaştılar. Onlar da kağnı yaptılar. Bunlar, kağnı yürümekte iken kanga! kanga! diye bağırıyorlardı. Onun için onlara Kanga adını koydular.<br /> <br /> Oğuz Kağan kağnıları gördü, güldü ve (o becerikli erine): <b>"Kanga kanga ile cansızı canlı yürütsün, Kangaluğ sana ad olsun, bunu da kağnı belirtsin"</b> dedi, gitti.<br /> <br /> Ondan sonra gene bu gök tüylü, gök yeleli kurt ile Sindu (Sind, Hind), Tangut, dahi Şam yönlerine atlanıp gitti. Çok vuruşgudan, çok tokuşlardan (vuruşma ve çarpışmalardan) sonra oraları aldı ve kendi yurduna kattı. Hepsini yendi, bastı.<br /> <br /> Yine, söz dışında kalmasın ve belli olsun ki, güneyde Barkan denen bir yer vardır. Ulu, varlıklı bir yurttur. Çok sıcak bir yerdir. Burada çok avlar, çok kuşlar vardır. Altını, gümüşü, mücevherleri çoktur. Halkının yüzleri kapkaradır.<br /> <br /> İşte bu yerin kağanı Masar denen bir kağandı. Oğuz Kağan onun üstüne atlandı, çok yaman bir vuruşgu oldu. Oğuz Kağan yendi, Masar Kağan kaçtı. Oğuz onu hükmü altına aldı, yurdunu ele geçirdi, gitti. Oğuz Kağan'ın dostları çok sevindiler, düşmanları çok kaygılandılar. Oğuz Kağan sayılamayacak çok nesneler, yılkılar aldı. (Sonra) yurdunun, evinin yoluna düştü, döndü.<br /> <br /> Gene, söylenmeden kalmasın ve belli olsun ki, Oğuz Kağan'ın yanında ak sakallı, ak saçlı, uzun akıllı (tecrübeli), yaşlı bir kişi vardı. Anlayışlı, doğru bir insandı. Oğuz Kağan'ın tüşimeli (veziri, danışmanı) idi. Adı (unvanı) Uluğ Türk (Ulu Türk) idi.<br /> <br /> İşte bu Ulu Türk, günlerden bir gün, düşünde bir altın yay ve üç gümüş ok gördü. Bu, altın yay gündoğusundan ta günbatısına dek uzanmıştı. Üç gümüş ok da güneye doğru gidiyordu. Uykudan sonra düşte gördüğünü Oğuz Kağan'a anlattı ve dedi ki: <span style="color: #373737;"><b>"Ey kağanım, senin ömrün hoş olsun, ey kağanım, sana dirlik hoş olsun, Gök Tanrı düşümde ne verdiyse gerçek olsun. Tanrı bütün dünyayı senin uruğuna (nesline, soyuna) bağışlasın!"</b></span><br /> <br /> Oğuz Kağan Ulu Türk'ün sözünü beğendi. Onun öğüdünü dinledi ve öğüdüne uydu.<br /> <br /> Ondan sonra, ertesi gün, büyük ve küçük oğullarını çağırttı ve dedi ki:<br /> <br /> <span style="color: #373737;"><b>"Ey oğullarım, benim gönlüm av diliyor, (ama) kocamış olduğum için cesaretim yoktur,<br /> Gün, Ay, Yıldız! Tan yönüne sizler varın! Gök, Dağ, Deniz! Tün yönüne sizler varın!"</b></span><br /> <br /> Ondan sonra (oğulların) üçü tan (doğu) tarafına, üçü de tün (batı) tarafına vardılar. Gün, Ay, Yıldız, çok avlar, çok kuşlar avladıktan sonra yolda bir altın yay buldular. Bunu alıp babalarına verdiler. Oğuz Kağan sevindi, güldü, yayı üçe böldü ve dedi ki:<br /> <br /> <b><span style="color: #373737;">"Ey büyük oğullarım, yay sizlerin olsun, yay gibi okları göğe kadar atın!"</span></b><br /> <br /> Gök, Dağ, Deniz de, çok avlar, çok kuşlar avladıktan sonra yolda üç gümüş ok buldular. Bunları aldılar ve babalarına verdiler. Oğuz Kağan sevindi, güldü ve okları üçe böldü. Dedi ki:<br /> <br /> <span style="color: #373737;"><b>"Ey küçük oğullarım, oklar sizin olsun. Yay oku attı. Sizler oklar gibi olun!"</b></span></span></span></div> <div align="center"> <span style="letter-spacing: 1pt;"><b> <span style="color: maroon; font-family: Tahoma; font-size: x-small;"> <br /> </span><span style="color: blue; font-family: Tahoma;">Uygur Türkçesi</span></b></span></div> <div align="left"> <span style="letter-spacing: 1pt;"> <span style="font-family: Tahoma; font-size: x-small;">13. yüzyılda Uygur yazısı ve Uygur Türkçesi'yle yazıya geçirilmiş olan Oğuz Kağan destanını daha önce de belirttiğimiz gibi, Reşid Rahmeti Arat, bugünkü Türkçeye aynı anlatışla, kelime eksiltmeden ve katmadan çevirmişti. Daha sonra bu destan, Muharrem Ergin ve Nihat Sami Banarlı'nın çok güzel önsöz ve açıklamalarıyla da yayınlanmıştır.<br /> <br /> Bu destanın hem üslûbu, hem de 13. yüzyıl Uygurcası hakkında bir fikir vermek için, son bölümünü aşağıya aynen alıyoruz. Öyle sanıyoruz ki, orijinal ifadesini ilk defa görenler de 13. yüzyıl Türkçesini fazla zorlanmadan anlayabileceklerdir:<br /> <br /> ...Ong yakıda kırık kulaç ıgaçnı tiktürdi. Anung basıda bir altun taguk koydı; adagıda bir koyun bağladı. Çong yakıda kırık kulaç ıgaçnı tiktürdi. Anung basıda bir kümüş taguk koydı; adagıda bir kara koyunnı bağladı. Ong yakda buzuklar oltırdı. Çong yakda üç oklar olturdı. Kırık kün, kırık keçe aşadılar, içdiler; sevinç tapdılar.<br /> <br /> Andın song Oğuz Kağan ogullarıga yurtın eliştürüp birdi. Takı tedi kim:<br /> <br /> <span style="color: #373737;"><b>Ay oğullar, kop men aşdum, <br /> Uruşgular kop men kördüm; <br /> Çıda birle ok kop atdum, <br /> Aygır birle kop yürüdüm; <br /> Düşmanlarnı ıglagurdum, <br /> Dostlarumnı men küldürdüm, <br /> Kök Tengrige men ötedim; <br /> Senlerge bire men yurdum.</b></span></span></span></div>

Oğuz Kağan Destanı

  Oğuz Kağan Destanı ...Günlerden bir gün, Ay Kağan'ın gözü parladı, doğum sancıları başladı ve bir erkek ...

Devamı »