Oğuz Kağan

<div align="center"> <span style="letter-spacing: 1pt;"><b> </b></span></div> <div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"> <a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhpnftDz-7OYKAXGzTh7Qbtye9-fbAOv7hx3RU0wHLi0EaZITRBm6GIMu8r7nVbbpDgmPwB5_qvzZ2VvbokzZNXNIDKhszliGttz0AhRXUS4kASqtj4wJ4UqVYLERUtALM_dZGRRsRx1m6A/s1600/O%C4%9Fuz+Ka%C4%9Fan.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhpnftDz-7OYKAXGzTh7Qbtye9-fbAOv7hx3RU0wHLi0EaZITRBm6GIMu8r7nVbbpDgmPwB5_qvzZ2VvbokzZNXNIDKhszliGttz0AhRXUS4kASqtj4wJ4UqVYLERUtALM_dZGRRsRx1m6A/s1600/O%C4%9Fuz+Ka%C4%9Fan.jpg" /></a></div> <div align="center"> <span style="letter-spacing: 1pt;"><b> <span style="font-family: Tahoma; font-size: x-small;"> </span></b></span></div> <div style="text-align: justify;"> <span style="font-size: small; letter-spacing: 1pt;"><b><span style="font-family: Tahoma;">Madem ki ben kağanınız oldum, <br /> ordumuzun kargıları demirden bir orman, <br /> gökyüzü otağımız ve güneş tuğumuz olacaktır...</span></b></span></div> <div style="text-align: justify;"> <span style="font-size: small;"><br /></span></div> <div style="text-align: justify;"> <span style="font-size: small; letter-spacing: 1pt;"> <span style="font-family: Tahoma;">Oğuz Kağan Destanı, Hun Türklerinin destanıdır. Fakat bu destanın bugün elimizde bulunan parçası, İslâmiyet'ten sonra, 13. yüzyılda, Uygur Türkçe'siyle yazıya geçirilmiştir. Aslında destan çok uzundu. Bugün "Dede Korkut Hikâyeleri" diye bildiğimiz yazılar, o destanın İslâmi geleneğe adapte edilmiş bölümlerinden başka bir şey değildir. Aşağıda bugünkü Türkçe ile sunacağımız ve apayrı bir bölüm olarak yazıya geçmiş parça, İslâmiyet'ten sonra yazılmış olmasına rağmen, orijinalliğini oldukça korumuştur. Oğuz Destanı'nın bu ayrı bölümünün bugün tek bir yazma nüshası vardır, o da Paris'teki "Bibliothegue Naionale"dedir. Bu kütüphanenin "Türkçe Eserler" seksiyonunda 1001 numara ile kayıtlı bulunuyor.<br /> <br /> Bu yazma günümüz Türkçesine Reşid Rahmeti Arat tarafından çevrildi ve 1936'da yayınlandı. Daha sonra 1970 yılında Millî Eğitim Bakanlığı'nın "1000 Temel Eser" dizisinde, Muharrem Ergin'in açıklayıcı önsözü ile, Uygurca metin de eklenerek tekrar yayınlandı.<br /> <br /> Destanın kahramanı Oğuz Kağan'ın, Asya Hunlarının en büyük, en ünlü kağanı olan Mete (Motun) olduğunda birçok tarihçi birleşiyor. Belki bu destan Mete'den evvel de vardı. Mete'nin ünü, kahramanlıkları ve hayatının Oğuz Kağan'ın hayatına benzemesi, Oğuz Kağan'ın aslında Mete olacağını düşündürmüştür.<br /> <br /> Türkler, İslâmiyet'ten önce de, sonra da Oğuz Kağan'ı ata saymışlardır. Tarih, Hunlar'dan Osmanlılara kadar bütün Türklerin, Horasan, Azerbaycan, Irak, Anadolu, Balkanlar, Kırım, Ukrayna, Kuzey Afrika'da devlet kurmuş Türk topluluklarının hep aynı Hun-Oğuz birliğinin torunları olduğunu gösteriyor.<br /> <br /> Oğuz Kağan'ın annesi Ay Kağan idi. Destan, Ay Kağan'ın Oğuz'u doğurduğu günden başlıyor ve Oğuz Kağan'ın yaşlanıp büyük Türk ilini oğullarına paylaştırması ile sona eriyor. Fakat tekrar edelim: Bu destanın sadece bir bölümüdür. Başından, ortasından ve sonundan eksiklikler çoktur. Umarız bir gün tam metin bulunur.</span></span><br /> <br /> <br /> <br /> <span style="font-size: small; letter-spacing: 1pt;"><span style="font-family: Tahoma;"><b>Minyatürdeki Oğuz :</b> Türk milletinin ilk ve büyük hakanı OĞUZ HAN'ı gösteren bir minyatür.</span></span><br /> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> <span style="font-size: small; letter-spacing: 1pt;"><span style="font-family: Tahoma;"> <img align="left" alt="OĞUZ KAĞAN" border="0" height="125" src="http://www.dilimiz.com/resimler/tarihresim/oguz_kagan01.gif" title="OĞUZ KAĞAN" width="294" /></span></span></div> <div style="text-align: justify;"> <span style="font-size: small;"><br /></span></div> <div style="text-align: justify;"> <span style="font-size: small; letter-spacing: 1pt;"> <span style="font-family: Tahoma;"><br /></span></span></div> <div style="text-align: justify;"> </div> <div style="text-align: justify;"> <span style="font-size: small; letter-spacing: 1pt;"> <b><span style="color: blue; font-family: Tahoma;"> </span></b></span><br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <span style="font-size: small; letter-spacing: 1pt;"><b><span style="color: blue; font-family: Tahoma;">Oğuz Kağan Destanı</span></b></span></div> <div style="text-align: justify;"> <span style="font-size: small; letter-spacing: 1pt;"> <span style="font-family: Tahoma;">...Günlerden bir gün, Ay Kağan'ın gözü parladı, doğum sancıları başladı ve bir erkek çocuk doğurdu. Bu çocuğun yüzü gök gibi parlaktı. Ağzı ateş kızılı, gözleri ela, saçları ve kaşları kara idi. Perilerden daha güzeldi.<br /> <br /> Bu çocuk anasının göğsünden bir defa süt içti, bir daha içmedi. Çiğ et, aş ve şarap istedi. Dile gelmeye başladı. Kırk gün sonra büyüdü, yürüdü, oynadı. Ayağı öküz ayağı gibi (kuvvetli), beli kurt beli gibi (ince), omuzları samur omuzu gibi, göğsü ayı vücudu gibi (kuvvetli) ve bütün vücudu tüylü idi. Yılkı güder, ata biner, av avlardı. Günlerden, gecelerden sonra yiğit (delikanlı) oldu.<br /> <br /> O çağda, o yerde bir ulu orman vardı. Bu ormanda dereler, gözeler çoktu. Buraya gelen avlar, uçan kuşlar da çoktu. Ormanın içinde bir de büyük bir canavar vardı: Yılkıları, insanları yiyen, çok büyük yaman bir canavar! (metinde gergedan olarak geçiyor). Bu canavar, halkı ağır bir eziyetle ezmiş, sindirmişti.<br /> <br /> Oğuz Kağan çok cesur yiğitti. Bu canavarı avlamak istedi ve günlerden bir gün ava çıktı. Kargı, yay, ok, kılıç, kalkanla atlandı (ve canavarı bulmak için ormana gitti).<br /> <br /> (Önce) bir geyik yakaladı. Onu söğüt çubukları ile bir ağaca bağlayarak bırakıp gitti. Sabahleyin tan ağarırken yine geldi. Gördü ki canavar geyiği kapmış.<br /> <br /> (Oğuz Kağan bu defa) bir ayı yakaladı. Onu, altın kemeri ile ağaca bağladı ve gitti. Ertesi sabah, tan ağaran çağda yine geldi. Gördü ki canavar ayıyı da almış, götürmüş.<br /> <br /> (Bu defa) o ağacın dibinde kendisi durdu. Canavar gelip, başı ile Oğuz'un kalkanına vurdu. Oğuz kargı ile canavarın başına vurarak onu öldürdü. Kılıçla başını keserek, alıp gitti.<br /> <br /> Tekrar (aynı yere) geldiği zaman gördü ki bir sungur (aladoğan) canavarın içerisini (iç organlarını) yemektedir. Yay ile, ok ile sunguru öldürdü, başını kesti. Ondan sonra dedi ki: Canavar geyiği yedi, ayıyı yedi, kargım onu öldürdü. Çünkü kargım demirdendi. Canavarı sungur yedi, yay ve okum onu öldürdü. Çünkü okum bakırdandı.<br /> <br /> Gene günlerden bir gün, Oğuz Kağan bir yerde Tanrı'ya yalvarmakta idi. Karanlık bastı ve gökten bir gök (mavi) ışık düştü. Güneşten, aydan daha parlak bir ışıktı. Oğuz Kağan (bu ışığa doğru) yürüdü. Gördü ki, ışığın ortasında bir kız oturuyor. Çok güzel bir kız. Başında ateşli ve parlak bir beni yardı. Altın kazık (demir kazık yıldızı) gibiydi. Öyle güzel bir kızdı ki, gülse mavi gök gülüyor, ağlasa mavi gök de ağlıyordu.<br /> <br /> Oğuz Kağan onu görünce usu (aklı) gitti. Onu sevdi ve aldı. Onunla yattı ve dileği oldu. Kız hamile kaldı.<br /> <br /> Günlerden gecelerden sonra (kızın gözleri) parladı. Üç erkek çocuk doğurdu. Birincisine Gün, ikincisine Ay, üçüncüsüne de Yıldız adını koydular.<br /> <br /> Gene bir gün Oğuz Kağan ava gitti. Önünde, bir göl ortasında bir ağaç gördü. Ağacın kovuğunda bir kız vardı. Yalnız oturuyordu. Çok görümlü (güzel) kızdı. Gözü gökten daha gök (mavi) idi. Saçları dere gibi dalgalı, dişleri inci gibiydi. O kadar güzeldi ki, yeryüzü insanları onu görse "Ay ay, ah ah, ölüyoruz!" diye sütten kımız olurlardı.<br /> <br /> Oğuz Kağan onu gördükte usu (aklı) gitti, yüreğine od düştü. Onu sevdi, aldı. Onunla yattı, dileği oldu. Kız dölboğa (hamile) kaldı.<br /> <br /> Günler ve gecelerden sonra (bu hatunun da) gözleri parladı ve üç erkek çocuk doğurdu. Birincisine Gök, ikincisine Dağ, üçüncüsüne Deniz adını koydular.<br /> <br /> Ondan sonra Oğuz Kağan büyük bir toy verdi. Halka yarlıg gönderdi. Çağırılan halk, birbirine danıştı ve geldi. Oğuz Kağan kırk masa ve kırk sıra yaptırdı. Türlü yemekler, türlü şaraplar, tatlılar, kımızlar yediler ve içtiler.<br /> <br /> Toydan sonra Oğuz Kağan beğlere ve halka yarlıg verdi. Dedi ki:<br /> <br /> <span style="color: #373737;"><b>Ben sizlere oldum kağan, <br /> Alalım yay ile kalkan, <br /> Nişan olsun bize buyan, <br /> Bozkurt olsun bize uran, <br /> Demir kargı olsun orman, <br /> Av yerinde yürüsün kulan, <br /> Daha deniz, daha müren, <br /> Güneş tuğ olsun, gök kurıkan.</b></span><br /> <br /> Gene ondan sonra, Oğuz Kağan dört yöne yarlıg yolladı. Bildiriler bildirdi ve elçilerine verip gönderdi. Bu bildiriler şöyle yazılmıştı:<br /> <br /> <span style="color: #373737;"><b>"Ben Uygurlar'ın kağanıyım, yerin dört bucağının kağanı olsam gerektir. Sizlerden baş eğmenizi istiyorum. Kim benim ağzıma bakarsa (ağzımdan çıkan emirlere uyarsa), hediyelerini kabul eder, onu dost bilirim. Kim baş eğmezse, gazaba gelirim, onu düşman tutar, çeri çıkarıp baskın yapar ve astırırım, yok ederim!"</b></span><br /> <br /> Gene o çağda, sağ yanda, Altın Kağan denen bir kağan vardı. Bu Altın Kağan Oğuz Kağan'a elçi gönderdi. Pek çok altın, gümüş, yakut taşlar, pek çok mücevher yollayarak bunları Oğuz Kağan'a saygı ile sundu. Onun emirlerini dinledi ve iyi vergilerle dostluğunu sağladı.<br /> <br /> Sol yanda Urum denen bir kağan vardı. Bu kağanın çerileri çok çok, balıgları (şehirleri) çok çok idi. Bu Urum kağanı Oğuz Kağan'ın yarlığını (buyruğunu) dinlemezdi. <b><span style="color: #373737;">"Ben onun sözünü tutmam"</span></b> derdi.<br /> <br /> Oğuz Kağan gazaba gelerek onun üzerine yürümek istedi. Tuğlarını kaldırıp askeriyle onun üzerine yürüdü.<br /> <br /> Kırk gün sonra Muz Dağ (Buz Dağ) denen dağın eteğine geldi. Burada çadırını kurdurdu ve uyudu.<br /> <br /> Ertesi gün, tan ağarırken, Oğuz Kağan'ın çadırına güneş gibi bir ışık girdi. O ışıktan gök tüylü, gök yeleli, büyük bir erkek kurt çıktı. O kurt, Oğuz Kâğan'a dedi ki, <span style="color: #373737;"><b>"Ey, ey Oğuz! Sen Urum üzerine yürümek istiyorsun, ey ey Oğuz, ben de senin önünde yürümek İstiyorum!"</b></span><br /> <br /> Ondan sonra Oğuz Kağan çadırını durdurdu ve gitti. Gördü ki çerinin önünde gök tüylü, gök yeleli büyük bir erkek kurt yürümekte ve kurdun ardı sıra ordu ilerlemektedir.<br /> <br /> Gök tüylü, gök yeleli bu büyük kurt, bir nice gün gittikten sonra durdu. Oğuz dahi çerisi ile durdu. Burada İtil Müren denen bir deniz vardı. Bu itil Müren'in yanında, bir kara dağ önünde vuruşgu (vuruşma, çarpışma) oldu. Okla, kargı ile, kılıçla vuruştular.<br /> <br /> Çerilerin arasında vurulan çok oldu. Halkın gönüllerinde kaygı çok oldu. Tutuşma ve vuruşma öyle yaman oldu ki, İtil Müren'in suyu zencefre gibi kıpkızıl oldu. Oğuz Kağan yendi. Urum Kağan kaçtı.<br /> <br /> Oğuz Kağan, Urum Kağan'ın kağanlığını ve halkını aldı. Ordusuna canlı cansız pek çok ganimet düştü.<br /> <br /> Urum Kağan'ın bir kardeşi vardı. Adı Uruz Beğ idi. Bu Uruz Beğ, oğlunu dağ başında, derin ırmak arasında, iyi tahkim edilmiş bir şehre yolladı. Dedi ki: <b><span style="color: #373737;">"Şehri korumak gerek, sen şehri iyi sakla (koru), vuruşgulardan sonra bize gel."</span></b><br /> <br /> Oğuz Kağan bu şehre yürüdü. Uruz Beğ'in oğlu ona çok çok altın, gümüş yolladı. Dedi ki: <span style="color: #373737;"><b>"Ey Oğuz Kağan, sen benim kağanımsın. Babam bana bu şehri verdi ye 'şehri korumak gerek, şehri benim için sakla ve vuruşgulardan sonra gel' dedi. "Babam sana kızdı ise bu benim suçum olur mu? Ben senin buyruğunu yerine getirmeye hazırım. Bizim kut'umuz (devletimiz, mutluluğumuz) senin kut'un olmuş. Bizim uruğumuz (soyumuz) senin ağacının yemişindendir. Tanrı sana yer verip buyurmuştur. Ben sana başımı, kut'umu (devletimi) veriyorum. Sana vergi verir, dostluktan çıkmam"</b></span> dedi.<br /> <br /> Oğuz Kağan yiğidin sözlerini güzel gördü, sevindi ve: <b> <span style="color: #373737;">"Bana çok altın yollamışsın, şehri iyi saklamışsın (korumuşsun)"</span></b> dedi. Onun için ona Saklap adını koydu ve dostluk gösterdi.<br /> <br /> Ondan sonra Oğuz Kağan çeri ile gene İtil denen ırmağa-geldi, İtil büyük ırmaktır. Oğuz Kağan onu gördü ve <span style="color: #373737;"><b>"İtil suyunu nasıl geçeriz?"</b></span> dedi.<br /> <br /> Çeri arasında iyi bir beğ vardı. Adı Uluğ Ordu Beğ idi. Akıllı bir erdi. Gördü ki bu yerde çok çok ağaç var. O ağaçları kesti, üzerlerine yatıp geçti.<br /> <br /> Oğuz Kağan sevindi, güldü ve: <b><span style="color: #373737;">"Sen burada beğ ol, senin adın Kıpçak (oyulmuş ağaç) olsun"</span></b> dedi.<br /> <br /> Yine ilerlediler. Ondan sonra Oğuz Kağan, gök tüylü, gök yeleli erkek kurdu tekrar gördü. Gök Kurt Oğuz Kâğan'a dedi ki:<br /> <br /> <span style="color: #373737;"><b>"Şimdi sen çeri ile burada atlan, atlanıp halkı ve beğlerini götür, ben önden yürüyüp sana yol göstereceğim."<br /> </b></span><br /> Tan ağardığında Oğuz Kağan gördü ki erkek kurt çerinin önünde yürümektedir. Sevindi, ilerledi.<br /> <br /> Oğuz Kağan bir alaca aygır ata binerdi. Bu aygır atı çok severdi. Yolda bu aygır gözden yitip kaçtı. Burada büyük bir dağ vardı. Bu dağın üstünde de don ve buz vardı. Dağın başı soğuktan ap-aktı. Onun için adı "Buz Dağ"dır Oğuz Kağan'ın atı işte bu Buz Dağ'ın içine kaçtı. Oğuz Kağan çok üzüldü.<br /> <br /> Çeri arasında, kahraman bir er beğ vardı. Ne Tanrı'dan ne şeytandan korkardı. Yürüyüşe, soğuğa dayanıklı bir erdi. O beğ dağa girdi, yürüdü. Dokuz gün sonra Oğuz Kâğan'a aygır atı getirdi. Buz Dağ çok soğuk olduğundan, o beğin vücudu karla kaplanmıştı. Ap aktı. Oğuz Kağan sevinçle güldü. Dedi ki: <span style="color: #373737;"><b>"Sen buradaki beğlere baş ol, senin adın ebediyen Karluk olsun."</b></span><br /> <br /> Böyle dedi ve ileri gitti.<br /> <br /> Yolda giderken büyük bir ev gördü. Bu evin (sarayın) duvarları altından, pencereleri gümüşten, çatısı demirdendi. Kapalı idi ve açkısı (anahtarı) yoktu.<br /> <br /> Çeride pek becerikli bir er vardı. Adı Tömürdü Kagul idi. Oğuz Kağan ona yarlıg (emir) verdi: <b>"Sen burada kal ve çatıyı aç, (Kal, aç), açtıktan sonra orduya gel"</b> dedi. Bundan dolayı ona Kalaç, (Kal, aç) adını koydu ve ilerledi.<br /> <br /> Gene bir gün, gök tüylü, gök yeleli erkek kurt, yürümedi, durdu. Oğuz Kağan da durdu ve çadırını kurdu. Burası tarlasız, çorak bir yerdi. Buraya "Çürçet" diyorlardı. Büyük bir yurt idi. Atları çok, öküzleri ve buzağıları çok, altın ve gümüşleri çok, cevahirleri çok çoktu.<br /> <br /> Burada, Çürçet Kağan'la halkı Oğuz Kağan'a karşı geldiler. Vuruş-tokuş (vuruşma-çarpışma) başladı. Oklarla, kılıçlarla vuruştular. Oğuz Kağan üstün geldi ve Çürçet kağanını öldürdü, başını kesti ve Çürçet halkını kendisine bağladı. Vuruşgudan sonra Oğuz Kağan'ın çerisine, nökerlerine (maiyetine) ve halkına öyle çok ganimet düştü ki, yüklemek ve götürmek için at, katır ve öküz az geldi.<br /> <br /> Oğuz Kağan'ın çerisinde, akıllı, iyi, becerikli bir er vardı. Adı Barmaklıg Coşun Billig idi. Bu becerikli kişi bir kağnı yaptı. Kağnı üzerine cansız malları yükledi, baş tarafına canlı malları koştu. Çektiler, gittiler. Oğuz Kağan'ın nökerleri ve halkı, hepsi, bunu gördüler ve şaştılar. Onlar da kağnı yaptılar. Bunlar, kağnı yürümekte iken kanga! kanga! diye bağırıyorlardı. Onun için onlara Kanga adını koydular.<br /> <br /> Oğuz Kağan kağnıları gördü, güldü ve (o becerikli erine): <b>"Kanga kanga ile cansızı canlı yürütsün, Kangaluğ sana ad olsun, bunu da kağnı belirtsin"</b> dedi, gitti.<br /> <br /> Ondan sonra gene bu gök tüylü, gök yeleli kurt ile Sindu (Sind, Hind), Tangut, dahi Şam yönlerine atlanıp gitti. Çok vuruşgudan, çok tokuşlardan (vuruşma ve çarpışmalardan) sonra oraları aldı ve kendi yurduna kattı. Hepsini yendi, bastı.<br /> <br /> Yine, söz dışında kalmasın ve belli olsun ki, güneyde Barkan denen bir yer vardır. Ulu, varlıklı bir yurttur. Çok sıcak bir yerdir. Burada çok avlar, çok kuşlar vardır. Altını, gümüşü, mücevherleri çoktur. Halkının yüzleri kapkaradır.<br /> <br /> İşte bu yerin kağanı Masar denen bir kağandı. Oğuz Kağan onun üstüne atlandı, çok yaman bir vuruşgu oldu. Oğuz Kağan yendi, Masar Kağan kaçtı. Oğuz onu hükmü altına aldı, yurdunu ele geçirdi, gitti. Oğuz Kağan'ın dostları çok sevindiler, düşmanları çok kaygılandılar. Oğuz Kağan sayılamayacak çok nesneler, yılkılar aldı. (Sonra) yurdunun, evinin yoluna düştü, döndü.<br /> <br /> Gene, söylenmeden kalmasın ve belli olsun ki, Oğuz Kağan'ın yanında ak sakallı, ak saçlı, uzun akıllı (tecrübeli), yaşlı bir kişi vardı. Anlayışlı, doğru bir insandı. Oğuz Kağan'ın tüşimeli (veziri, danışmanı) idi. Adı (unvanı) Uluğ Türk (Ulu Türk) idi.<br /> <br /> İşte bu Ulu Türk, günlerden bir gün, düşünde bir altın yay ve üç gümüş ok gördü. Bu, altın yay gündoğusundan ta günbatısına dek uzanmıştı. Üç gümüş ok da güneye doğru gidiyordu. Uykudan sonra düşte gördüğünü Oğuz Kağan'a anlattı ve dedi ki: <span style="color: #373737;"><b>"Ey kağanım, senin ömrün hoş olsun, ey kağanım, sana dirlik hoş olsun, Gök Tanrı düşümde ne verdiyse gerçek olsun. Tanrı bütün dünyayı senin uruğuna (nesline, soyuna) bağışlasın!"</b></span><br /> <br /> Oğuz Kağan Ulu Türk'ün sözünü beğendi. Onun öğüdünü dinledi ve öğüdüne uydu.<br /> <br /> Ondan sonra, ertesi gün, büyük ve küçük oğullarını çağırttı ve dedi ki:<br /> <br /> <span style="color: #373737;"><b>"Ey oğullarım, benim gönlüm av diliyor, (ama) kocamış olduğum için cesaretim yoktur,<br /> Gün, Ay, Yıldız! Tan yönüne sizler varın! Gök, Dağ, Deniz! Tün yönüne sizler varın!"</b></span><br /> <br /> Ondan sonra (oğulların) üçü tan (doğu) tarafına, üçü de tün (batı) tarafına vardılar. Gün, Ay, Yıldız, çok avlar, çok kuşlar avladıktan sonra yolda bir altın yay buldular. Bunu alıp babalarına verdiler. Oğuz Kağan sevindi, güldü, yayı üçe böldü ve dedi ki:<br /> <br /> <b><span style="color: #373737;">"Ey büyük oğullarım, yay sizlerin olsun, yay gibi okları göğe kadar atın!"</span></b><br /> <br /> Gök, Dağ, Deniz de, çok avlar, çok kuşlar avladıktan sonra yolda üç gümüş ok buldular. Bunları aldılar ve babalarına verdiler. Oğuz Kağan sevindi, güldü ve okları üçe böldü. Dedi ki:<br /> <br /> <span style="color: #373737;"><b>"Ey küçük oğullarım, oklar sizin olsun. Yay oku attı. Sizler oklar gibi olun!"</b></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"> <span style="font-size: small; letter-spacing: 1pt;"><b> <span style="color: maroon; font-family: Tahoma;"> <br /> </span><span style="color: blue; font-family: Tahoma;">Uygur Türkçesi</span></b></span></div> <div style="text-align: justify;"> <span style="font-size: small; letter-spacing: 1pt;"> <span style="font-family: Tahoma;">13. yüzyılda Uygur yazısı ve Uygur Türkçesi'yle yazıya geçirilmiş olan Oğuz Kağan destanını daha önce de belirttiğimiz gibi, Reşid Rahmeti Arat, bugünkü Türkçeye aynı anlatışla, kelime eksiltmeden ve katmadan çevirmişti. Daha sonra bu destan, Muharrem Ergin ve Nihat Sami Banarlı'nın çok güzel önsöz ve açıklamalarıyla da yayınlanmıştır.<br /> <br /> Bu destanın hem üslûbu, hem de 13. yüzyıl Uygurcası hakkında bir fikir vermek için, son bölümünü aşağıya aynen alıyoruz. Öyle sanıyoruz ki, orijinal ifadesini ilk defa görenler de 13. yüzyıl Türkçesini fazla zorlanmadan anlayabileceklerdir:<br /> <br /> ...Ong yakıda kırık kulaç ıgaçnı tiktürdi. Anung basıda bir altun taguk koydı; adagıda bir koyun bağladı. Çong yakıda kırık kulaç ıgaçnı tiktürdi. Anung basıda bir kümüş taguk koydı; adagıda bir kara koyunnı bağladı. Ong yakda buzuklar oltırdı. Çong yakda üç oklar olturdı. Kırık kün, kırık keçe aşadılar, içdiler; sevinç tapdılar.<br /> <br /> Andın song Oğuz Kağan ogullarıga yurtın eliştürüp birdi. Takı tedi kim:<br /> <br /> <span style="color: #373737;"><b>Ay oğullar, kop men aşdum, <br /> Uruşgular kop men kördüm; <br /> Çıda birle ok kop atdum, <br /> Aygır birle kop yürüdüm; <br /> Düşmanlarnı ıglagurdum, <br /> Dostlarumnı men küldürdüm, <br /> Kök Tengrige men ötedim; <br /> Senlerge bire men yurdum.</b></span></span></span></div>

Oğuz Kağan

  Madem ki ben kağanınız oldum, ordumuzun kargıları demirden bir orman, gökyüzü otağımız ve güneş tu...

Devamı »

Mete Han

<div align="center"> <div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"> </div> <div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"> <a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEj9MhyphenhyphenZ8irIYgeKEXfetX5n68d-VU0O3SDev4mf2x6yPZay0Q94NaL8bvXePtNtYq0KeSm73pzzJjU63q_dT46a87Z36eD0zQo3we6VX6J8dcHOpe1qPG7uVPFceblZBZ4NRSQ8s2EKZo1B/s1600/Mete-Han.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img alt="Mete Han" border="0" height="320" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEj9MhyphenhyphenZ8irIYgeKEXfetX5n68d-VU0O3SDev4mf2x6yPZay0Q94NaL8bvXePtNtYq0KeSm73pzzJjU63q_dT46a87Z36eD0zQo3we6VX6J8dcHOpe1qPG7uVPFceblZBZ4NRSQ8s2EKZo1B/s1600/Mete-Han.jpg" title="Mete Han" width="268" /></a></div> <br /> <br /> <div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"> <a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhks0u3ZQnUHhnQp_esqxPo-b7j5Xw8ZDGJsTeZXR1e5-3AQSnZMU-eHwYKIyYsctFwtJBHXuIhelKQrLt0zycTLJF0dgyINxQuccxUCHqWThu0qYB4KFfKr4Ti-Pj4LVCd7Jwzmpv1qR9p/s1600/mete.jpeg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img alt="Mete Han" border="0" height="320" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhks0u3ZQnUHhnQp_esqxPo-b7j5Xw8ZDGJsTeZXR1e5-3AQSnZMU-eHwYKIyYsctFwtJBHXuIhelKQrLt0zycTLJF0dgyINxQuccxUCHqWThu0qYB4KFfKr4Ti-Pj4LVCd7Jwzmpv1qR9p/s1600/mete.jpeg" title="Mete Han" width="257" /></a></div> <br /> <br /> <span style="font-family: Georgia;"><span style="font-size: x-small;">Mete'nin kurgusal olarak yapılmış sembolik büstü </span></span></div> <div style="text-align: justify;"> <blockquote> <span style="font-family: Georgia; font-size: small;"><b>Hüküm süresi:</b> M.Ö. 209 – M.Ö. 174 </span><br /> <span style="font-family: Georgia; font-size: small;"><b>Tahta geçmesi:</b> M.Ö. 209 </span><br /> <span style="font-family: Georgia; font-size: small;"><b>Unvanları</b>: Tanhu, Şanyu </span><br /> <span style="font-family: Georgia; font-size: small;"><b>Doğumu:</b> M.Ö. 234 </span><br /> <span style="font-family: Georgia; font-size: small;"><b>Ölümü:</b> M.Ö. 174 </span><br /> <span style="font-family: Georgia; font-size: small;"><b>Önce gelen:</b> Teoman </span><br /> <span style="font-family: Georgia; font-size: small;"><b>Varisi:</b> Oğlu, Lao-Şang </span><br /> <span style="font-family: Georgia; font-size: small;"><b>Sonra gelen:</b> Oğlu, Lao-Şang </span><br /> <span style="font-family: Georgia; font-size: small;"><b>Babası</b>: Teoman </span></blockquote> </div> <div style="text-align: justify;"> <span style="font-family: Georgia; font-size: small;">Mete veya Mao-tun (d. M.Ö. 234 - ö. M.Ö. 174), M.Ö. 209 - M.Ö. 174 arasındaki Hun (Hiung-nu) hükümdarıdır.<br /> <br /> <b> Hayatı</b><br /> <br /> <b> Tahta Çıkış</b><br /> Babası Teoman, kendisi yerine üvey annesi Yenşi'nin oğlunu tahta çıkarmak istedi ve Mete'yi komşu kavim olan Yüeçilere(Yuezhi) rehin olarak gönderdi. Babası, ardından Yüezhi'lere savaş ilan ederek Mete'yi öldürttürmek istedi. Mete, babası Teoman Yüeçilerin topraklarına girmeden Yüeçilerin elinden kaçtı. Babası bu kadar zorlukları atlatmasının ardından hakkını vermek için emrine bir birlik verdi .Sonunda da Mete babasını,üvey annesi ve kardeşini öldürüp kağan oldu. (M.Ö. 209).<br /> <br /> <b> Ok Hikayesi</b><br /> Çin kaynaklarına göre eğer okunu bir yöne yöneltirse emrindeki askerlerin hepsi o hedefe ok atarak hemen yokederdi. Bunu sıkça yapardı. Bir gün okunu en sevdiği atına çevirdi. Askerlerinden bazıları tereddüt etti. Bunun üzerine okunu sırayla tereddüt edenlerin üzerine çevirdi. Atına ok atmakta tereddüt eden askerlerinin hepsi atılan oklarla öldürüldü. Böylece küçüklükten beri oynadığı okunu hedefe çevirme oyunu emirlerinin tartışılmazlığını da perçinledi. Bir gün emrinde demir disiplini ile yetiştirdiği 10 bin askeri varken okunu babasının üzerine çevirdiğinde askerlerinden hiçbiri tereddüt etmemişti.<br /> <b> <br /> Hun'un (Hiung-nu) Yükselişi</b><br /> <br /> </span></div> <div style="text-align: justify;"> <span style="font-size: small;"></span><br /> <span style="font-family: Georgia; font-size: small;"> Mete'nin hükümdarlığında ulaştığı sınırlar (M.Ö. 176)</span></div> <div style="text-align: justify;"> <div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"> <a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiJ-D0yQsFoyD3i4PlWaz5ik1BCufbW_VjIo4VwIokHxUBsXjWbJu9mJhyw5J1dY9-0oH0xdvhM9YBP_mASNnUxHDepWDpK9qgNqgkzv35lYQeV_epZkm6MeTTcbioe0NFutF0ZU9z617rU/s1600/Hiung_nu.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" height="189" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiJ-D0yQsFoyD3i4PlWaz5ik1BCufbW_VjIo4VwIokHxUBsXjWbJu9mJhyw5J1dY9-0oH0xdvhM9YBP_mASNnUxHDepWDpK9qgNqgkzv35lYQeV_epZkm6MeTTcbioe0NFutF0ZU9z617rU/s1600/Hiung_nu.jpg" width="320" /></a></div> <span style="font-family: Georgia; font-size: small;"> Mete Önce Hunlardan toprak talebinde bulunan doğu komşuları Donghu üzerine yürüdü ve onları ağır bir yenilgiye uğrattı. Yapılan anşlaşmada Donghular yıllık sığır, at ve deveden oluşan bir vergi ödemeyi kabul ettiler ve M.Ö. 208 yılında onları hakimiyetine aldı.<br /> Donghu'yu yendikten sonra (Sien Pi ile Wuhuan'ın Donghu kökenli olduğuna dair tez mevcuttur) Kuzey Moğolistan'da yaşayan Tunguz gibi halkları da içine kattı. M.Ö. 177-165 yılları arasında Hunların güney batısında, Tanrı Dağları ile Gansu arasında yaşayan Yüeçilein üzerine seferler düzenledi. M.Ö. 203'de Yueçi'yi mağlup ederek kendi toprağna kattı.<br /> Ordos'da hakim olmaya çalışan Tahin Türklerini yendi. Çin üzerine sürekli seferler düzenleyerek Sarı Irmak'ın güneyindeki kaleleri egemenliğine aldı. Bu zaferlerle, sonradan Hunlara büyük gelirler getirecek önemli ticari yollarının kontrolüne sahip oldu.<br /> Bölgede yaşayan Altay (Moğol, Tunguz ve Türk vb.) kavimlerini egemenliği altına alarak askeri ve stratejik olarak daha güçlü bir hale geldi.<br /> M.Ö. 200'de Han Hanedanı imparatoru Gaozu'nun (Gao-Di) 320.000 kişilik ordusunu ile Kuzey seferine çıktığında Han piyade birliklerinin ulaşmadan önce 400.000 seçkin süvarisiyle Gaozu ve mahiyetindeki birlikleri Baideng (bugünkü Datong, Şanşi)'de Peteng Kalesinde kuşatmıştır. Gaozu (Gao-Di) Mete'nin eşine hediye göndermesi ve Mete'nin kuzey eyaletlerini Hunlara bırakma ve yıllık vergi ödeme gibi bütün şartlarını kabul etmesi sonucu kuşatmadan kurtuldu. Gaozu paytahtı Çang'an(bugünkü Şian)'a dönebilirdiyse de Mete arada bir Han'ın kuzey sınırını tehdit etmiş ve nihayet M.Ö. 198'de Ganzu barış istemiş ve Han'ın prensesini Tanhu'nun eşi olması ve yıllık haraç ödemesi şartlarıyla antlaşması imzalanmıştır.<br /> Çin savaşından sonra, Mete,Yüzehi ve Wusun'u Hun'un köleleri olmaya zorladı.<br /> Saltanatı boyunca çoğu halklar Hun idaresi altına girdi. Onların tümünü, steplerin bütün göçebe atlı okçularını bir imparatorluk altında birleştirdi. Göçebe tebaalarından başka Mete ayrıca Tarım Havzası'nda kendisine bağlılık yemini eden vaha şehir devletleri kurdu. Onun hem askeri hem de idari yapılanması sonradan birçok merkezi Asya halklarında ve devletlerinde uygulandı.<br /> İdaresinde, Asya'da ve hatta Çin imparatorluğunda muazzam korku saldı. Büyük bir savaşçı ve bir savaş taktiği ustasıydı ve Çinliler dahil pekçok imparatorluklara karşı mağlup edilemediği muharebeler kazandı. Ordusu savaş zamanında toplanan sivillerden oluşmuyordu. Onun yerine sürekli eğitimli ve savaşa hazır halde bulunan profesyonel askerlerden oluşmaktaydı. Hakim olduğu bölgelerdeki geniş tahıl ve yiyecek kaynakları ile ordusunu ayakta tutabiliyordu.<br /> Mete, M.Ö.174 yılında öldüğünde, birçok kavimleri çatısı altında birleştiren büyük bir imparatorluk geriye bıraktı. Bu imparatorluk yaklaşık 18 milyon km2 büyüklüğe sahipti. İmparatorluğunun sınırları doğudan batıya Japon Denizi'nden İtil (Volga) nehrine ve kuzeyden güneye Sibirya'dan Tibet ve Keşmir'e uzanıyordu. Hunların karşılarında bulunan tek düzenli ve güçlü kuvvet olan Çin ordusunun, iç karışıklıklar nedeniyle idari zaafiyet içinde olması Mete'nin devletini kolayca büyütmesine sebep gösterilir.</span></div>

Mete Han

Mete'nin kurgusal olarak yapılmış sembolik büstü Hüküm süresi: M.Ö. 209 – M.Ö. 174 Tahta geçmesi: M.Ö. 209 Unvan...

Devamı »

ATATÜRK'ÜN ANILARI

<div style="text-align: justify;"> </div> <div style="text-align: justify;"> <br /> <div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"> <b><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhX_MlJG6SrGj3uACIvlTkg9gAi8JzvEyJCcq_M2Bzs5vXjh8KzkCdqNfahBK_Ebggzsws8erY8B7WY7whXN7zEw4GbY1Sj8IJkBk6GZeHxaWVjSg9TvbfEqaQBetjwZ5LH1MhR899Rjctr/s1600/ataturkun-an%C4%B1lar%C4%B1.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" height="254" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhX_MlJG6SrGj3uACIvlTkg9gAi8JzvEyJCcq_M2Bzs5vXjh8KzkCdqNfahBK_Ebggzsws8erY8B7WY7whXN7zEw4GbY1Sj8IJkBk6GZeHxaWVjSg9TvbfEqaQBetjwZ5LH1MhR899Rjctr/s1600/ataturkun-an%C4%B1lar%C4%B1.jpg" width="320" /></a></b></div> <br /> <b>VATANIMIN TOPRAĞI TEMİZDİR</b></div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Kral Edward İstanbul’a geldiği zaman, yatından bir motora binerek Dolmabahçe Sarayı’na yanaştı. Atatürk de rıhtımda O’nu bekliyordu. Deniz dalgalı idi ve kralın bindiği motor inip çıkıyordu. Kral rıhtıma çıkmak istediği bir sırada eli yere değdi ve tozlandı. O sırada Atatürk de Kral’ı rıhtıma almak üzere elini uzatmış bulunuyordu. Bunu gören kral bir mendille elini silmek istediği bir anda Atatürk:</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> -Vatanımın toprağı temizdir, o, elinizi kirletmez! diyerek, Kral’ı elinden tutup rıhtıma çıkarıverdi.</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Enver Behnan Şapoly</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> <b>ANKARA’YI NEDEN BAŞKENT YAPTIM</b></div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Sıcak bir günün akşamında yanında bazı ileri gelenler ile Köşkü’nün bahçesinde dolaşıyordu. Ben de o sıralar eski Köşk’ün tavan dekorlarıyla meşguldüm. Tozlu ve sisli bir akşam Ankara’nın üzerine çökmüştü. Yer yer toz hortumları semaya doğru yükseliyor ve manzaraya daha boğucu bir hava ekliyordu. Bize:</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - Ankara’yı hükümet merkezi yapmakla iyi mi ettim? diye sordu.</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Tabii herkes müspet cevap verdi. Arkasından:</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - Neden? suali gelince, kimi stratejiden, kimi siyasetten bahsetti. Hatta birimiz “kayalık güzeldir” gibi bir estetik nazariye de ortaya attı. Atatürk :</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> -“Şimdi dalkavukluğu bırakın” diye münakaşayı kapattı. Ankara’nın hükümet merkezi olmak için saydığınız meziyetleri beni ikna etmeye yetmez. Ben Ankara’yı hükümet merkezi yapmakla büsbütün başka bir hedef güttüm. Türk’ün imkansızı imkan haline getiren kudretini dünyaya bir kere daha tekrar etmek istedim. Bir gün gelecek şu çorak tarlalar, yeşil ağaçların çevirdiği villaların arasından uzanan yeşil sahalar asfaltlarla bezenecek. Hem bunu hepimiz göreceğiz. O kadar yakında olacak”.</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Anekdotlarla Atatürk Em.Tümg. Muzaffer Erendil</div> <div style="text-align: justify;"> <b><br /></b></div> <div style="text-align: justify;"> <b>TÜRK MİLLETİNE OLAN HAYRANLIĞI</b></div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Zamanının ünlü biyografi üstadı alman Emil Ludwig 1934’de Atatürk’ün hayatını yazmak için Ankara’ya gelmişti. Eserleri arasında geçmişin ve yaşanılan devrin iz bırakmış nice şahsiyeti vardı.</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> O günlerde Polonya Cumhurbaşkanı, çok ünlü bir piyanist, bir virtüöz olan Ignas Jan Paderavsky’nin hayatını yazıyordu. Mustafa Kemal kendisini kabul ettiğinde, önce bedeni hususiyetlerini uzun uzun tetkik etmesi genel sekreteri Hikmet Bayur’un dikkatini çekmişti. Nitekim soyusopu üzerinde bilgiler edindikten sonra Hikmet Bayur’a Ata’nın musiki ve bilhassa keman-piyano ile meşgul olup olmadığını sormuş Bayur’un bu soru üzerine şaşkınlığını görünce şu açıklamayı yapmıştı:</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - “İzah edeyim. Atatürk’ün parmakları daha çok bu müzik aletleriyle meşgul olanların bariz hususiyetleridir. Mesela Paderavsky’ninki böyledir. Size rica edeceğim. Bana bir elinin parmaklarını bir kağıda çizer, verir misiniz?”</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Atatürk, bu isteğe tebessüm etmiş, daima nazik ev sahibi olarak arzuyu yerine getirmiş, fakat tarihçinin yanlış hüküm vermemesi için şu açıklamayı yapmıştı:</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - “Bana ailemde zafer kazanmış büyük kumandanlar olup olmadığını sormuştunuz. Size yoktur cevabını vermiştim. Şimdi parmaklarımı ömrü savaş meydanlarında geçmiş bir askerde yadırgadığınızı seziyor gibiyim. Size kestirmeden bir açıklama yapacağım. Eğer, bende bazı fevkaladelikler görüyor ve buluyorsanız bunları sadece ve yalnız Türk olmama, Türklüğüme bağlayınız. Bu ülkenin bütün insanları temelde benzer yapı içindedir. Hatta kusurlarımızda bile... Biz bu aynı kaynağın kök sağlamlığı ile milliyet ve devlet yapısını muhafaza edebilmiş müstesna milletiz. Sadece ben değil, tarihte bu büyük millete sahalarında hizmet edebilmişler varsa, hepsinin ilham kaynağı aynıdır”.</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Cemal Kutay, Atatürk Olmasaydı</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> <b>MİLLETİNE GÜVEN</b></div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Toplantıda kendisinden evvel söz söyleyenlerden biri ona: “nereden ilham ve kuvvet” aldığını sormuştu; büyük adam bu soruya millet hizmetinde bulunan insanların ilham kaynakları hakkında, uzunca bir tahlil yaparak cevap verdi... Sonunda kısaca demişti ki :</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> “Efendiler... İlham ve kuvvet kaynağı milletin kendisidir; milletin müşterek arzusu, gerçek temayülüdür. Varlığımızı, istiklalimizi kurtaran bütün teşebbüs ve hareketler; milletin müşterek fikrinin, arzusunun azminin yüksek tecellisinden başka bir şey değildir.”</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> (Atatürk’ün bu nutku, seyahatini temsilcisi ile takip eden Anadolu ajansı tarafından çıkarılan bir broşürde mevcuttur.)</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Soyak, Hasan Rıza, Atatürk’ten Hatıralar, S.50</div> <div style="text-align: justify;"> <b><br /></b></div> <div style="text-align: justify;"> <b>SİLAHIN, ORDUN, PARAN VAR MI?</b></div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Birinci Dünya Harbi yenilgisinden sonra öz yurdun kurtuluşu için mücadeleye atıldığı zaman O’na, “Silahın, ordun, paran var mı?” Diye soranlar olmuştu. Eşsiz kahraman; bu zayıf iradeli ve kısa görüşlülere şu cevabı vermişti:</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> “Paramız olacak, silahımız olacak, ordumuz olacak, savaşacağız ve muzaffer olacağız.”</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Bu sefer de, “devletin bünyesini yaşatmak için, harice baş vurmaksızın, memleketin gelir kaynakları ile idaresini sağlamak çare ve tedbirlerini bulmak lazım ve mümkündür, ” diyordu.</div> <div style="text-align: justify;"> <b><br /></b></div> <div style="text-align: justify;"> <b>VATAN İÇİN</b></div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Ölümünden otuzaltı gün önce, birinci komutan, sonra Başvekil Celal Bayar, hastalığı süresince yaptığı hafta sonu ziyaretinde, beraberinde hazırlığı tamamlanmış üçüncü beş yıllık plan dosyasıyla gelir. Hekimler, zaman alan ciddi konularla meşgul olmasını yasaklamışlardı. Başvekil, bir-iki temel konuda fikrini öğrenme ihtiyacındadır. En çok beş dakika için evet derler.</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Bundan sonrasını Celal Bayar şöyle anlatır :</div> <div style="text-align: justify;"> - "Sanki hasta değil, rahat bir uykudan yeni kalkmış gibiydi.</div> <div style="text-align: justify;"> Elimdeki dosyanın ne olduğunu sordu :</div> <div style="text-align: justify;"> - "Üçüncü beş yıllık planın son şekli Atatürk" dedim.</div> <div style="text-align: justify;"> Eliyle işaret etti.</div> <div style="text-align: justify;"> - "Şöyle, yanıma otur anlat"</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Şezlongunu yükseltmelerini ve arkasına bir yastık konulmasını istedi. Göreceği yakınlıkta oturdum. Dinledikçe alakası artıyordu. Verilen beş dakika geçmişti. Genel sekreteri Hasan Rıza'nın bana bunu hatırlatmak için içeri girdiğini hissetti;</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - "Gel Soyak, sen de dinle, başbakan çok güzel şeyler anlatıyor" dedi.</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Sadece başlıkları okuyor, birkaç cümle ile o bahsi tamamlıyordum. Öğrenmek istediklerimi de öğrenmiştim. Yakın gelecekleri okurcasına:</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - "Ufukta yeni bir dünya harbinin bulutları var. Acele edin. Bunların çoğu ordu ve halk ihtiyaçları için şart olan tesisler, Allah muvaffak etsin acele edin" dedi.</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Bunları söyleyen insan birkaç gün önce komadan çıkmıştı.</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Sağlığı ile ilgili bir tek kelime etmedi.</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Cemal Kutay, Atatürk Olmasaydı</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> <b>MİLLETE GÜVENİN</b></div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Bir gün Müslüman memleketlerden birinde (Mısır'da) bağımsızlık davası için çalışan liderlerden biri, Mustafa Kemal'i görmeye gelmişti, kendisine;</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - Bizim hareketin de başına geçmek istemez misiniz ? diye sordu.</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Olabilecek bir şey değildi ama, insan yoklamalarını pek seven Mustafa Kemal;</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - Yarım milyonun bu uğurda ölür mü ? diye sordu.</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Adamcağız yüzüme baka kaldı:</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - Fakat paşa hasretleri yarım milyonun ölmesine ne lüzum var ? Başımızda siz olacaksınız ya... dedi.</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - Benimle olmaz, beyefendi hazretleri, yalnız benimle olmaz. Ne zaman halkınızın yarım milyonu ölmeye karar verirse o vakit gelip beni ararsınız.</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Rıfkı Atay, Çankaya</div> <div style="text-align: justify;"> <b><br /></b></div> <div style="text-align: justify;"> <b>BİR TÜRK DÜNYAYA BEDELDİR</b></div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Ata Kastamonu'yu ziyaret etmişti. Kışlaya da uğramıştı. Koğuşları geziyordu. Her koğuşta birçok vecizeler vardı. Güzel sözlerdi bunlar. Bir koğuşta büyük bir levha yazılmış :</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - Bir Türk on düşmana bedeldi.</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Atatürk bunu görünce birdenbire durdu, yüzü değişti, gözleri daldı. Sonra sert bir sesle:</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - Hayır, hayır... dedi. Bir Türk dünyaya bedeldir.</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Zeki Cemal Bakiçelebioğlu</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> <b>İNGİLİZ KRALI'NA VERİLEN ZİYAFET</b></div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> İngiliz kralı VIII. Edward İstanbul’a Atatürk’ü ziyarete geldiği zaman, Atatürk kendisine bir akşam ziyafeti vermişti. Ziyafetten önce:</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - “Bana İngiltere sarayında verilen ziyafetler ne şekilde olur, onu bilen birisini yahut bir aşçı bulunuz!...” dedi.</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Ve nihayet bu sofra merasimini bilen bir zattan öğrenerek sofrayı o şekilde düzene koydular... Akşam kral sofraya oturunca kendisini kral sarayında zannederek memnun oldu. Atatürk'e dönerek:</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - “Sizi tebrik eder ve teşekkür ederim. Kendimi İngiltere’de zannettim" diyerek memnuniyetini bildirdi.</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Sofraya hep Türk garsonlar hizmet etmekte idi. Bunlardan bir tanesi heyecanlanarak, elindeki büyük bir tabakla birdenbire yere yuvarlandı. Yemekler de halılara dağıldı. Misafirler utançlarından kıpkırmızı kesildiler. Fakat Atatürk Kral'a eğilerek:</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - “Bu millete her şeyi öğrettim, fakat uşaklığı öğretemedim!” dedi. Bütün sofradakiler Atatürk'ün zekasına hayran oldular. Atatürk garsona da “vazifene devam et” emrini verdi.</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Enver Behram Şapolyo</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> </div> <div style="text-align: justify;"> </div> <div style="text-align: justify;"> <b>BU MİLLETLE NELER YAPILMAZ!..</b></div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Atatürk, milletin ruhundaki o sönmez meşaleyi tutuşturmak için Anadolu'yu adım adım dolaştığı 1919 yılıydı. Büyük asker, Erzurum yolundadır. Ilıca'da tunç yüzlü bir ihtiyarla yaptığı enteresan bir görüşmeyi Cevat Dursun oğlu şöyle anlatmaktadır:</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> "20-30 kişilik bir göçmen kafilesi başında bulunan bu ihtiyar, omuzlarına kartal kanadı attığı paltosu ve elindeki asası ile bir yolcudan çok doğu mitolojisindeki yarı tanrı kabile reislerine benziyordu. Misafirlerin önemli kimseler olduğunu anlayan ihtiyarın zeki gözleri parladı. İri ve ak tüylerle örtülü elini geniş göğsünün üstüne koyarak onları selamladı.</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Mustafa kemal, ta yanı başına kadar geldiği halde heybetliliğinin azametini kaybetmeyen bu ihtiyarın hatırını soruyor, o da gövdesine yaraşan derin ve gür sesiyle teşekkür ediyordu.bu kısa hoş-beşten sonra Paşa ihtiyara:</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> -Ağa, dedi. Böyle nereden geliyorsun?</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - Paşam Rus gelirken göçmen olmuştuk. Çukurova'daydım. Şimdi köyüme dönüyorum.buralara dönmenin pek yerinde olmadığını, kışın sıkıntı çekileceğini anlatmak istedi.sonra da ekledi.</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - Ağa, yoksa oralarda geçinemedin mi?</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - Hayır paşam, Çukurova cennet gibi bir yer.bir eken yüz alıyor. Son günlerde işittim ki, İstanbul’daki "ırz kırıkları" bizim Erzurum’u Ermenilere vereceklermiş. Geldim ki ne göreyim, bu namertler kimin malını kimlere veriyorlar?..</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Tunç çehreli, beyaz sakallı, gün görmüş ihtiyarın iman dolu göğsünden gelen bu ses, yine onun gibi tunç yüzlü askerin gözlerini yaşarttı.</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - Bu eski Türk kalesine millet işi için milletle beraber çalışmaya gelen büyük devlet adamı, yaşlı gözlerle arkadaşlarına döndü:</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - Bu milletle neler yapılmaz!..dedi ve sonra ihtiyarla vedalaştı.</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> (Banoğlu, Niyazi, Ahmet, nükte ve fıkralarla Atatürk, İstanbul, İnkılap Kitapevi, 1981, sh.371-372)</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> </div> <div style="text-align: justify;"> <b>HERKESİN MİLLETE İNANMASINI İSTERDİ</b></div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Zaferi müteakip yaptığı seyahatte Samsun'a da uğramış, orada öğretmenlerle görüşüyordu. Öğretmenler adını konuşanların, kendisi hakkında çok sitayişkarane sözler söyleyişlerini, sükunetle dinledikten sonra , onlara şu cevabı vermişti:</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - Vatandaşınız olan herhangi bir şahsı, istediğiniz gibi sevebilirsiniz.kardeşiniz gibi, arkadaşınız gibi, babanız gibi, evladınız gibi, sevgiliniz gibi sevebilirsiniz! Fakat bu sevgi, sizi milli varlığınızı, bütün muhabbetlerinize rağmen herhangi bir şahsa, herhangi bir sevdiğinize vermenize sebep olmamalıdır. Bunun aksine hareket kadar büyük hata olmaz. Ben ancak vazifemi yaptım. Bana, bu ilhamı ve kudreti nereden aldığımı soruyorsunuz. cevap olarak diyebilirim ki, bu günkü uyanıklığı, düne, geçmişe borçluyuz. Geçmişte bu milletin çektiklerinden büyük bir ilham ve kudret kaynağı olamaz!.</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> (Nükte ve Fıkralarla Atatürk, sh.74)</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> <b>HALK İSTERSE BENİ DE KOVAR !</b></div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> 1935 senesinde idi.Atatürk’ün Çanakkale’ye geleceği rivayetleri dolaşıyordu.</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> O zamanlar dünyanın bazı yerlerinde olduğu gibi, memleketimizin de bazı bölgelerinde Yahudiler aleyhinde bir hareket ve ayaklanma baş göstermişti.bu hal karşısında bütün Museviler mallarını, mülklerini satarak yolculuğa hazırlanıyorlardı. Bunlar, o zaman rivayet olunduğuna göre Filistin’e gitmek istiyorlardı.</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> İşte bu sıralarda "Atatürk Çanakkale’ye geliyor" dediler. Çok sevindim. Çünkü Atatürk’ü hiç görmemiştim.heyecanla Atatürk’ün geleceği Balıkesir caddesine dikildim. Bu esnada yanımda bulunan birkaç Yahudi’nin fısıltı ile pek hararetli olarak konuştuklarını gördüm. Alakadar olmağa vakit kalmadan karşıdan birkaç otomobil göründü."Atatürk geliyor" sözü yeniden ağızdan ağıza dolaştı. Halkın "yaşa, varol!" nidaları arasında Atatürk otomobilinden indi.alkışlar devam ediyor, o da halkın arasında ilerliyordu.garip bir tesadüf ve talih eseri olarak Atatürk bizim önümüze gelince hafif bir duraklama yaptı.halka bakıyor ve kalabalığı selamlıyordu. Tam bu esnada yanımda bulunan ve biraz evvel fısıltı halinde, fakat hareketli konuşan Yahudilerden biri, ileriye doğru yürüdü ve Ata'nın önüne atıldı. Muhafızlar mani olmak istedi. Atatürk:</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - Bırakın gelsin! dedi.</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Bu Musevi vatandaş, Atatürk'ün önünde ellerini açtı, omuzlarını yukarıya kaldırarak:</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - Paşam bizi kovuyorlar.biz ne yapacağız? dedi.</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Atatürk bu şekilde önüne atılan bu adamın ne demek istediğini ve kim olduğunu derhal anlamıştı.buna rağmen sordu:</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - Sen kimsin?</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - Ben paşam, Çanakkale Musevilerinden Avram Palto.</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - Sizi kim kovuyor? Hükümet mi? Kanun mu? Polis mi? Jandarma mı? Bana söyle? dedi.</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Bu Musevi vatandaş durakladı, şaşaladı.biraz sonra kendini toparlayarak cevap verdi:</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - Hayır paşam, halk kovuyor.</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Atatürk, bu adamın yüzüne dikkatle baktı, gülümsedi ve:</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - Halk isterse beni de kovar, dedi ve yürüdü.</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> (Atatürk’ün Nükteleri, Fıkraları, Hatıraları, sh.68)</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> <b>MİLLET ADAMIYDI</b></div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Milli mücadelenin buhranlı günlerinde, Ankara civarında yaptığı bir gezintiden dönerken, yolda sarıklı bir hocaya rast gelmişti. Konuşurken, üstlerinden geçen uçağı göstererek, sordu :</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - Hocam, bu uçak nasıl uçuyor?</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - Ne bileyim ben?... Öğretmediler ki bize?</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - Peki, sen ne bilirsin?"</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - Ne mi bilirim? Bu uçağa bin dersin, binerim, oradan kendini aşağı at, dersin atarım... İşte ben bunu bildirdim ama, bunu da senden öğrendim, paşam !</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Mustafa kemal, bu söz üzerine,</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - Var ol hocam!... Ama, şunu da bil ki, bende senin gibiyim... Bende, milletin hiç bir arzusunu, hiç bir isteğini, hayatım pahasına da olsa, yapmamazlık edemem!..."</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Nükte ve Fıkralarla Atatürk sh 73-74</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> <b>TÜRK'ÜN DOSTU VAR MI?</b></div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> 28 Haziran, 1933 Ankara Erkek Lisesi’nde: Sınava giren çocuklardan biri sorulan bir soruya şöyle karşılık vermişti:</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - Fransa ile olan geleneksel dostluğumuz gereği...</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Atatürk, derhal sözü keserek sormuştu:</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - Hangi geleneksel dostluk, bu nereden çıktı, kim söyledi bunu?</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> O zaman coğrafya hocası ayağa kalkarak “Ben söyledim paşam” diye onun hiddetini azaltmaya çalışmıştı. Bana dönerek ve “sen söyle tarih hocası” deyince, hemen ayağa kalkarak cevap vermiştim.</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - Paşam ortada geleneksel dostluk diye bir şey yoktur. Yalnız ortak hareketlere Fransız yazarları geleneksel dostluk niteliği vermişlerdir. Örneğin Kırım Savaşında olduğu gibi...</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - Aferin, bu gerçekten böyledir. Acınarak söylüyorum Türk’ün geleneksel dostu yoktur. Çıkarlar ortak olunca Avrupalılar buna hemen geleneksel dostluk ismini vermişlerdir” buyurmuşlardı.</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Arıburnu, Age, s:199</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> <b>MİLLETE GÜVEN</b></div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Erzurum: 3 Temmuz, 1919...</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Ilıca’da Mustafa Kemal’in ilk karşılamasında konukların önemli kimseler olduğunu anlayan ihtiyarın zeki gözleri parladı. İri ve ak tüylere örtülü elini geniş göğsünün üstüne koyarak oturanları selamladı. Mustafa Kemal Paşa, ta yanı başına kadar geldiği halde heykelciğinin büyüklüğünü kaybetmeyen bu ihtiyarın hatırını soruyor, o da gövdesine yaraşan derin gür sesiyle teşekkür ediyordu.</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Bu kısa hoşbeşten sonra, Paşa ihtiyara :</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - Ağa, böyle nereden geliyorsun? dedi.</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> İhtiyar:</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - Paşam, Rus gelirken göçmen olmuştum. Çukurova’da idim. Şimdi köyüme dönüyorum, diye karşılık verdi.</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Paşa, zamanın nezaketini, emniyetsizliğini ileri sürerek böyle zamanda buralara dönmesini pek yerinde olmadığını, kışın sıkıntı çekeceğini anlatmak istedi. Sonunda da:</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - Ağa, yoksa oralarda geçinmedin mi? dedi.</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Ağa derhal karşılık verdi :</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - Hayır Paşam, Çukurova cennet gibi bir yer. Bir eken yüz biçiyor. Allah millete düşkünlük vermesin. Bize tarla da verdiler, çayır da... Hamdolsun uşaklarda çalışkandırlar. Değil Çukurova gibi bir yerden, taştan bile ekmeklerini çıkartırlar. Geçimimizi padişahta bile yoktu. Çok rahattık. Yalnız son günlerde işittim ki, İstanbul’daki “ırzı kırıklar” bizim Erzurum’u Ermenilere vereceklermiş. Geldim ki göreyim, bu “namertler” kimin malını kime veriyorlar?</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Tunç çehreli, ak sakallı, gün görmüş ihtiyarın iman dolu göğsünden gelen bu ses, yine O’nun gibi tunç çehreli kahraman askerin gözlerini yaşarttı. Bu eski Türk kalesine millet işi için milletle beraber çalışmağa gelen büyük devlet adamı yaşlı gözlerle arkadaşlarına döndü ve “bu milletle neler yapılmaz!” Dedikten sonra ihtiyarla vedalaştı.</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Arıburnu, Age, s: 199-200</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> </div> <div style="text-align: justify;"> <b>KOMPLEKS</b></div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> 20 haziran, 1933, Ankara Erkek Lisesi’nde : Büyük Mustafa Kemal, önce öğrenci ile öğretmenini karşı karşıya bırakmayı uygun görmüş ve sorunların o zamanki yöntemle öğretmenler tarafından sorulmasını istemişti. Şimdi güzel soru bulmak ve güzel soru çıkartmak ne güçtü. Nitekim coğrafyacı arkadaşlarımızdan birinin şu sorusunu derhal kesmiş ve değiştirmişti.</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Öğretmen öğrenciye şöyle sormuştu :</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - İtalya’nın memleketimiz hakkında istekleri nedir? Bize siyasetini anlatır mısın?</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Atatürk kaşlarını çatmış ve öğretmene sormuştu:</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - Bundan ne amaçlıyorsunuz? İtalya’nın memleketimiz hakkında ne gibi istekleri vardır, bunu devlet başkanı olarak ben bilmiyorum siz açıklar mısınız?</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Öğretmen şaşırmış, sıkılmış ve karşılık vermişti:</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - Paşam, İtalyanlar Antalya’yı almak istiyorlar, memleketimizde gözleri var da onları sormak istedim.</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - Bu öğrenci dışarı çıkıp da biz bize kaldığımız zaman, hepimize dönerek şöyle demişti :</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - Çocuklar başka memleketleri umacı olarak göstermeye hakkımız yoktur. Türk çocuğu, kendisine hiç bir milletin saldırmağa cesaret edemeyeceğini bir ruh güvenliği ile beslemelidir. Bilmelidir ki Türk milletine kimse ilişemez!</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Arıburnu, Age, s:201-202</div> <div style="text-align: justify;"> <b><br /></b></div> <div style="text-align: justify;"> <b>BİS, BİS!...</b></div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Atatürk’le Musollini’nin arası malum!... İkinci Dünya Savaşı’nın “sinir harbi” dediğimiz söz hücumları Mussoli’nin baş silahı.</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> İtalyan diktatörü, o sırada yine bir nutuk söyleyerek, aklınca sinirlerimizi bozmak istemişti. Atatürk, buna fiili bile cevap mahiyetinde, Antalya’ya bir seyahat hazırladı.</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Yolda otomobiller, güzel bir yerde mola verdiler. Atatürk, kulağına akseden bir türküyle ilgilendi.etrafı aradılar.bunu bir çoban söylüyordu.</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Çobanı getirdiler. Atatürk:</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - Türküyü sen mi söylüyorsun? diye sordu. Çoban, “evet” deyince:</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - Sesin güzel, okuman da fena değil, burada da söyle de dinleyelim!...</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Çoban bir şey anlamamıştı. Ata izah etti:</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - Bis demek, beğendik, bir daha söyle, tekrarla demektir. Çoban türküyü tekrarladı. O zaman Atatürk, cebinden bir “elli liralık” çıkardı, çobana uzattı. Çoban paraya baktı, aldı, memnun bir tavırla kuşağının arasına koyduktan sonra, ellerini çırptı ve yüksek sesle haykırdı:</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - Bis, bis!..</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Atatürk, bu zeki hareket ve cevap karşısında o kadar memnun olmuştu ki, yanındakilere döndü:</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - İmkan olsaydı da Mussoli’ni şu sahneyi görseydi ve şu cevabı işitseydi,</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Dedi, hangi millete nutuk söylediğini anlardı!..</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Banoğlu, Age, s: 62-63</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> <b>TÜRKİYE’YE KİN YAKIŞMAZ!..</b></div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> İstanbul’un işgali yıllarında bir Türk okulunu gezen Fransız Generallerinden M. Bramon, bir kızımızın yaptığı elişini beğenmişti. General bunu almak arzusu göstermesi üzerine elişinin sahibine öğretmen armağan edilmesi için teklifte bulunmuş ve öğrenci buna son derece sinirli:</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - Hayır, bir çöp bile vermem!.. demek suretiyle şiddetle reddetmişti.</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Aradan yıllar geçtikten sonra aynı okula Atatürk gelmiş, aynı öğrenci bu kez düşman generaline vermediği aynı elişini Atatürk’e armağan etmek üzere uzatmış ve heyecanla şöyle demişti:</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - Büyük Atam, bu değersiz hediyenin kabulünü rica ediyorum.bu işimi bir zamanlar hocam, memleketimin işgali zamanında Fransız General Mösyö Bramon’a armağan olarak vermemi rica etmişti.halbuki ben bu arzuyu reddetmekle düşman ellerinde bir çöpümü bile görmek istemediğimi söylemiştim. Şu dakikada içimden gelen bir istek ve sevgiyle armağanımı kabul etmenizi rica ediyorum.</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Ata’nın bu sözler üzerine kaşları çatılmış ve sert bir sesle şu cevabı verdiği duyulmuştur:</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> - Kızım, Türkiye’ ye kin yakışmaz!..biz herkesle dostuz. Çektiklerimiz, başımızda bulunan saltanat devrinin büyük hatalarının neticesidir. Avrupalıların, Türk kızlarının eserlerini hayranlıkla seyretmeleriyle fikirlerini değiştirebilir miyiz? Sen onu o zaman verseydin, şimdi şanlı Türk kızlarını temsil eden bir eser Avrupa duvarlarını süslerdi.</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Banoğlu, Age, s:63-64</div>

ATATÜRK'ÜN ANILARI

VATANIMIN TOPRAĞI TEMİZDİR Kral Edward İstanbul’a geldiği zaman, yatından bir motora binerek Dolmabahçe Sarayı’na yanaştı. Atatür...

Devamı »

ATATÜRK'ÜN HAYATI

<div class="baslik" style="text-align: justify;"> <br /></div> <div class="separator" style="clear: both; text-align: justify;"> <a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhbnWTkbNcnsN52Z9z9g_UgzzSRPNRsBYYPzEl8yaiHanvY29aqU5MHahF2BdDYG-gDqqjtdT2LGssPJDN5i51_FoSKjPUZ5EsrzH5aKBwdHcgT2dvYot2vTYWgMubO2DLJGBlGPSnGBRqi/s1600/atat%C3%BCrk.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" height="260" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhbnWTkbNcnsN52Z9z9g_UgzzSRPNRsBYYPzEl8yaiHanvY29aqU5MHahF2BdDYG-gDqqjtdT2LGssPJDN5i51_FoSKjPUZ5EsrzH5aKBwdHcgT2dvYot2vTYWgMubO2DLJGBlGPSnGBRqi/s1600/atat%C3%BCrk.jpg" width="640" /></a></div> <div class="baslik" style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Mustafa Kemal Atatürk 1881 yılında Selânik'te Kocakasım Mahallesi, Islâhhâne Caddesi'ndeki üç katlı pembe evde doğdu. Babası Ali Rıza Efendi, annesi Zübeyde Hanım'dır. Baba tarafından dedesi Hafız Ahmet Efendi XIV-XV. yüzyıllarda Konya ve Aydın'dan Makedonya'ya yerleştirilmiş Kocacık Yörüklerindendir. Annesi Zübeyde Hanım ise Selânik yakınlarındaki Langaza kasabasına yerleşmiş eski bir Türk ailesinin kızıdır. Milis subaylığı, evkaf katipliği ve kereste ticareti yapan Ali Rıza Efendi, 1871 yılında Zübeyde Hanım'la evlendi. Atatürk'ün beş kardeşinden dördü küçük yaşlarda öldü, sadece Makbule (Atadan) 1956 yılına değin yaşadı.</div> <div style="text-align: justify;"> Küçük Mustafa öğrenim çağına gelince Hafız Mehmet Efendi'nin mahalle mektebinde öğrenime başladı, sonra babasının isteğiyle Şemsi Efendi Mektebi'ne geçti. Bu sırada babasını kaybetti (1888). Bir süre Rapla Çiftliği'nde dayısının yanında kaldıktan sonra Selânik'e dönüp okulunu bitirdi. Selânik Mülkiye Rüştiyesi'ne kaydoldu. Kısa bir süre sonra 1893 yılında Askeri Rüştiye'ye girdi. Bu okulda Matematik öğretmeni Mustafa Bey adına "Kemal" i ilave etti. 1896-1899 yıllarında Manastır Askeri İdâdi'sini bitirip, İstanbul'da Harp Okulunda öğrenime başladı. 1902 yılında teğmen rütbesiyle mezun oldu., Harp Akademisi'ne devam etti. 11 Ocak 1905'te yüzbaşı rütbesiyle Akademi'yi tamamladı. 1905-1907 yılları arasında Şam'da 5. Ordu emrinde görev yaptı. 1907'de Kolağası (Kıdemli Yüzbaşı) oldu. Manastır'a III. Ordu'ya atandı. 19 Nisan 1909'da İstanbul'a giren Hareket Ordusu'nda Kurmay Başkanı olarak görev aldı. 1910 yılında Fransa'ya gönderildi. Picardie Manevraları'na katıldı. 1911 yılında İstanbul'da Genel Kurmay Başkanlığı emrinde çalışmaya başladı.</div> <div style="text-align: justify;"> 1911 yılında İtalyanların Trablusgarp'a hücumu ile başlayan savaşta, Mustafa Kemal bir grup arkadaşıyla birlikte Tobruk ve Derne bölgesinde görev aldı. 22 Aralık 1911'de İtalyanlara karşı Tobruk Savaşını kazandı. 6 Mart 1912'de Derne Komutanlığına getirildi.</div> <div style="text-align: justify;"> Ekim 1912'de Balkan Savaşı başlayınca Mustafa Kemal Gelibolu ve Bolayır'daki birliklerle savaşa katıldı. Dimetoka ve Edirne'nin geri alınışında büyük hizmetleri görüldü. 1913 yılında Sofya Ateşemiliterliğine atandı. Bu görevde iken 1914 yılında yarbaylığa yükseldi. Ateşemiliterlik görevi Ocak 1915'te sona erdi. Bu sırada I. Dünya Savaşı başlamış, Osmanlı İmparatorluğu savaşa girmek zorunda kalmıştı. Mustafa Kemal 19. Tümeni kurmak üzere Tekirdağ'da görevlendirildi.</div> <div style="text-align: justify;"> 1914 yılında başlayan I. Dünya Savaşı'nda, Mustafa Kemal Çanakkale'de bir kahramanlık destanı yazıp İtilaf Devletlerine "Çanakkale geçilmez! " dedirtti. 18 Mart 1915'te Çanakkale Boğazını geçmeye kalkan İngiliz ve Fransız donanması ağır kayıplar verince Gelibolu Yarımadası'na asker çıkarmaya karar verdiler. 25 Nisan 1915'te Arıburnu'na çıkan düşman kuvvetlerini, Mustafa Kemal'in komuta ettiği 19. Tümen Conkbayırı'nda durdurdu. Mustafa Kemal, bu başarı üzerine albaylığa yükseldi. İngilizler 6-7 Ağustos 1915'te Arıburnu'nda tekrar taarruza geçti. Anafartalar Grubu Komutanı Mustafa Kemal 9-10 Ağustos'ta Anafartalar Zaferini kazandı. Bu zaferi 17 Ağustos'ta Kireçtepe, 21 Ağustos'ta II. Anafartalar zaferleri takip etti. Çanakkale Savaşlarında yaklaşık 253.000 şehit veren Türk ulusu onurunu İtilaf Devletlerine karşı korumasını bilmiştir. Mustafa Kemal'in askerlerine "Ben size taarruzu emretmiyorum, ölmeyi emrediyorum!" emri cephenin kaderini değiştirmiştir.</div> <div style="text-align: justify;"> Mustafa Kemal Çanakkale Savaşları'dan sonra 1916'da Edirne ve Diyarbakır'da görev aldı. 1 Nisan 1916'da tümgeneralliğe yükseldi. Rus kuvvetleriyle savaşarak Muş ve Bitlis'in geri alınmasını sağladı. Şam ve Halep'teki kısa süreli görevlerinden sonra 1917'de İstanbul'a geldi. Velihat Vahidettin Efendi'yle Almanya'ya giderek cephede incelemelerde bulundu. Bu seyahatten sonra hastalandı. Viyana ve Karisbad'a giderek tedavi oldu. 15 Ağustos 1918'de Halep'e 7. Ordu Komutanı olarak döndü. Bu cephede İngiliz kuvvetlerine karşı başarılı savunma savaşları yaptı. Mondros Mütarekesi'nin imzalanmasından bir gün sonra, 31 Ekim 1918'de Yıldırım Orduları Grubu Komutanlığına getirildi. Bu ordunun kaldırılması üzerine 13 Kasım 1918'de İstanbul'a gelip Harbiye Nezâreti'nde (Bakanlığında) göreve başladı.</div> <div style="text-align: justify;"> Mondros Mütarekesi'nden sonra İtilaf Devletleri'nin Osmanlı ordularını işgale başlamaları üzerine; Mustafa Kemal 9. Ordu Müfettişi olarak 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıktı. 22 Haziran 1919'da Amasya'da yayımladığı genelgeyle "Milletin istiklâlini yine milletin azim ve kararının kurtaracağını " ilan edip Sivas Kongresi'ni toplantıya çağırdı. 23 Temmuz - 7 Ağustos 1919 tarihleri arasında Erzurum, 4 - 11 Eylül 1919 tarihleri arasında da Sivas Kongresi'ni toplayarak vatanın kurtuluşu için izlenecek yolun belirlenmesini sağladı. 27 Aralık 1919'da Ankara'da heyecanla karşılandı. 23 Nisan 1920'de Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin açılmasıyla Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulması yolunda önemli bir adım atılmış oldu. Meclis ve Hükümet Başkanlığına Mustafa Kemal seçildi Türkiye Büyük Millet Meclisi, Kurtuluş Savaşı'nın başarıyla sonuçlanması için gerekli yasaları kabul edip uygulamaya başladı.</div> <div style="text-align: justify;"> Türk Kurtuluş Savaşı 15 Mayıs 1919'da Yunanlıların İzmir'I işgali sırasında düşmana ilk kurşunun atılmasıyla başladı. 10 Ağustos 1920 tarihinde Sevr Antlaşması'nı imzalayarak aralarında Osmanlı İmparatorluğu'nu paylaşan I. Dünya Savaşı'nın galip devletlerine karşı önce Kuvâ-yi Milliye adı verilen milis kuvvetleriyle savaşıldı. Türkiye Büyük Millet Meclisi düzenli orduyu kurdu, Kuvâ-yi Milliye - ordu bütünleşmesini sağlayarak savaşı zaferle sonuçlandırdı.</div> <div class="baslik" style="text-align: justify;"> Mustafa Kemal yönetimindeki Türk Kurtuluş Savaşının önemli aşamaları şunlardır:</div> <ul class="icrLNKLST" style="text-align: justify;"> <li>Sarıkamış (20 Eylül 1920), Kars (30 Ekim 1920) ve Gümrü'nün (7 Kasım 1920) kurtarılışı.<br /> </li> <li>Çukurova, Gaziantep, Kahramanmaraş Şanlıurfa savunmaları (1919- 1921)<br /> </li> <li>I. İnönü Zaferi (6 -10 Ocak 1921)<br /> </li> <li>II. İnönü Zaferi (23 Mart-1 Nisan 1921)<br /> </li> <li>Sakarya Zaferi (23 Ağustos-13 Eylül 1921)<br /> </li> <li>Büyük Taarruz, Başkomutan Meydan Muhaberesi ve Büyük Zafer (26 Ağustos 9 Eylül 1922) </li> </ul> <div style="text-align: justify;"> Sakarya Zaferinden sonra 19 Eylül 1921'de Türkiye Büyük Millet Meclisi Mustafa Kemal'e Mareşal rütbesi ve Gazi unvanını verdi. Kurtuluş Savaşı, 24 Temmuz 1923'te imzalanan Lozan Antlaşması'yla sonuçlandı. Böylece Sevr Antlaşması'yla paramparça edilen, Türklere 5-6 il büyüklüğünde vatan bırakılan Türkiye toprakları üzerinde ulusal birliğe dayalı yeni Türk devletinin kurulması için hiçbir engel kalmadı.</div> <div style="text-align: justify;"> 23 Nisan 1920'de Ankara'da TBMM'nin açılmasıyla Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşu müjdelenmiştir. Meclisin Türk Kurtuluş Savaşı'nı başarıyla yönetmesi, yeni Türk devletinin kuruluşunu hızlandırdı. 1 Kasım 1922'de hilâfet ve saltanat birbirinden ayrıldı, saltanat kaldırıldı. Böylece Osmanlı İmparatorluğu'yla yönetim bağları koparıldı. 29 Ekim 1923'te Cumhuriyet idaresi kabul edildi, Atatürk oybirliğiyle ilk cumhurbaşkanı seçildi. 30 Ekim 1923 günü İsmet İnönü tarafından Cumhuriyet'in ilk hükümeti kuruldu.</div> <div style="text-align: justify;"> Türkiye Cumhuriyeti, "Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir" ve "Yurtta barış cihandabarış" temelleri üzerinde yükselmeye başladı.</div> <div style="text-align: justify;"> Atatürk Türkiye'yi "Çağdaş uygarlık düzeyine çıkarmak" amacıyla bir dizi devrim yaptı.</div> <div style="padding-right: 10px; text-align: justify;"> </div> <div class="baslik" style="text-align: justify;"> Bu devrimleri beş başlık altında toplayabiliriz:</div> <div class="baslik" style="text-align: justify;"> 1. Siyasal Devrimler:</div> <ul class="icrLNKLST" style="text-align: justify;"> <li>Saltanatın Kaldırılması (1 Kasım 1922)<br /> </li> <li>Cumhuriyetin İlanı (29 Ekim 1923)<br /> </li> <li>Halifeliğin Kaldırılması (3 Mart 1924) </li> </ul> <div class="baslik" style="text-align: justify;"> 2. Toplumsal Devrimler</div> <ul class="icrLNKLST" style="text-align: justify;"> <li>Kadınlara erkeklerle eşit haklar verilmesi (1926-1934)<br /> </li> <li>Şapka ve kıyafet devrimi (25 Kasım 1925)<br /> </li> <li>Tekke zâviye ve türbelerin kapatılması (30 Kasım 1925)<br /> </li> <li>Soyadı kanunu ( 21 Haziran 1934)<br /> </li> <li>Lâkap ve unvanların kaldırılması (26 Kasım 1934)<br /> </li> <li>Uluslararası saat, takvim ve uzunluk ölçülerin kabulü (1925-1931) </li> </ul> <div class="baslik" style="text-align: justify;"> 3. Hukuk Devrimi :</div> <ul class="icrLNKLST" style="text-align: justify;"> <li>Mecellenin kaldırılması (1924-1937)<br /> </li> <li>Türk Medeni Kanunu ve diğer kanunların çıkarılarak laik hukuk düzenine geçilmesi (1924-1937) </li> </ul> <div class="baslik" style="text-align: justify;"> 4. Eğitim ve Kültür Alanındaki Devrimler:</div> <ul class="icrLNKLST" style="text-align: justify;"> <li>Öğretimin birleştirilmesi (3 Mart 1924)<br /> </li> <li>Yeni Türk harflerinin kabulü (1 Kasım 1928)<br /> </li> <li>Türk Dil ve Tarih Kurumlarının kurulması (1931-1932)<br /> </li> <li>Üniversite öğreniminin düzenlenmesi (31 Mayıs 1933)<br /> </li> <li>Güzel sanatlarda yenilikler </li> </ul> <div class="baslik" style="text-align: justify;"> 5. Ekonomi Alanında Devrimler:</div> <ul class="icrLNKLST" style="text-align: justify;"> <li>Aşârın kaldırılması<br /> </li> <li>Çiftçinin özendirilmesi<br /> </li> <li>Örnek çiftliklerin kurulması<br /> </li> <li>Sanayiyi Teşvik Kanunu'nun çıkarılarak sanayi kuruluşlarının kurulması<br /> </li> <li>I. ve II. Kalkınma Planları'nın (1933-1937) uygulamaya konulması, yurdun yeni yollarla donatılması </li> </ul> <div style="text-align: justify;"> Soyadı Kanunu gereğince, 24 Kasım 1934'de TBMM'nce Mustafa Kemal'e "Atatürk" soyadı verildi.</div> <div style="text-align: justify;"> Atatürk, 24 Nisan 1920 ve 13 Ağustos 1923 tarihlerinde TBMM Başkanlığına seçildi. Bu başkanlık görevi, Devlet-Hükümet Başkanlığı düzeyindeydi. 29 Ekim 1923 yılında Cumhuriyet ilan edildi ve Atatürk ilk cumhurbaşkanı seçildi. Anayasa gereğince dört yılda bir cumhurbaşkanlığı seçimleri yenilendi. 1927,1931, 1935 yıllarında TBMM Atatürk'ü yeniden cumhurbaşkanlığına seçti.</div> <div style="text-align: justify;"> Atatürk sık sık yurt gezilerine çıkarak devlet çalışmalarını yerinde denetledi. İlgililere aksayan yönlerle ilgili emirler verdi. Cumhurbaşkanı sıfatıyla Türkiye'yi ziyaret eden yabancı ülke devlet başkanlarını, başbakanlarını, bakanlarını komutanlarını ağırladı.</div> <div style="text-align: justify;"> 15-20 Ekim 1927 tarihinde Kurtuluş Savaşı'nı ve Cumhuriyet'in kuruluşunu anlatan büyük nutkunu, 29 Ekim 1933 tarihinde de 10. Yıl Nutku'nu okudu.</div> <div style="text-align: justify;"> Atatürk özel yaşamında sadelik içinde yaşadı. 29 Ocak 1923'de Latife Hanımla evlendi. Birçok yurt gezisine birlikte çıktılar. Bu evlilik 5 Ağustos 1925 tarihine dek sürdü. Çocukları çok seven Atatürk Afet (İnan), Sabiha (Gökçen), Fikriye, Ülkü, Nebile, Rukiye, Zehra adlı kızları ve Mustafa adlı çobanı manevi evlat edindi. Abdurrahim ve İhsan adlı çocukları himayesine aldı. Yaşayanlarına iyi bir gelecek hazırladı.</div> <div style="text-align: justify;"> 1937 yılında çiftliklerini hazineye, bir kısım taşınmazlarını da Ankara ve Bursa Belediyelerine bağışladı. Mirasından kızkardeşine, manevi evlatlarına, Türk Dil ve Tarih Kurumlarına pay ayırdı. Kitap okumayı, müzik dinlemeyi, dans etmeyi, ata binmeyi ve yüzmeyi çok severdi. Zeybek oyunlarına, güreşe, Rumeli türkülerine aşırı ilgisi vardı. Tavla ve bilardo oynamaktan büyük keyif alırdı. Sakarya adlı atıyla, köpeği Fox'a çok değer verirdi. Zengin bir kitaplık oluşturmuştu. Akşam yemeklerine devlet ve bilim adamlarını, sanatçıları davet eder, ülkenin sorunlarını tartışırdı. Temiz ve düzenli giyinmeye özen gösterirdi. Doğayı çok severdi. Sık sık Atatürk Orman Çiftliği'ne gider, çalışmalara bizzat katılırdı.Fransızca ve Almanca biliyordu.</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div class="baslik" style="text-align: justify;"> ATATÜRK'ÜN SON YILLARI VE ÖLÜMÜ</div> <div style="text-align: justify;"> <br /></div> <div style="text-align: justify;"> Atatürk'ün ilk hastalık belirtisi 1937 yılında ortaya çıktı. 1938 yılı başlarında Yalova'da bulunduğu sırada, ciddî olarak hastalandı. Buradaki tedavi olumlu sonuç verdi. Fakat tamamen iyileşmeden Ankara'ya yaptığı yorucu yolculuk, hastalığının artmasına sebep oldu. Bu tarihlerde Hatay sorununun gündemde olması da onu yormaktaydı. Hasta olmasına rağmen, Mersin ve Adana'ya geziye çıktı. Kızgın güneş altında askerî birliklerimizi teftiş edip tatbikat yaptıran Atatürk, çok yorgun düştü. Ülkü edindiği millî dava uğruna kendi sağlığını hiçe saydı. Güney seyahati hastalığının artmasına sebep oldu. 26 Mayıs'ta Ankara'ya döndükten sonra tedavi ve istirahat için İstanbul'a gitti. Doktorlar tarafından, siroz hastalığı teşhisi kondu.</div> <div style="text-align: justify;"> Deniz havası iyi geldiği için, Savarona Yatı'nda bir süre dinlendi. Bu durumda bile ülke sorunlarıyla ilgilenmeye devam etti. İstanbul'a gelen Romanya kralı ile görüştü. Bakanlar Kurulu toplantısına başkanlık etti. 4 Temmuz 1938'de Hatay Antlaşması'nın yürürlüğe girmesi Atatürk'ü çok sevindirip moralini düzeltti. Temmuz sonlarına kadar Savarona'da kalan Atatürk'ün hastalığı ağırlaşınca Dolmabahçe Sarayı'na nakledildi. Fakat hastalığı durmadan ilerliyordu. O'nun hastalığını duyan Türk halkı, sağlığıyla ilgili haberleri heyecanla takip ediyor, bütün kalbiyle iyileşmesini diliyordu. Hastalığının ciddiyetini kavrayarak 5 Eylül 1938'de vasiyetini yazıp servetinin büyük bir kısmını Türk Tarih ve Türk Dil kurumlarına bağışladı. Ekim ayı ortalarında durumu düzelir gibi oldu. Fakat, çok arzuladığı hâlde, Ankara'ya gelip cumhuriyetin on beşinci yıl dönümü törenlerine katılamadı.</div> <div style="text-align: justify;"> 29 Ekim 1938'de kahraman Türk Ordusu'na yolladığı mesaj, Başbakan Celâl Bayar tarafından okundu. "Zaferleri ve mazisi insanlık tarihi ile başlayan, her zaman zaferlerle beraber medeniyet nurlarını taşıyan kahraman Türk ordusu!" sözü ile Türk Ordusu'nun önemini belirtmiştir. Yine aynı mesajda "Türk vatanının ve Türk'lük camiasının şan ve şerefini, dahilî ve harici her türlü tehlikelere karşı korumaktan ibaret olan vazifeni, her an ifaya hazır ve amade olduğuna benim ve büyük ulusumuzun tam bir inan ve itimadımız vardır" diyerek Türk Ordusu'na olan güvenini belirtmiştir.</div> <div style="text-align: justify;"> Atatürk 1 Kasım 1938'de Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin açılış töreninde de bulunamadı. Hazırladığı açılış nutkunu Başbakan Celâl Bayar okudu. Atatürk bu nutkunda ülkenin imarı, sağlık hizmetleri ve ekonomi konularındaki faaliyetleri açıkladı. Bundan başka eğitim ve kültür konularına da temas edip gençliğin millî şuurlu ve modern kültürlü olarak yetişmesi için İstanbul Üniversitesi'nin geliştirilmesi, Ankara Üniversitesi'nin tamamlanması ve Van Gölü civarında bir üniversitenin kurulması için çalışmaların yapıldığını belirtti. Türk Tarih ve Türk Dil kurumlarının çalışmalarından duyduğu memnuniyeti açıkladı. Ayrıca Türk gençliğinin kültürde olduğu gibi spor sahasında da idealine ulaştırılması için Beden Terbiyesi Kanunu'nun uygulamaya konulmasından duyduğu memnuniyeti belirtti. Atatürk, ölümüne kadar memleket meselelerinden bir an olsun uzak kalmamıştı.</div> <div style="text-align: justify;"> Atatürk'ün hastalığı tekrar şiddetlendi. 8 Kasımda sağlığıyla ilgili raporlar yayımlanmaya başlandı. Bütün memleketi tekrar derin bir üzüntü kapladı. Her Türk'ün kalbi onun kurtulması dileğiyle çarpıyordu. Ancak, kurtarılması için gösterilen çabalar sonuç vermedi ve korkulan oldu. Dolmabahçe Sarayı'nda 10 Kasım 1938 sabahı saat dokuzu beş geçe, insan için değişmez kanun, hükmünü uyguladı. Mustafa Kemal Atatürk aramızdan ayrıldı. Bu kara haberle, yalnız Türk milleti değil, bütün dünya yasa büründü. Büyük, küçük bütün devletler onun cenaze töreninde bulunmak üzere temsilciler göndererek, Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusuna karşı duydukları derin saygıyı belirten mesajlar gönderdiler. 16 Kasım günü Atatürk'ün tabutu, Dolmabahçe Sarayı'nın büyük tören salonunda katafalka konuldu.</div> <div style="text-align: justify;"> Üç gün üç gece, gözü yaşlı bir insan seli ulu önderine karşı duyduğu saygı, minnet ve bağlılığını ifade etti. Cenaze namazı 19 Kasım günü Prof. Şerafettin Yaltkaya tarafından kıldırıldı. On iki generalin omzunda sarayın dış kapısına çıkarılan tabut, top arabasına konularak, İstanbul halkının gözyaşları arasında Gülhane Parkı'na götürüldü. Buradan bir torpido ile Yavuz zırhlısına nakledildi. Büyük Ada açıklarına kadar, donanmamız ve törene katılmak için gelmiş olan yabancı gemilerin eşlik ettiği Yavuz zırhlısı cenazeyi İzmit'e getirdi. Burada Yavuz zırhlısından alınan cenaze, özel bir trene kondu. Atalarına son saygı görevlerini yapmak üzere toplanan halkın kalbinde derin bir üzüntü bırakarak Ankara'ya getirilmek üzere hareket edildi.</div> <div style="text-align: justify;"> Atatürk'ün vefatı üzerine cumhurbaşkanı seçilen İsmet İnönü, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı, bakanlar, Genelkurmay Başkanı, milletvekilleri ile ordu ve devlet ileri gelenleri tarafından karşılanan cenaze, Türkiye Büyük Mîllet Meclisi önünde hazırlanan katafalka kondu. Ankara halkı da onun cenazesi önünden saygıyla geçerek son görevini yaptı. 21 Kasım 1938 Pazartesi günü, sivil ve askerî yöneticiler ile yabancı devlet temsilcilerinin hazır bulunduğu ve on binlerce insanın katıldığı büyük bir tören yapıldı. Daha sonra Atatürk'ün tabutu katafalkta alınarak. Etnografya Müzesinde hazırlanan geçici kabre kondu. Türk milleti daha sonra, bu büyük insana lâyık, Ankara Rasattepe'de bir Anıtkabir yaptırdı. 10 Kasım 1953'te Etnografya Müzesinden alınan Atatürk'ün naaşı Anıtkabir'e getirildi. Burada yurdun her ilinden getirilmiş olan vatan topraklan ile hazırlanan ebedî istirahatgâhına yerleştirildi.</div>

ATATÜRK'ÜN HAYATI

Mustafa Kemal Atatürk 1881 yılında Selânik'te Kocakasım Mahallesi, Islâhhâne Caddesi'ndeki üç katlı pembe evde doğdu. Babası...

Devamı »